NGHỊ QUYẾT 80 - 'SOI ĐƯỜNG' CHO VĂN HÓA VIỆT NAM: Mở đường cho phát triển công nghiệp văn hóa

Nghị quyết 80-NQ/TW (gọi tắt là Nghị quyết 80) của Bộ Chính trị đặt mục tiêu đưa công nghiệp văn hóa đóng góp 7% GDP vào năm 2030, tiến tới 9% vào năm 2045. Đây không chỉ là định hướng phát triển văn hóa mà còn mở ra cơ hội đưa văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.

Nhìn từ sức hút của các concert

Sự bùng nổ của các concert quy mô lớn trong thời gian gần đây đang cho thấy rõ tiềm năng to lớn của công nghiệp văn hóa Việt Nam. Những đêm diễn thu hút hàng chục ngàn khán giả, hệ thống sản xuất chuyên nghiệp, công nghệ dàn dựng hiện đại và sức lan tỏa mạnh mẽ trên không gian số không chỉ phản ánh sức sống của thị trường mà còn khẳng định văn hóa hoàn toàn có thể trở thành một ngành kinh tế có giá trị cao.

Thực tế trong 2 năm qua cho thấy thị trường nghệ thuật biểu diễn, đặc biệt là âm nhạc đại chúng, đã có bước phát triển vượt bậc. Hàng loạt concert quy mô lớn được tổ chức, thu hút hàng chục ngàn khán giả mỗi đêm, tạo nên khái niệm "concert quốc gia" trong cộng đồng người hâm mộ.

Không chỉ dừng ở biểu diễn, các chương trình này còn trở thành sự kiện văn hóa có sức lan tỏa rộng lớn, tạo hiệu ứng xã hội tích cực. NSND Xuân Bắc, Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn, khái quát: "Năm 2025 khép lại với bức tranh nghệ thuật biểu diễn rực rỡ. Mỗi chương trình không chỉ là màn trình diễn mà còn là thông điệp văn hóa, kết nối cộng đồng và khơi dậy niềm tự hào dân tộc".

Trước đây, khi nghệ thuật được dùng làm phương thức giao lưu, gắn kết tình hữu nghị quốc tế thì chủ yếu dừng ở trao đổi đoàn, tham gia liên hoan. Nhưng những năm gần đây, khái niệm giao lưu văn hóa quốc tế đã hoàn toàn thay đổi và từ đây, nghệ sĩ Việt ngày càng khẳng định vị thế trên trường quốc tế. Ca sĩ Tùng Dương được trao giải thưởng đặc biệt tại Music Awards Japan 2025; ca sĩ Đức Phúc được vinh danh tại Intervision Song Contest; Phương Mỹ Chi vào top 3 Sing!Asia 2025. Trong lĩnh vực âm nhạc đại chúng, nhiều bản live và sân khấu của nghệ sĩ Việt lọt top trending quốc tế, góp phần lan tỏa âm nhạc Việt rộng rãi hơn trên không gian số.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam cũng trở thành điểm đến hấp dẫn của các đại nhạc hội quốc tế. Các concert Blackpink, G-Dragon, hay những chương trình quy mô lớn thu hút từ 40.000 đến 50.000 khán giả mỗi đêm. Điều này không chỉ khẳng định sức hút của thị trường mà còn cho thấy năng lực tổ chức sự kiện và mức độ hội nhập sâu rộng của ngành công nghiệp biểu diễn.

Đáng chú ý, mô hình tổ chức biểu diễn đã chuyển từ hình thức đơn lẻ sang chuỗi khép kín: từ chương trình truyền hình thực tế, xây dựng hình ảnh nghệ sĩ, phát hành nhạc số, truyền thông đa nền tảng, đến tổ chức concert quy mô lớn. Thành công của các concert "Anh trai say hi", "Anh trai vượt ngàn chông gai", "Em xinh say hi" hay "Chị đẹp đạp gió rẽ sóng", "Y concert"... đã chứng minh hiệu quả của mô hình này.

