Cần có trách nhiệm đối với nguồn 'tài nguyên xanh' của biển

Những ngày đầu hè, khi mặt biển vùng ven bờ các xã Vạn Tường, Đông Sơn ánh lên sắc vàng nâu của rong mơ chín rộ, cũng là lúc mùa khai thác bắt đầu. Dưới làn nước trong xanh, những cánh rừng rong đung đưa theo sóng biển tạo nên một khung cảnh rất riêng của vùng biển Quảng Ngãi.

Rong mơ là loài rong nâu có kích thước lớn, thường bám trên các rạn đá và san hô ở độ sâu từ 3 - 6m. Loài rong này phân bố nhiều tại các xã Vạn Tường, Đông Sơn, phường Sa Huỳnh và đặc khu Lý Sơn. Không chỉ có giá trị kinh tế, rong mơ còn là nơi cư trú, sinh sản của nhiều loài cá, cua, mực, góp phần duy trì nguồn lợi thủy sản ven bờ.

Nhận thức rõ vai trò của rong mơ đối với môi trường biển, các địa phương ven biển đã triển khai nhiều giải pháp bảo vệ. Theo quy định, rong mơ chỉ được phép khai thác từ ngày 1/6 đến 30/11 hằng năm và phải cắt cách gốc từ 10 - 25cm để tạo điều kiện tái sinh tự nhiên.

Chủ tịch UBND xã Vạn Tường Ung Đình Hiền cho biết, mục tiêu lâu dài của địa phương là phục hồi nguồn lợi thủy sản, bảo tồn đa dạng sinh học gắn với nâng cao đời sống người dân ven biển. Thời gian tới, địa phương sẽ tiếp tục phối hợp với các lực lượng chức năng tăng cường tuần tra, kiểm soát và tuyên truyền để người dân khai thác đúng thời vụ, đúng kỹ thuật.

Việc khai thác có trách nhiệm, gắn với bảo tồn nguồn lợi tự nhiên sẽ giúp bảo vệ môi trường biển

Tại xã Đông Sơn, nơi có gần 190ha rong mơ phân bố dọc các thôn Châu Thuận Biển, An Hải và Phú Quý, một tổ cộng đồng bảo vệ nguồn lợi thủy sản, rong mơ và du lịch cộng đồng đã được thành lập từ tháng 4/2026.

Ông Trần Châu Dũng, Trưởng Ban đại diện tổ cộng đồng cho biết, tổ thường xuyên vận động ngư dân và các hộ kinh doanh ven biển cùng chung tay bảo vệ rong mơ, đồng thời tăng cường giám sát hoạt động khai thác nhằm bảo đảm việc khai thác luôn đi đôi với bảo tồn.

Không chỉ là “lá chắn sinh thái” của vùng ven bờ, rong mơ còn mang lại nguồn thu nhập ổn định cho nhiều hộ dân. Tại xã Vạn Tường, nơi có gần 300ha rong mơ tự nhiên, nhiều gia đình xem đây là nguồn thu chính trong những tháng hè.

Mỗi sáng sớm, ngư dân mang theo bình hơi, lưỡi hái, thuyền thúng và ghe nhỏ ra các bãi rong cách bờ khoảng 1km. Người lặn xuống đáy biển cắt rong, người dùng vợt và sào tre gom những đám rong nổi rồi đưa vào bờ phơi khô.

Anh Nguyễn Thanh Cao, ở thôn Thanh Thủy, xã Vạn Tường cho biết, rong mơ đã trở thành nguồn thu nhập quan trọng của gia đình nhiều năm nay. Mỗi mùa khai thác, gia đình anh có thể thu về gần 100 triệu đồng.

“Dù rong mơ có giá trị kinh tế cao nhưng bà con đều ý thức không khai thác rong non hay khai thác trái vụ. Chúng tôi chỉ bắt đầu thu hoạch từ ngày 1/6 theo quy định để bảo đảm nguồn rong cho những năm sau”, anh Cao chia sẻ.

Cùng chung quan điểm, ông Nguyễn Duy Tự, ở thôn Thanh Thủy cho biết từ tháng 6 đến tháng 8 là thời điểm rong mơ phát triển mạnh nhất. Nếu không khai thác đúng mùa, rong sẽ già, tự rụng và trôi theo dòng nước. Vì vậy, mỗi khi bước vào vụ, cả gia đình đều tạm gác công việc khác để tập trung thu hoạch.

Theo người dân địa phương, nghề khai thác rong mơ tuy vất vả nhưng có thể mang lại thu nhập từ vài chục triệu đến hơn 100 triệu đồng mỗi vụ. Nhiều hộ dân tạm ngưng đi biển để tập trung thu hoạch loại “lộc biển” đặc biệt này.

Không chỉ được sử dụng làm thực phẩm, rong mơ còn là nguồn nguyên liệu quý trong y học dân gian. Loài rong này chứa hàm lượng iod cao, thường được dùng để hỗ trợ phòng ngừa bướu cổ, đồng thời có tác dụng lợi tiểu, tiêu đàm và hỗ trợ sức khỏe người cao tuổi.

Tuy nhiên, bên cạnh giá trị kinh tế, rong mơ cũng đang đối mặt với nguy cơ suy giảm do khai thác quá mức hoặc cắt sát gốc. Nếu như công tác đồng quản lý giúp bảo vệ bền vững nguồn lợi rong mơ, thì việc khai thác đúng kỹ thuật, gắn với chế biến sâu sẽ mở ra hướng phát triển kinh tế xanh đầy triển vọng cho các địa phương ven biển.

Giữa màu xanh của biển trời Quảng Ngãi, những thảm rong mơ vẫn đang âm thầm nuôi dưỡng hệ sinh thái ven bờ và tạo sinh kế cho hàng nghìn hộ dân. Khai thác có trách nhiệm, gắn với bảo tồn nguồn lợi tự nhiên không chỉ giúp bảo vệ môi trường biển mà còn góp phần xây dựng một nền kinh tế biển xanh, bền vững cho hôm nay và mai sau.

Chí Thiện