Giá bán giảm, thời tiết khắc nghiệt gây áp lực kép lên người nuôi cá lồng ở Bắc Ninh

Chật vật tìm đầu ra

Những ngày này, dọc tuyến sông qua các xã: Mão Điền, Đông Cứu, Đại Lai, Phù Lãng, Trung Kênh, Nhân Thắng..., không khí tại các vùng nuôi cá lồng khá trầm lắng. Trái ngược với kỳ vọng về một vụ thu hoạch cá mùa hè cho hiệu quả kinh tế cao, nhiều hộ dân đang "chật vật" tìm đầu ra cho sản phẩm khi giá cá liên tục giảm mạnh.

Thương lái đến thu hoạch "nhỏ giọt" cá diêu hồng tại khu vực lồng nuôi của ông Trần Văn Huy, xã Đại Lai.

Ông Trần Văn Huy, thôn Chi Nhị, xã Đại Lai-một trong số hộ nuôi lâu năm ở đây với 26 lồng cá trên sông cho biết: "Giá cá diêu hồng hiện chỉ còn từ 38- 40 nghìn đồng/kg, giảm khoảng 10 nghìn đồng/kg so với cùng kỳ năm trước. Thậm chí có thời điểm một số lồng cá chỉ bán được khoảng 25 nghìn đồng/kg. Nhưng điều đáng lo ngại hơn là việc tiêu thụ ngày càng khó khăn. Mới đây, tôi vất vả ngược xuôi tìm được người để bán rải rác 2 lồng cá diêu hồng với sản lượng khoảng 20 tấn cá. Tính ra, mỗi kg cá bán ra, tôi phải chịu lỗ hơn 1 nghìn đồng".

Không chỉ cá diêu hồng, nhiều loại cá nuôi chủ lực khác cũng đang rơi vào tình trạng tương tự. Đối với cá trắm đen, một trong những đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao, người dân phải đầu tư nuôi trong thời gian khoảng 2 năm mới có thể xuất bán. Tuy nhiên, hiện nay giá thu mua chỉ dao động từ 61 - 62 nghìn đồng/kg, giảm khoảng 30-40 nghìn đồng/kg so với cùng kỳ năm trước.

Đặc biệt cá chép giòn, cũng là đối tượng nuôi đặc sản, đang bị ép giá rất thấp. Ông Nguyễn Văn Hợp, thôn Kiều Lương, xã Phù Lãng có 5 lồng nuôi cá chép giòn với tổng sản lượng khoảng 40 tấn. Theo ông Hợp, phải mất gần 6 tháng gia đình mới tiêu thụ được hết số cá này. Trong khoảng thời gian đó, chi phí thức ăn, điện, thuốc phòng bệnh vẫn tiếp tục phát sinh.

"Lúc cao điểm tôi bán được khoảng 55 nghìn đồng/kg, nhưng cũng có lúc tôi chỉ bán được 35 nghìn đồng/kg cá chép giòn do thương lái nhặt loại trực tiếp. Thực tế, để có lãi, giá cá chép giòn cần đạt từ 70 - 80 nghìn đồng/kg. Ước tính thiệt hại của gia đình tôi lên tới hơn 1 tỷ đồng", ông Hợp chia sẻ.

Trong khi giá cá liên tục giảm, chi phí đầu vào lại không ngừng tăng. Chị Lương Thị Yến, xã Nhân Thắng hiện có 32 lồng nuôi cá, trong đó 10 lồng cá chép giòn. Theo chị Yến, từ đầu năm đến nay giá cám công nghiệp đã 5 lần điều chỉnh tăng. Hiện mỗi bao cám có giá khoảng 430 nghìn đồng, trung bình mỗi lồng cá tiêu thụ khoảng 2 bao cám/ngày. "Giá thức ăn tăng nhưng giá cá lại giảm khiến người nuôi gần như không còn lợi nhuận. Chúng tôi phải xoay sở nhiều cách để có nguồn vốn duy trì sản xuất", chị Yến ngậm ngùi cho biết.

Hộ ông Đỗ Văn Lên, xã Trung Kênh giảm lượng thức ăn nuôi cá lồng để bớt chi phí.

Rủi ro từ thời tiết khắc nghiệt

Được biết, toàn tỉnh hiện có khoảng 2.966 lồng nuôi cá trên sông, tập trung trên lưu vực sông Đuống và sông Thái Bình. Không chỉ đối mặt với khó khăn về thị trường, người nuôi cá lồng trên sông còn chịu tác động nặng nề từ diễn biến bất thường của thời tiết và môi trường nước.

