Chuyên mục: Du lịch

'Ngôi làng dưới lòng đất' ở Việt Nam gây sửng sốt trên báo ngoại

54 phút trước

Từng là nơi hàng trăm người dân Quảng Trị sinh sống và tránh bom đạn suốt nhiều năm chiến tranh, địa đạo Vịnh Mốc ngày nay trở thành điểm đến thu hút du khách trong và ngoài nước.

00:00

Du khách khám phá địa đạo Vịnh Mốc bắt đầu tham quan từ cửa số 3. Ảnh: Magdalena Chodownik.

Trong ngày thứ 48 của hành trình 750 km đi bộ từ Hà Nội vào Huế, cô giáo Hà Phương, 38 tuổi, cùng con trai dừng chân tại địa đạo Vịnh Mốc (tỉnh Quảng Trị).

Đứng trước công trình từng che chở hàng trăm người dân giữa mưa bom bão đạn, nữ giáo viên cho biết chuyến đi không chỉ để chinh phục quãng đường hơn 750 km mà còn là dịp giúp con hiểu hơn về lịch sử dân tộc trước dịp kỷ niệm 79 năm ngày Thương binh Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2026).

Điểm tham quan nổi tiếng từng là một làng chài yên bình với những ruộng lúa, bãi biển và lũy tre ven biển. Sau Hiệp định Geneva năm 1954, Vịnh Mốc nằm sát giới tuyến quân sự tạm thời, trở thành một trong những khu vực hứng chịu bom đạn ác liệt nhất. Không rời bỏ quê hương, người dân quyết định đào sâu xuống lòng đất để sinh tồn.

Sơ đồ cấu trúc địa đạo Vịnh Mốc. Ảnh: Hà Phương.

Từ "ngôi làng dưới lòng đất"

Tháng 6, nhà báo Pavlo Fedykovych của CNN gọi địa đạo Vịnh Mốc là "ngôi làng dưới lòng đất", nơi từng bảo vệ hàng trăm người dân Quảng Trị trong chiến tranh. Trước đó, tạp chí du lịch Mỹ Lonely Planet cũng xếp địa đạo vào 15 trải nghiệm hấp dẫn nhất Việt Nam năm 2025.

Cây bút CNN từng mô tả khung cảnh Vịnh Mốc ngày nay hoàn toàn khác so với hơn 60 năm trước. Những rặng tre bao quanh các quán ăn ven đường, du khách ngồi trên ghế nhựa thưởng thức bún hay bánh tráng nướng trước khi bước xuống hệ thống địa đạo nằm ngay cạnh. Ít ai hình dung nơi yên bình này từng hứng chịu khoảng 9.000 tấn bom đạn trong suốt 8 năm.

Được khởi công năm 1965 và hoàn thành sau hai năm, địa đạo dài hơn 1,6 km, gồm ba tầng nằm ở độ sâu khoảng 15-23 m, với 13 cửa ra vào, trong đó 7 cửa hướng biển và 6 cửa thông lên đồi.

Bé trai 13 tuổi khám phá địa đạo Vịnh Mốc, tỉnh Quảng Trị, ngày 18/7. Ảnh: Hà Phương.

Địa chất đất đỏ bazan tại Vịnh Mốc đủ cứng để chống sụt lở nhưng vẫn có thể đào bằng dụng cụ thủ công. Hệ thống đường hầm được thiết kế theo hình zíc zắc nhằm giảm tác động của sóng xung kích từ bom. Các cửa hầm đồng thời đóng vai trò thông gió, thoát hiểm và kết nối với nguồn tiếp tế bên ngoài.

Bên trong địa đạo còn có giếng nước ngọt, hệ thống thông gió tự nhiên và những hốc nhỏ được đào sâu vào thành hầm, là nơi sinh hoạt của từng gia đình.

Theo các tài liệu tại khu di tích, khoảng 400 người đã sống trong địa đạo giai đoạn 1965-1972. Ban ngày họ ở dưới lòng đất, ban đêm mới lên mặt đất đánh cá, trồng trọt và tiếp tế lương thực.

Cuộc sống vẫn tiếp diễn giữa chiến tranh, khi mà ít nhất 17 em bé đã chào đời trong địa đạo. Người dân nấu ăn bằng bếp Hoàng Cầm, với hệ thống dẫn khói ngầm giúp làm nguội và phân tán khói trước khi thoát ra ngoài qua các lỗ thông hơi được ngụy trang. Nhờ hệ thống này cùng thiết kế kiên cố của địa đạo, không có người dân nào thiệt mạng bên trong công trình trong suốt thời gian hoạt động.

Dưới các tầng hầm của địa đạo Vịnh Mốc từng diễn ra những sinh hoạt đời thường của người dân địa phương. Ảnh: Văn Được.

Điểm đến lịch sử hút khách

Ngày nay, địa đạo Vịnh Mốc là một trong những điểm đến lịch sử nổi bật của Quảng Trị, thường được kết hợp trong hành trình khám phá miền Trung cùng cầu Hiền Lương - sông Bến Hải, Thành cổ Quảng Trị, căn cứ Khe Sanh hay Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.

Du khách bắt đầu tham quan từ cửa số 3, men theo những đường hầm rộng rồi dần đi sâu vào các lối nhỏ, thấp và tối hơn. Hai bên đường là những "phòng gia đình" được phục dựng với cảnh sinh hoạt, may vá, nghỉ ngơi của người dân. Các khu hộ sinh, lớp học, trạm cứu thương và phòng sinh hoạt cộng đồng cũng được tái hiện theo nguyên trạng.

Các đường hầm đủ sâu hun hút dưới địa đạo Vịnh Mốc, Quảng Trị. Ảnh: Magdalena Chodownik.

So với địa đạo Củ Chi, hành lang ở Vịnh Mốc rộng hơn nhưng trần thấp, nhiều đoạn du khách vẫn phải cúi người để di chuyển. Nếu trước đây người dân chỉ sử dụng đèn dầu để tránh bị phát hiện thì nay toàn bộ địa đạo đã được lắp hệ thống chiếu sáng phục vụ khách tham quan.

Hành trình kết thúc tại một trong 7 cửa hầm hướng ra biển. Sau không gian tối và khép kín dưới lòng đất, du khách bước lên sườn đồi lộng gió, nơi tiếng sóng biển và màu xanh của cây cối tạo nên sự tương phản rõ rệt với những gì vừa trải qua.

Hiện địa đạo mở cửa từ 7h-17h hàng ngày, với giá vé tham quan 50.000 đồng với người lớn và 25.000 đồng với trẻ em. Mỗi đoàn đều có hướng dẫn viên miễn phí, thời gian tham quan khoảng 90-120 phút.

Đầu tháng 7, UBND tỉnh Quảng Trị cũng thống nhất phương án khai thác chuyến tàu du lịch Huế - Phong Nha, dự kiến vận hành từ ngày 1/9.

Tuyến tàu dài khoảng 190 km, kết nối các điểm đến như quần thể di tích Cố đô Huế, Thành cổ Quảng Trị, địa đạo Vịnh Mốc và Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng, góp phần đưa các di tích lịch sử miền Trung đến gần hơn với du khách.