Không chỉ tạo doanh thu trực tiếp từ bán vé, các concert còn thúc đẩy nhiều lĩnh vực liên quan như du lịch, khách sạn, vận tải, thương mại và dịch vụ. Bài học từ sự phát triển của K-pop cho thấy âm nhạc không chỉ là nghệ thuật mà còn là ngành công nghiệp tích hợp, có khả năng tạo ra giá trị kinh tế lớn và lan tỏa sức mạnh mềm quốc gia.

“Anh trai vượt ngàn chông gai” là một trong những concert gây tiếng vang lớn trong năm 2025

Đủ lực để xây dựng thương hiệu

Bên cạnh âm nhạc đại chúng, các lễ hội văn hóa truyền thống và đương đại cũng đang được nâng tầm, trở thành công cụ quảng bá hình ảnh đất nước. Festival Huế đã khẳng định vị thế là sự kiện giao lưu văn hóa quốc tế, trong khi Lễ hội Áo dài TP HCM góp phần quảng bá hình ảnh và thu hút du lịch.

Tuy nhiên, để hình thành 10 thương hiệu liên hoan nghệ thuật, lễ hội văn hóa tầm vóc quốc tế như mục tiêu của Nghị quyết 80 đề ra đến năm 2045, các chuyên gia cho rằng cần chuyên nghiệp hóa công tác tổ chức, xã hội hóa nguồn lực và xây dựng chiến lược truyền thông toàn cầu. Nhạc sĩ Võ Thiện Thanh cho rằng Việt Nam có thể học hỏi mô hình của Edinburgh Festival Fringe - lễ hội nghệ thuật lớn nhất thế giới, nơi mọi nghệ sĩ đều có cơ hội biểu diễn trong một hệ sinh thái sáng tạo mở. Mô hình này cho phép phát huy tối đa tiềm năng sáng tạo và thu hút đông đảo công chúng quốc tế.

Đạo diễn Phạm Hoàng Nam nhận định Việt Nam hoàn toàn có đủ nguồn lực và điều kiện để xây dựng những lễ hội mang tầm vóc quốc tế như vậy, nếu có chiến lược tổ chức bài bản và sự phối hợp hiệu quả giữa các bên liên quan.

Trong khi đó, ở lĩnh vực điện ảnh, nhiều bộ phim Việt đã đạt doanh thu hàng trăm tỉ đồng, từng bước mở rộng ra thị trường quốc tế. Nếu được đầu tư đồng bộ về kịch bản, công nghệ và hệ thống phân phối, điện ảnh có thể trở thành công cụ quảng bá văn hóa hiệu quả, tương tự cách Bollywood của Ấn Độ hay ngành điện ảnh Hàn Quốc đang làm.

Trong tình hình mới hiện nay, để công nghiệp văn hóa thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, các chuyên gia cho rằng cần tập trung vào một số trụ cột quan trọng. Trước hết là xây dựng hệ sinh thái sáng tạo (creative hub), bao gồm các tổ hợp sáng tạo kết hợp studio, không gian biểu diễn, doanh nghiệp khởi nghiệp văn hóa và các tổ hợp thiết kế, game, thời trang. Khi hệ sinh thái này hình thành, sẽ tạo ra chuỗi giá trị khép kín và gia tăng giá trị kinh tế.

Thứ hai là đẩy mạnh số hóa di sản và nội dung văn hóa thông qua các công nghệ như thực tế ảo, thực tế tăng cường và trí tuệ nhân tạo. Số hóa không chỉ giúp bảo tồn di sản mà còn mở rộng thị trường ra phạm vi toàn cầu. Thứ ba là hoàn thiện cơ chế bản quyền và thu hút đầu tư.

Bên cạnh đó, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố quyết định. Đạo diễn Thái Huân cho rằng công nghiệp văn hóa không thể phát triển chỉ dựa vào tài năng cá nhân mà cần đội ngũ chuyên nghiệp trong các lĩnh vực quản trị nghệ thuật, sản xuất nội dung, marketing và quản lý bản quyền.

Bài và ảnh: THÙY TRANG