Trong những tháng đầu năm, lượng mưa giảm, nhiều hồ thủy điện hạn chế xả nước khiến mực nước và lưu tốc dòng chảy trên các tuyến sông giảm đáng kể. Cùng với đó, nắng nóng kéo dài làm chất lượng môi trường nước suy giảm, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh trưởng và phát triển của thủy sản nuôi.

Một trong những khó khăn lớn nhất hiện nay là tình trạng cá chép giòn, trắm giòn chậm đạt độ giòn thương phẩm. Trước đây, sau khoảng 4 tháng cho ăn đậu tằm, cá có thể đạt yêu cầu để xuất bán. Tuy nhiên, hiện nay nhiều hộ phải nuôi từ 10 - 12 tháng nhưng cá vẫn chưa đạt chất lượng mong muốn.

Ông Đỗ Văn Lên, xã Trung Kênh hiện có 30 lồng cá, trong đó 10 lồng cá chép giòn đã nuôi gần 12 tháng nhưng vẫn chưa đạt độ giòn tiêu chuẩn. Do thời gian nuôi kéo dài, người dân buộc phải tiếp tục đầu tư thức ăn và các chế phẩm hỗ trợ. Nhiều hộ áp dụng biện pháp "nuôi hãm", vừa kéo dài thời gian nuôi để chờ giá, vừa điều chỉnh chế độ ăn giữa cám công nghiệp và đậu tằm. Một số người nuôi phải bổ sung vitamin C, men tiêu hóa, thuốc bổ gan và các chế phẩm sinh học nhằm tăng sức đề kháng cho cá.

Ông Vũ Văn Chiến, xã Phù Lãng bổ sung chế phẩm sinh học xử lý môi trường nước, tăng sức đề kháng cho các đối tượng cá lồng.

Theo ông Nguyễn Thành Trung, Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh, hiện tượng El Nino kéo dài trong mùa hè năm 2026 với thời tiết cực đoan làm các yếu tố môi trường nước như ôxy hòa tan, NH3, NO2 và các chỉ tiêu hữu cơ biến động mạnh. Đây là nguyên nhân khiến cá dễ bị stress, giảm sức đề kháng và phát sinh dịch bệnh. Tại một số vùng nuôi đã xuất hiện hiện tượng cá chết rải rác khi mực nước sông giảm. Các đối tượng bị ảnh hưởng gồm cá chép, cá trắm cỏ, cá rô phi, cá diêu hồng, cá nheo Mỹ...

Trước tình hình đó, Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh thường xuyên phối hợp với Trung tâm Quan trắc môi trường và bệnh thủy sản miền Bắc thực hiện giám sát môi trường nuôi, kịp thời đưa ra các cảnh báo và khuyến cáo người dân chủ động phòng, chống dịch bệnh, giảm tối đa sản lượng hao hụt.

Bên cạnh đó, Chi cục triển khai việc hỗ trợ chế phẩm sinh học và men xử lý môi trường cho các hộ nuôi; hướng dẫn kỹ thuật đặt lồng, treo hóa chất sát khuẩn, vệ sinh lồng bè và xử lý môi trường nước trong điều kiện nắng nóng kéo dài. Một số hộ nuôi được hướng dẫn giảm lượng thức ăn và chia nhỏ các bữa ăn cho cá, vận hành hệ thống sục khí, giãn mật độ nuôi để bổ sung ôxy cho cá dễ hấp thu dinh dưỡng để tăng trưởng... Các biện pháp ứng phó trước mùa mưa bão cũng được phổ biến để người nông dân nắm rõ, chủ động chuẩn bị cơ sở hạ tầng vùng nuôi.

Tuy nhiên, về lâu dài, bên cạnh sự định hướng của cơ quan chuyên môn, người nuôi cần chủ động nắm bắt nhu cầu thị trường, từ đó điều chỉnh cơ cấu giống, quy mô nuôi phù hợp; đẩy mạnh áp dụng các tiến bộ kỹ thuật chăm sóc, phòng bệnh trên đàn cá; tích cực liên kết sản xuất với các doanh nghiệp để tạo đầu ra ổn định nhằm tăng hiệu quả, giá trị của nghề nuôi cá lồng trên sông.

Huyền Thương