Nghị quyết 10-NQ/TW: Động lực mới cho doanh nghiệp tham gia chuỗi giá trị toàn cầu

Những định hướng mới về thu hút FDI chất lượng cao, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước với khu vực đầu tư nước ngoài đang mở ra cơ hội để cộng đồng doanh nghiệp Thủ đô nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Cơ hội lớn từ dòng vốn FDI chất lượng cao

Dây chuyền sản xuất thiết bị điện tử, thiết bị thắp sáng trong xe ô tô, xe máy tại Công ty TNHH Điện Việt Nam Stanley (vốn đầu tư của Nhật Bản) tại Hà Nội. Ảnh tư liệu (minh họa): Danh Lam/TTXVN

Trong nhiều năm qua, Hà Nội luôn nằm trong nhóm địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Trong 5 tháng từ đầu năm 2026, thành phố Hà Nội đã thu hút được tổng cộng gần 3 tỷ USD vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Thành phố tiếp tục duy trì vị thế là một trong những cực hút dòng vốn ngoại trọng điểm của cả nước.

Lũy kế đến nay, Thủ đô thu hút nguồn vốn từ hơn 110 quốc gia và vùng lãnh thổ, với trọng điểm là Nhật Bản, Singapore, Hàn Quốc và EU. Dòng vốn không chỉ tăng về quy mô (đạt nhiều tỷ USD hàng năm) mà còn tập trung vào công nghệ cao, dịch vụ tài chính, năng lượng xanh và bất động sản công nghiệp.

Không chỉ dòng vốn FDI, thu hút vốn đầu tư tư nhân trong nước của Hà Nội cũng khả quan. Hà Nội huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội hóa để phát triển đô thị thông minh, hạ tầng y tế, giáo dục và môi trường.

Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Nguyễn Xuân Lưu, để đạt mức tăng trưởng 11% trong năm 2026, Hà Nội cần tổng vốn đầu tư xã hội 730 nghìn tỷ đồng, trong đó đầu tư khu vực nhà nước 220 nghìn tỷ đồng (riêng đầu tư công là 126 nghìn tỷ đồng), khu vực doanh nghiệp tư nhân và nhân dân 470 nghìn tỷ đồng, đầu tư nước ngoài 40 nghìn tỷ đồng.

Các chuyên gia kinh tế cho rằng, việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 10-NQ/TW đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy thu hút đầu tư nước ngoài. Nếu trước đây mục tiêu chủ yếu là thu hút vốn và tạo việc làm, thì nay trọng tâm được chuyển sang chất lượng, hiệu quả, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và khả năng lan tỏa tới khu vực doanh nghiệp trong nước.

Ông Nguyễn Vân, Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Hà Nội (HANSIBA) cho rằng, đây là thời điểm thuận lợi để doanh nghiệp Hà Nội bứt phá.

Theo ông Nguyễn Vân, điều đáng chú ý nhất của Nghị quyết là đặt ra các mục tiêu rất cụ thể đến năm 2030 như nâng tỷ lệ nội địa hóa lên 45 - 50%, có khoảng 10 nghìn doanh nghiệp trong nước tham gia chuỗi cung ứng của khu vực FDI và từ 500 đến 1 nghìn doanh nghiệp trở thành nhà cung ứng cấp 1 cho các tập đoàn đa quốc gia.

“Đây không chỉ là mục tiêu của quốc gia mà còn là cơ hội rất lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp Hà Nội. Thành phố hiện có lợi thế về nguồn nhân lực chất lượng cao, hệ thống cơ sở nghiên cứu, trường đại học, viện khoa học và mạng lưới doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ tương đối phát triển. Nếu tận dụng tốt cơ hội từ dòng vốn FDI thế hệ mới, doanh nghiệp Hà Nội hoàn toàn có thể nâng vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu”, ông Nguyễn Vân nhận định.

