Lộ diện đô thị Byzantine gần như nguyên vẹn giữa sa mạc Ai Cập

Các nhà khảo cổ vừa phát hiện một khu đô thị thời Byzantine tại ốc đảo Dakhla, thuộc sa mạc phía Tây Ai Cập. Những công trình kiến trúc, di vật khảo cổ cùng hệ thống mộ táng còn giữ được tình trạng bảo tồn rất tốt, qua đó tái hiện khá đầy đủ bức tranh về đời sống, hoạt động kinh tế và quá trình phát triển đô thị trong giai đoạn Ai Cập nằm dưới sự cai trị của Đế chế Byzantine.

Theo Bộ Du lịch và Cổ vật Ai Cập, phát hiện này mang đến nguồn tư liệu quý về đời sống thường nhật của cư dân, đồng thời giúp các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn cách quy hoạch đô thị cũng như hoạt động kinh tế trong giai đoạn lịch sử quan trọng này.

Di chỉ được xác định có niên đại từ thế kỷ IV với hệ thống đường phố quy hoạch khá bài bản. Các tuyến đường chạy theo trục Bắc-Nam giao cắt với những tuyến Đông-Tây, tạo nên nhiều quảng trường và không gian sinh hoạt công cộng.

Theo Tổng Thư ký Hội đồng Cổ vật tối cao Ai Cập Hisham El-Leithy, quần thể di tích còn lưu giữ nhiều công trình dân cư và tôn giáo, trong đó nổi bật là một nhà thờ kiểu basilica nằm ở vị trí trung tâm khu định cư.

Trưởng đoàn khảo cổ Mahmoud Massoud cho biết, nhà thờ được xây dựng vào khoảng giữa thế kỷ IV, hướng ra các tuyến giao thông chính. Bên cạnh đó, hai tháp canh cùng nhiều công trình phòng thủ ở khu vực ngoại vi được cho là có nhiệm vụ bảo vệ toàn bộ đô thị.

Ngoài các công trình kiến trúc, đoàn khảo cổ còn phát hiện nhiều ngôi nhà có sảnh tiếp khách, mái vòm, tường xây kiên cố cùng hệ thống lò nướng bánh, khu bếp, cối nghiền đá và nhiều đồng tiền đồng mang chân dung các hoàng đế Byzantine. Trên các hiện vật này vẫn còn lưu lại chữ khắc bằng tiếng Latin cùng biểu tượng Thiên chúa giáo.

Đáng chú ý, một số đồng tiền vàng được xác định thuộc thời Hoàng đế La Mã Constantius II, người trị vì từ năm 337 đến năm 361.

Các nhà khảo cổ cũng thu được khoảng 200 mảnh gốm khắc chữ (ostraca), loại vật liệu từng được sử dụng để ghi chép trong đời sống thường nhật.

Theo ông Diaa Zahran, Trưởng bộ phận Cổ vật Hồi giáo, Coptic và Do Thái, nội dung trên những mảnh gốm phản ánh nhiều hoạt động giao thương, thư từ cùng các khía cạnh sinh hoạt của cư dân địa phương, qua đó góp phần tái hiện khá rõ đời sống xã hội dưới thời Byzantine.

Bên cạnh khu đô thị cổ, đoàn khảo cổ còn phát hiện thêm 18 ngôi mộ tại khu khảo cổ Marina el-Alamein, cách thành phố Alexandria khoảng 100 km về phía Tây.

Trong số này có bốn thi hài được đặt các mảnh vàng trong miệng theo nghi thức mai táng "lưỡi vàng", một tín ngưỡng phổ biến của người cổ đại với niềm tin người đã khuất sẽ có khả năng giao tiếp ở thế giới bên kia.

Các phát hiện mới gồm 11 ngôi mộ khoét sâu vào đá cùng 7 ngôi mộ xây bằng đá vôi trên mặt đất, nâng tổng số mộ được phát hiện tại khu vực này lên 48.

Tại đây, các chuyên gia còn tìm thấy nhiều bình gốm, vò amphora, đèn dầu, đĩa tế lễ, bệ thờ bằng đá vôi và một quách đá granite dài khoảng 2,5 m vẫn còn lưu giữ hài cốt để tiếp tục phục vụ công tác nghiên cứu.

Ở khu vực gần quách đá, đoàn khảo cổ cũng phát hiện phần còn lại của một bức tượng Nhân sư bằng thạch cao.

Hiện ốc đảo Dakhla đã được đưa vào danh sách đề cử Di sản thế giới của UNESCO. Trong khi đó, Marina el-Alamein được giới khảo cổ đánh giá là tàn tích của thành phố cảng Hy Lạp - La Mã cổ đại Leukaspis, từng phát triển hưng thịnh từ thế kỷ II đến thế kỷ IV.

(theo The Guardian)

Thảo Ngân