Nghị quyết 27-NQ/TW: Cơ hội định vị lại Huế trong bản đồ phát triển quốc gia

Đặt trong cách tiếp cận ấy, Huế đứng trước một cơ hội mới. Vấn đề không chỉ là phát triển nhanh đến đâu hay thu hút bao nhiêu dự án, mà là Huế sẽ đảm nhiệm vai trò gì trong cấu trúc phát triển mới của miền Trung và cả nước? Huế thuộc Bắc Trung Bộ nhưng có quan hệ ngày càng mật thiết với duyên hải Nam Trung Bộ. Nếu khai thác đúng tinh thần Nghị quyết 27, Huế có thể chuyển từ vị thế “ở giữa” thành đầu mối kết nối hai không gian lớn của miền Trung.

Làm chủ nhiều kỹ thuật chuyên sâu, y tế Huế ngày càng vươn tầm 

Từ “địa giới” sang “không gian” – thay đổi căn bản trong tư duy phát triển

Nghị quyết chỉ ra những hạn chế: liên kết vùng còn yếu; các cực tăng trưởng chưa phát huy đầy đủ vai trò dẫn dắt; hành lang kinh tế, cụm liên kết ngành phát triển chậm; một số đô thị lớn chưa thực sự thành hạt nhân lan tỏa. Nếu mỗi địa phương vẫn phát triển trong “khung” của mình và thiếu phối hợp thì hiệu quả tổng thể khó cao.

Vì vậy, Nghị quyết 27 xác định phát triển vùng là phương thức tổ chức tăng trưởng quốc gia, phân bổ nguồn lực và nâng cao năng lực cạnh tranh. Nghị quyết yêu cầu phát triển đồng bộ vùng động lực, cực tăng trưởng, hành lang kinh tế, đô thị và các không gian chức năng; bảo đảm liên thông về quy hoạch, hạ tầng, đầu tư, dữ liệu và nguồn lực.

Tinh thần ấy đặc biệt có ý nghĩa với miền Trung, nơi không gian kéo dài theo trục Bắc – Nam và bị chia cắt bởi địa hình. Nếu chỉ phát triển từng “mảnh” địa phương thì khó tạo quy mô kinh tế đủ lớn. Ngược lại, nhìn miền Trung như một không gian liên kết, với các trung tâm khác chức năng nhưng bổ trợ nhau, tiềm lực sẽ lớn hơn.

Huế trong Bắc Trung Bộ: một trung tâm bằng bản sắc và chất lượng

Định hướng phát triển Bắc Trung Bộ của Nghị quyết 27 khá rõ: phát triển công nghiệp chế biến, kinh tế biển, năng lượng, logistics, kinh tế cửa khẩu; nâng cao vai trò các trung tâm đô thị và hành lang giao thông chiến lược.

Trong cấu trúc ấy, Huế được xác định theo hướng riêng: trở thành trung tâm đặc sắc về văn hóa, du lịch và y tế chuyên sâu, khoa học và công nghệ, giáo dục và đào tạo chất lượng cao. Huế không được đặt vào cuộc đua bằng công nghiệp nặng, khai khoáng hay ngành thâm dụng tài nguyên. Vai trò của Huế nằm ở tri thức, văn hóa, nguồn nhân lực và giá trị đặc hữu.

Vị thế của Huế trong Bắc Trung Bộ vì vậy phải được xác lập bằng sự khác biệt, không phải sao chép mô hình nơi khác. Văn hóa, du lịch, y tế, giáo dục và khoa học – công nghệ đều có thể phục vụ phạm vi rộng hơn địa giới Huế. Những thế mạnh ấy không còn chỉ là “tài sản địa phương”, mà trở thành nguồn lực lan tỏa liên vùng.

Di sản văn hóa tạo nên bản sắc và lợi thế thu hút du lịch cho Cố đô 

Không chỉ nhìn về phía Bắc, Huế cần mở mạnh không gian về phía Nam

Nếu chỉ đặt Huế trong Bắc Trung Bộ thì chưa đủ để thấy hết vị thế chiến lược của thành phố. Về hành chính – quy hoạch vùng, Huế thuộc Bắc Trung Bộ; nhưng về không gian phát triển thực tế, Huế có quan hệ ngày càng sâu sắc với phía Nam, trước hết là Đà Nẵng và rộng hơn là duyên hải Nam Trung Bộ.

Nghị quyết xác định duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên phát triển mạnh công nghiệp chế biến, chế tạo, kinh tế biển, năng lượng tái tạo, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao; hình thành chuỗi đô thị, cảng biển, logistics và tăng cường kết nối Đông – Tây. Nếu Bắc Trung Bộ tạo nên không gian phía bắc thì duyên hải Nam Trung Bộ mở rộng không gian phía nam của Huế. Thành phố vì vậy có điều kiện trở thành điểm tiếp nối giữa hai vùng kinh tế lớn của miền Trung.

Khi hạ tầng giao thông hoàn thiện, khoảng cách không chỉ đo bằng kilomet mà bằng thời gian di chuyển, chi phí logistics và mức độ kết nối chuỗi giá trị. Ranh giới giữa Bắc Trung Bộ và Nam Trung Bộ không nên là “đường chia cắt”, mà phải trở thành vùng giao thoa. Huế nằm chính trong vùng giao thoa ấy.

Điều cần thiết là thay đổi cách nghĩ: thay vì hỏi Huế cạnh tranh với Đà Nẵng thế nào, cần hỏi hai đô thị có thể bổ trợ nhau ra sao; thay vì xem phía bắc và phía nam là thị trường riêng, cần xem đó là không gian người dân, du khách, nguồn nhân lực, dịch vụ, hàng hóa và tri thức có thể dịch chuyển thuận lợi. Đó là khác biệt giữa tư duy hành chính và tư duy vùng.