Các chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh nhiều tập đoàn quốc tế đang tiếp tục tái cấu trúc chuỗi sản xuất và đa dạng hóa địa điểm đầu tư, Hà Nội có nhiều lợi thế để đón dòng vốn mới. Hệ thống hạ tầng ngày càng hoàn thiện, môi trường đầu tư liên tục được cải thiện cùng sự phát triển mạnh mẽ của các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và khu công nghệ cao đang tạo nền tảng thuận lợi để thu hút các dự án có hàm lượng công nghệ cao.

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế đánh giá, Hà Nội không chỉ là trung tâm hành chính mà còn là đầu mối kết nối quan trọng của vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ. Việc Nghị quyết 10-NQ/TW khuyến khích thu hút các dự án nghiên cứu phát triển (R&D), đổi mới sáng tạo và công nghệ cao sẽ tạo điều kiện để Hà Nội nâng chất lượng dòng vốn FDI, đồng thời thúc đẩy quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng hiện đại và bền vững.

Theo ông Thịnh, lợi ích lớn nhất không nằm ở số lượng dự án hay quy mô vốn đăng ký, mà là khả năng hình thành các liên kết sản xuất giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa. Đây chính là nền tảng để doanh nghiệp Hà Nội từng bước tham gia vào các mắt xích có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Doanh nghiệp Hà Nội đối mặt không ít thách thức

Mặc dù cơ hội rất lớn, song thực tế cho thấy khoảng cách giữa doanh nghiệp trong nước với các tập đoàn đa quốc gia vẫn còn khá xa.

Theo khảo sát của các hiệp hội doanh nghiệp, phần lớn doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ của Hà Nội hiện có quy mô vừa và nhỏ. Nhiều doanh nghiệp vẫn sử dụng công nghệ ở mức trung bình, năng lực quản trị còn hạn chế và chưa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn khắt khe của chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Hoàng Văn Dương, Giám đốc một doanh nghiệp cơ khí tại Khu công nghiệp Quang, xã Quang Minh (Hà Nội) cho biết, doanh nghiệp đã nhiều lần tiếp cận các đối tác nước ngoài nhưng chưa thể trở thành nhà cung ứng trực tiếp.

Theo ông Dương, trở thành nhà cung ứng cấp 1 không đơn giản là đáp ứng yêu cầu về chất lượng sản phẩm. Các tập đoàn lớn còn đặt ra hàng loạt tiêu chí về quản trị doanh nghiệp, kiểm soát chất lượng, môi trường, lao động, khả năng giao hàng và tính ổn định trong sản xuất.

“Để đáp ứng các tiêu chuẩn đó, doanh nghiệp phải đầu tư đồng bộ từ máy móc, công nghệ đến nguồn nhân lực. Tuy nhiên, chi phí đầu tư rất lớn trong khi khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn còn nhiều khó khăn”, ông Dương chia sẻ.

Không chỉ gặp trở ngại về vốn, nhiều doanh nghiệp Hà Nội cũng thiếu thông tin kết nối với các tập đoàn FDI. Thực tế cho thấy, dù trên địa bàn thành phố có hàng nghìn doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đang hoạt động, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp nội địa tham gia sâu vào chuỗi cung ứng của khu vực này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Các chuyên gia nhận định, nguyên nhân chủ yếu là do sự thiếu liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước với nhau và giữa doanh nghiệp nội địa với khu vực FDI. Không ít doanh nghiệp hoạt động riêng lẻ, quy mô nhỏ, khó đáp ứng những đơn hàng lớn hoặc các yêu cầu kỹ thuật phức tạp.

Một thách thức khác là yêu cầu ngày càng cao về chuyển đổi số và sản xuất xanh. Xu hướng phát triển bền vững đang trở thành tiêu chuẩn bắt buộc của nhiều tập đoàn đa quốc gia. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp Hà Nội phải đầu tư mạnh hơn cho công nghệ sạch, tiết kiệm năng lượng, giảm phát thải carbon và xây dựng hệ thống quản trị hiện đại.

