Người đầu tiên phát hiện hang động 'cung điện thạch nhũ' ở Việt Nam

Bên trong hang Thắng, thạch nhũ xuất hiện dày đặc như "cung điện".

Trong chuyến đi rừng ngày 7/2, người đi rừng Nguyễn Quyết Thắng (36 tuổi, xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị) phát hiện một cửa hang chỉ rộng khoảng 5 m2. Điều khiến anh chú ý là luồng gió rất mạnh thổi ra từ bên trong.

"Tôi tiếp cận nhưng không thể xuống vì cửa hang là vách dựng đứng, muốn vào phải có dây và thiết bị chuyên dụng. Cảm nhận luồng gió, tôi nghi ngờ đây là một hang động sâu và lớn", anh kể.

Hang động cung điện từ cửa hang 5 m2

Từ thông tin do người dân địa phương cung cấp, Công ty Jungle Boss phối hợp Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng lên kế hoạch khảo sát. Đầu tháng 6, anh Thắng cùng đoàn thám hiểm thực hiện chuyến khảo sát kéo dài 6 ngày, mang theo đầy đủ thiết bị an toàn và dụng cụ đo đạc để tiếp cận hang.

Anh Nguyễn Quyết Thắng, người đầu tiên phát hiện hang động mới ở VQG Phong Nha - Kẻ Bàng.

Hang nằm ngay trên cung đường giữa Hang Voi và Hồ Ma Đa, thuộc thung lũng Ma Đa nằm trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Các chuyên gia quyết định đặt tên là hang Thắng (tiếng Anh: Victory Cave), theo tên của người dân địa phương đã phát hiện ra vị trí.

"Quy mô lòng hang cùng hệ thống thạch nhũ đồ sộ với nhiều màu sắc và hình dạng khác nhau. Trong hang xuất hiện những cụm ngọc động tròn như trứng gà nằm thành từng nhóm", anh Thắng mô tả.

Ông Lê Lưu Dũng, Giám đốc Công ty Jungle Boss, cho biết nhìn từ trên cao, cửa hang chỉ là một hố đen sâu khoảng 5 m2. Ngay tại cửa hang, đoàn phát hiện một số dấu tích cho thấy từng có người đi rừng ghé lấy nước, nhưng không có dấu hiệu ai từng đi sâu vào bên trong.

"Lúc cất tiếng gọi xuống lòng hang, âm thanh vọng lại rất lâu và vang. Khi ấy tôi nổi da gà vì biết chắc bên dưới là một không gian khổng lồ", một thành viên đoàn thám hiểm kể.

Qua khảo sát, đoàn xác định hang Thắng không phải một hệ thống khép kín mà gồm hai nhánh thông nhau, tạo nên luồng không khí lưu thông mát lạnh. Nếu cửa vào là hố sụt thẳng đứng đòi hỏi kỹ thuật đu dây, cửa ra lại là một khe hẹp chỉ vừa đủ cho một người lớn lách qua.

Hệ thống thạch nhũ đồ sộ bên trong hang Thắng.

Kết quả đo đạc sơ bộ cho thấy hang Thắng là hang khô dài khoảng 3.000 m. Có những đoạn rộng hơn 100 m, chiều cao trung bình khoảng 50 m, nhiều mái vòm đạt 70-80 m. Đoàn khảo sát ghi nhận gần như đầy đủ các dạng thành tạo đặc trưng của hang động đá vôi như nhũ đá, măng đá, rèm đá, dòng đá chảy và hồ canxi.

Theo đánh giá ban đầu, hang Thắng sở hữu hệ thống thạch nhũ có quy mô và mức độ đa dạng bậc nhất. Nhiều khối nhũ cao tới 50 m, có khối rủ xuống như rèm lụa, có khối vươn lên từ nền hang như những tòa tháp. Đặc biệt, một mảng thạch nhũ trắng tinh trên trần hang lấp lánh dưới ánh đèn pin.

Dưới nền hang là 3 hồ canxi lớn, xung quanh có vô số ngọc động kích thước lớn hiếm gặp. Theo đoàn khảo sát, sự tồn tại của các hồ canxi và ngọc động cho thấy hang vẫn đang trong quá trình kiến tạo tự nhiên. Vào mùa mưa, nước ngầm sẽ tiếp tục mang theo canxi bồi đắp các thành tạo trong hang.

Những viên ngọc động bên trong hang Thắng.

Sẽ có tour thám hiểm hang Thắng

Sau chuyến khảo sát, Jungle Boss quyết định tuyển dụng anh Quyết Thắng vào vị trí trợ lý an toàn. Anh sẽ được đào tạo về kỹ thuật an toàn, kỹ năng hỗ trợ thám hiểm và quy trình vận hành các tour du lịch mạo hiểm.

Theo đơn vị, mỗi phát hiện mới không chỉ mở ra thêm những giá trị của thiên nhiên Phong Nha mà còn là cơ hội ghi nhận những người dân địa phương đang góp phần bảo vệ và gìn giữ di sản.

Ông Lê Lưu Dũng đánh giá kết quả hiện nay mới chỉ là khảo sát sơ bộ. Đơn vị sẽ tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu trước khi xem xét phát triển sản phẩm du lịch.

Theo ông, việc công bố một hang động mới luôn đi kèm nguy cơ bị xâm nhập tự phát, gây tổn hại đến hệ sinh thái đã hình thành qua hàng triệu năm. Chỉ một lần chạm vào thạch nhũ hoặc bước xuống hồ canxi cũng có thể làm gián đoạn quá trình kết tủa tự nhiên. Do đó, bảo tồn sẽ là nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình khai thác.

Sau khi thiết lập điểm neo an toàn, các thành viên đu dây xuống vách đá thẳng đứng sâu khoảng 20 m để bắt đầu khảo sát hang Thắng.

Ngay từ giai đoạn khảo sát, Jungle Boss đã tính toán tuyến tham quan riêng, tránh các khu vực có thạch nhũ, hồ canxi và ngọc động để du khách chỉ quan sát mà không tác động trực tiếp. Đơn vị cũng dự kiến giới hạn số lượng khách và tần suất khai thác trước khi trình Ban quản lý Vườn quốc gia phê duyệt.

Theo kế hoạch, tour khám phá hang Thắng sẽ được xếp ở cấp độ khó 3/6 theo thang đánh giá của Jungle Boss. Do nằm sâu trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt và phải sử dụng thiết bị chuyên dụng để tiếp cận, người dân không thể tự ý vào hang.

"Mục tiêu của chúng tôi là để cộng đồng nhìn nhận hang Thắng như một di sản cần được gìn giữ. Khi được khai thác theo hướng bền vững, nơi đây sẽ tiếp tục cho thấy sự kỳ vĩ của Phong Nha - Kẻ Bàng", ông Dũng nói.

Đoàn thám hiểm còn phát hiện một mảng thạch nhũ màu trắng trên trần hang.

Châu Sa

Ảnh: Jungle Boss