Người dân làng biển thu lộc kép từ bảo tồn rong mơ

Rong mơ ven biển Quảng Ngãi khá dồi dào nhờ được bảo tồn.

Rong mơ có tên khoa học là Sargassum, phân bố rộng ở các vùng biển nhiệt đới, rễ bám chặt vào các rạn san hô, bãi đá ngầm dưới mực thủy triều. Tại các thôn Châu Thuận Biển, An Hải, Phú Quý, xã Đông Sơn; thôn Thanh Thủy, An Cường, xã Vạn Tường (Quảng Ngãi), rong mơ phát triển thành những thảm thực vật dưới nước rộng lớn với diện tích hơn 500 ha, sản lượng ước hàng chục nghìn tấn. Những “rừng rong mơ dưới nước” đang góp phần quan trọng trong tái tạo hệ sinh thái môi trường ven bờ, là “ngôi nhà chung” của nhiều loài thủy sản và sinh vật biển.

Bà Phạm Thị Nhung, thôn Thanh Thủy, xã Vạn Tường cho biết, trước đây từ tháng 4 người dân ven biển Quảng Ngãi đã khai thác rong mơ, thời điểm này cây rong chưa đủ thời gian phát triển nên sản lượng không cao. Ngoài ra, cây rong mơ bị khai thác quá mức làm suy giảm môi trường sinh thái, nhiều loài cá, tôm ven bờ cũng ngày càng cạn kiệt. “Năm nay cây rong mơ phát triển rất tốt, cho sản lượng khá dồi dào.

Trung bình mỗi ngày vợ chồng tôi có thu nhập gần 3 triệu đồng từ khai thác 3 tạ rong mơ. Đây là nguồn thu nhập quan trọng cải thiện sinh kế gia đình tôi mong chờ nhất mỗi năm”, bà Nhung nói.

Rong mơ sinh sôi tự nhiên mạnh ở các bãi đá gần bờ. Do vậy, mùa khai thác rong mơ cũng là thời điểm ngư dân nhiều làng biển ở Quảng Ngãi thu “lộc biển”. Ông Trần Hùng, ngư dân xã Đông Sơn cho biết, từ khi thực hiện khai thác theo mùa vụ và bảo vệ các bãi rong tự nhiên, rong mơ phát triển trở lại, các loại cá dìa, cá đối, cá hồng, cá nục cùng nhiều loại hải sản có giá trị kinh tế khác cũng xuất hiện nhiều hơn. Chỉ một đêm khai thác, nhiều ngư dân có hàng triệu đồng từ bán hải sản. Người dân vừa có thu nhập từ bán rong, vừa tăng thêm nguồn thu từ khai thác hải sản. Bà con vùng biển có nguồn sinh kế ổn định ai cũng mừng.

Để bảo tồn rong mơ, những năm gần đây, tỉnh Quảng Ngãi quy định chỉ được khai thác từ ngày 1/6 đến ngày 30/11. Thời gian còn lại, người dân tuyệt đối không khai thác để rong mơ có thời gian sinh trưởng, tái tạo và phát triển tự nhiên. Cây rong mơ được khai thác cách gốc 10-25 cm, phần còn lại để cây rong sinh trưởng, phát triển. Quy định này đã hồi sinh nhiều rừng rong mơ ven biển, tạo đa dạng hệ sinh thái, môi trường sinh sống, sinh sản và phát triển cho nhiều loài thủy sản gần bờ.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vạn Tường Ung Đình Hiền cho biết, toàn xã có 300 ha rong mơ ven bờ. Ủy ban nhân dân xã đang phối hợp với Hội Liên hiệp Khoa học và Kỹ thuật tỉnh thực hiện “Đề án phát triển bảo tồn rong mơ”. “Chúng tôi xác định bảo vệ rong mơ có ý nghĩa quan trọng, góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản gần bờ, bảo vệ môi trường sinh thái cho cộng đồng, hướng đến mục tiêu nâng cao đời sống, tạo sinh kế cho cộng đồng cả hiện tại và tương lai”, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vạn Tường nhấn mạnh.

Người dân thôn Thanh Thủy, xã Vạn Tường, tỉnh Quảng Ngãi, phơi rong mơ sau thu hoạch.

Theo Báo cáo thực trạng khai thác, bảo vệ nguồn lợi thủy sản và môi trường biển tỉnh Quảng Ngãi năm 2025, vùng biển ven bờ của tỉnh có đa dạng loài thủy sản với 1.140 loài. Trữ lượng tức thời ước tính khoảng 41.220 tấn; trong đó, cá nổi nhỏ chiếm ưu thế chính với 39.584 tấn, chiếm 96%. Để bảo tồn, phát triển các loài thủy sản gần bờ ngoài Khu bảo tồn biển Lý Sơn, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với

Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh và địa phương thành lập các tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản, rong mơ và hệ sinh thái rạn san hô Gành Yến, Hòn Cóc, xã Vạn Tường và xã Đông Sơn. Ngoài ra, tỉnh Quảng Ngãi cũng quy định cấm khai thác thủy sản có thời hạn tại nhiều vùng biển nơi có điều kiện để các loài thủy sản làm tổ, sinh sản.

Thực tế cho thấy, khi môi trường vùng ven bờ được quan tâm, người dân thay đổi nhận thức từ khai thác tận diệt sang khai thác có trách nhiệm, tài nguyên biển đã mang lại những giá trị kinh tế bền vững hơn. Những cánh đồng rong mơ ven biển hiện tại và tương lai không chỉ là nguồn thu nhập trực tiếp mà còn trở thành “vườn ươm” tự nhiên cho nhiều loài thủy sản, giúp ngư dân các làng biển Quảng Ngãi thu hoạch được “lộc kép” từ chính những nỗ lực bảo tồn nguồn lợi biển.

Bài, ảnh: Phạm Cường (TTXVN)