Theo các chuyên gia, nếu không nhanh chóng nâng cao năng lực nội tại, doanh nghiệp trong nước có thể tiếp tục đứng ngoài các chuỗi cung ứng có giá trị gia tăng cao, dù dòng vốn FDI chất lượng cao đang ngày càng gia tăng tại Hà Nội.

Cần "bệ phóng” chính sách để doanh nghiệp bứt phá

Để hiện thực hóa các mục tiêu mà Nghị quyết 10-NQ/TW đặt ra, nhiều chuyên gia cho rằng Hà Nội cần triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm tăng cường năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp trong nước.

Trước hết, thành phố cần tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án FDI công nghệ cao. Việc lựa chọn nhà đầu tư cũng cần có sự sàng lọc kỹ lưỡng theo hướng ưu tiên các dự án có cam kết chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực và liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Bên cạnh đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, hình thành các nền tảng kết nối cung, cầu và tổ chức thường xuyên các hoạt động xúc tiến liên kết giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp Hà Nội được xem là giải pháp quan trọng.

Ông Nguyễn Vân cho rằng, doanh nghiệp trong nước không thể chỉ chờ cơ hội từ các tập đoàn nước ngoài mà phải chủ động nâng cao năng lực cạnh tranh.

Theo ông, cần hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để đầu tư đổi mới công nghệ, tự động hóa sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Đồng thời, các chương trình đào tạo nhân lực chất lượng cao, tư vấn quản trị doanh nghiệp và hỗ trợ đạt các chứng nhận quốc tế cũng cần được triển khai mạnh mẽ hơn.

Một giải pháp khác được nhiều chuyên gia đề xuất là thúc đẩy các hình thức hợp tác chiến lược giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI thông qua liên doanh, liên kết hoặc mua bán - sáp nhập (M&A).

PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho rằng, trong bối cảnh nguồn lực của doanh nghiệp Việt Nam còn hạn chế, M&A không chỉ là công cụ mở rộng thị trường mà còn là con đường hiệu quả để tiếp nhận công nghệ, kinh nghiệm quản trị và nguồn nhân lực chất lượng cao từ các tập đoàn quốc tế.

Theo ông Thịnh, điều quan trọng nhất là hình thành được hệ sinh thái sản xuất có khả năng liên kết chặt chẽ giữa doanh nghiệp FDI với doanh nghiệp nội địa. Khi đó, lợi ích từ dòng vốn đầu tư nước ngoài sẽ không dừng lại ở việc tạo việc làm hay tăng trưởng xuất khẩu mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế.

Các chuyên gia nhận định, với vị thế là trung tâm kinh tế lớn của cả nước, Hà Nội đang đứng trước cơ hội quan trọng để bứt phá trong giai đoạn phát triển mới. Nghị quyết số 10-NQ/TW không chỉ mở ra cơ hội thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao mà còn tạo động lực để cộng đồng doanh nghiệp Thủ đô từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Tuy nhiên, để biến cơ hội thành hiện thực, bên cạnh những chính sách hỗ trợ từ Nhà nước và chính quyền thành phố, yếu tố quyết định vẫn là sự chủ động đổi mới của chính các doanh nghiệp. Việc đầu tư cho công nghệ, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cải thiện năng lực quản trị và tăng cường liên kết sản xuất sẽ là chìa khóa để doanh nghiệp Hà Nội tận dụng hiệu quả cơ hội mà Nghị quyết 10-NQ/TW mang lại.

Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, việc xây dựng một cộng đồng doanh nghiệp Hà Nội đủ mạnh, đủ năng lực tham gia sâu vào chuỗi cung ứng quốc tế không chỉ góp phần nâng cao sức cạnh tranh của Thủ đô mà còn tạo nền tảng quan trọng cho mục tiêu phát triển nhanh và bền vững của nền kinh tế Việt Nam trong những năm tới.

Quốc Lũy (TTXVN)