Không gian Huế – Đà Nẵng và khả năng hình thành một cực liên kết đặc thù

Từ tinh thần đó có thể đặt ra một hướng tiếp cận: không gian Huế – Đà Nẵng cần được nhìn như khu vực liên kết đặc biệt của miền Trung. Đây là suy luận chính sách từ tinh thần Nghị quyết, không phải mô hình được Nghị quyết gọi tên trực tiếp. Huế có chiều sâu di sản, văn hóa, y tế, giáo dục và nghiên cứu; Đà Nẵng có lợi thế về dịch vụ hiện đại, logistics, công nghiệp công nghệ cao, cảng biển và kết nối quốc tế. Nếu hình thành không gian chức năng bổ trợ, sức cạnh tranh sẽ lớn hơn.

Một du khách quốc tế có thể xem Huế – Đà Nẵng – Hội An như một hành trình thống nhất. Doanh nghiệp tại Đà Nẵng có thể sử dụng nguồn nhân lực đào tạo ở Huế; trung tâm y tế chuyên sâu tại Huế có thể phục vụ cả khu vực. Hệ sinh thái công nghiệp văn hóa có thể kết nối di sản, nghệ thuật, thủ công, ẩm thực và du lịch. Liên kết vùng không xóa bản sắc từng đô thị mà làm mỗi bản sắc có giá trị hơn.

Cao tốc Cam Lộ - La Sơn đang được mở rộng làn đường 

Hạ tầng phải đi trước một bước để biến vị trí thành lợi thế

Vị trí địa lý tự nó chưa tạo nên lợi thế nếu kết nối yếu. Nghị quyết 27 nhấn mạnh phát triển đồng bộ cao tốc, đường sắt, cảng biển, sân bay, logistics; ưu tiên công trình liên vùng và kết nối các phương thức vận tải.

Muốn trở thành đầu mối liên kết Bắc – Nam miền Trung, Huế phải được đặt vào mạng lưới giao thông liên vùng với khả năng tiếp cận nhanh, thuận tiện và chi phí hợp lý. Hạ tầng khi ấy không chỉ phục vụ đi lại mà còn tạo cấu trúc kinh tế mới. Khi thời gian di chuyển rút ngắn, doanh nghiệp có thể bố trí chuỗi cung ứng trên nhiều địa phương; du khách có thể kết nối nhiều điểm đến trong một hành trình ngắn. Khi hạ tầng đủ mạnh, “trung tâm” không nhất thiết là nơi lớn nhất, mà có thể là nơi kết nối hiệu quả nhất.

Văn hóa không đứng ngoài tăng trưởng

Nghị quyết 27 đặt văn hóa trong cấu trúc phát triển vùng chứ không tách rời kinh tế; yêu cầu phát triển văn hóa đồng bộ, hiện đại, giàu bản sắc và khai thác giá trị truyền thống làm nguồn lực phát triển.

Với Huế, cách tiếp cận này đặc biệt quan trọng. Nếu di sản chỉ được nhìn dưới góc độ bảo tồn, nó dễ trở thành một khoản chi phí. Nhưng nếu kết nối với du lịch, công nghiệp văn hóa, giáo dục, nghiên cứu, sáng tạo và kinh tế số, di sản sẽ trở thành nguồn lực tăng trưởng liên vùng.

Huế có thể trở thành “trung tâm chiều sâu văn hóa” của miền Trung; kết nối với các đô thị biển, trung tâm dịch vụ, cảng hàng không, cảng biển và điểm đến quốc tế ở phía nam; đồng thời liên kết với hệ thống di sản, đô thị và hành lang kinh tế ở phía bắc. Giá trị của Huế nằm ở khả năng đưa bản sắc đặc hữu vào mạng lưới phát triển hiện đại.

Đầu tư nâng cao năng lực đón tàu và phát triển logistics ở Cảng biển Chân Mây. Ảnh: Cảng Chân Mây

Từ vị trí “ở giữa” đến vai trò “kết nối”

Nghị quyết 27 có thể cô đọng trong ba chuyển đổi lớn: từ địa giới sang không gian; từ phân bổ dàn trải sang tập trung cho động lực; từ phát triển riêng lẻ sang liên kết và cộng hưởng. Đối với Huế, câu hỏi chiến lược là: Huế sẽ chỉ là một thành phố thuộc Bắc Trung Bộ, hay trở thành trung tâm kết nối Bắc Trung Bộ với duyên hải Nam Trung Bộ?

Vị trí địa lý đã đặt Huế ở giữa hai không gian. Nhưng để vị trí trở thành vị thế, cần có quy hoạch, hạ tầng, sản phẩm, thị trường liên vùng và quan trọng nhất là tư duy liên vùng. Nghị quyết 27 đã mở ra cách nhìn ấy.

Huế đã được xác định là trung tâm đặc sắc về văn hóa, du lịch, y tế chuyên sâu, khoa học – công nghệ, giáo dục và đào tạo chất lượng cao. Bước tiếp theo là biến định hướng thành năng lực thực tế, đồng thời đặt Huế vào mạng lưới kết nối rộng hơn với cả phía Bắc và phía Nam miền Trung.

Khi ấy, Huế không còn chỉ là điểm nằm giữa bản đồ. Huế có thể trở thành nút liên kết quan trọng của miền Trung, đồng thời cũng là một trung tâm lớn với văn hóa đa dạng, bản sắc độc đáo và hạ tầng hiện đại cùng tạo nên sức mạnh lan tỏa cho cả vùng.

Yên Chi