Nghệ An: Trao quyền cho cấp xã, tăng tính chủ động, hiệu quả đầu tư công

Chủ động, linh hoạt, sát thực tiễn

Dự án hạ tầng khu quy hoạch chia lô đất ở dân cư phục vụ đấu giá và tái định cư tại xóm Kim Đông, xã Nghi Ân trước đây, nay thuộc phường Vinh Phú, là một trong những trường hợp thể hiện rõ hiệu quả của cơ chế phân cấp, ủy quyền.

Trước khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, chủ đầu tư dự án là UBND xã Nghi Ân. Sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, UBND phường Vinh Phú tiếp nhận vai trò chủ đầu tư và trực tiếp quản lý dự án theo thẩm quyền được giao.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Phú Hiền kiểm tra giải ngân vốn đầu tư công trên địa bàn phường Vinh Phú. Ảnh: Thành Duy

Trên cơ sở các quyết định ủy quyền của UBND tỉnh, phường đã chủ động thực hiện các thủ tục điều chỉnh dự án. Tổng mức đầu tư được điều chỉnh từ 78 tỷ đồng lên 95 tỷ đồng; cơ cấu nguồn vốn và thời gian thực hiện cũng được cập nhật phù hợp với tình hình thực tế, kéo dài đến hết năm 2027.

Kết quả này có được từ việc UBND tỉnh Nghệ An chủ động ban hành các cơ chế phân cấp, ủy quyền ngay từ giai đoạn chuẩn bị vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Cụ thể, Quyết định số 3274/QĐ-UBND ngày 20/10/2025 đã ủy quyền cho Chủ tịch UBND cấp xã thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn, thẩm quyền đối với các chương trình, dự án đầu tư công và dự toán nhiệm vụ chuẩn bị đầu tư, nhiệm vụ quy hoạch đã được cấp huyện quyết định.

Tiếp đó, Quyết định số 2003/QĐ-UBND ngày 15/5/2026 tiếp tục ủy quyền cho UBND cấp xã thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của cấp quyết định chủ trương đầu tư đối với các dự án đầu tư công đã được HĐND hoặc UBND cấp huyện quyết định chủ trương đầu tư trước ngày 1/7/2025 và được giao cho cấp xã quản lý sau khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Thực tiễn tại phường Vinh Phú cho thấy cơ chế ủy quyền đã góp phần rút ngắn đáng kể thời gian xử lý hồ sơ, giảm các bước xin ý kiến qua nhiều cấp trung gian, bảo đảm tính liên tục trong quản lý đầu tư công sau khi tổ chức lại bộ máy chính quyền địa phương. Những vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện dự án được xử lý kịp thời hơn, trách nhiệm của chính quyền cơ sở cũng được nâng lên rõ rệt.

Đồ họa: Thành Duy

Đồng chí Nguyễn Thế Thân - Chủ tịch UBND phường Vinh Phú cho biết, việc triển khai cơ chế ủy quyền đã tạo điều kiện để các dự án được xử lý nhanh hơn, bảo đảm tiến độ thực hiện và thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.

Đến nay, phường đã thực hiện điều chỉnh chủ trương đầu tư đối với một dự án; đồng thời đang hoàn thiện hồ sơ đối với 6 dự án khác, gồm 4 dự án điều chỉnh chủ trương đầu tư và 2 dự án đề xuất hủy bỏ quyết định chủ trương đầu tư theo thẩm quyền được giao.

Từ hiệu quả bước đầu của cơ chế ủy quyền, Nghệ An đang tiếp tục nghiên cứu mở rộng phân cấp trong quản lý vốn đầu tư công đối với các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030.

Hiện nay, UBND tỉnh đang hoàn thiện hồ sơ trình HĐND tỉnh xem xét ban hành Nghị quyết phân cấp cho HĐND cấp xã quyết định phân bổ, điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn, hàng năm vốn ngân sách Trung ương chi tiết theo dự án thành phần, danh mục và mức bố trí vốn thực hiện dự án, nhiệm vụ đầu tư công của từng Chương trình mục tiêu quốc gia tỉnh Nghệ An giai đoạn 2026-2030.

Đề xuất này xuất phát từ những đánh giá toàn diện về quá trình triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2021-2025. Trong giai đoạn vừa qua, tổng nguồn vốn đầu tư phát triển từ ngân sách Trung ương thực hiện 3 chương trình mục tiêu quốc gia trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 5.429 tỷ đồng, được phân bổ cho hơn 1.800 dự án. Bình quân mỗi dự án chỉ có quy mô khoảng 3 tỷ đồng. Quá trình thực hiện phát sinh nhiều trường hợp phải điều chỉnh kế hoạch vốn giữa các dự án nhằm phù hợp với nhu cầu thực tế.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Hoàng Phú Hiền kiểm tra công tác giải ngân vốn đầu tư công đối với dự án Nâng cấp, mở rộng đường Bình Minh tại phường Cửa Lò. Ảnh: Thành Duy

Theo quy định hiện hành, việc điều chỉnh dù có giá trị không lớn vẫn phải thực hiện đầy đủ các quy trình, thủ tục ở cấp tỉnh. Thống kê cho thấy giá trị điều chỉnh bình quân mỗi dự án chỉ khoảng 200 triệu đồng nhưng vẫn phải trải qua nhiều bước thẩm định, phê duyệt. Điều này làm tăng khối lượng công việc hành chính, kéo dài thời gian xử lý hồ sơ và ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân nguồn vốn.

Trong khi đó, chính quyền cấp xã là cấp trực tiếp tổ chức thực hiện các chương trình, dự án; đồng thời cũng là đơn vị nắm rõ nhất nhu cầu thực tế của địa phương.

Phường Cửa Lò giải phóng mặt bằng thực hiện Dự án Nâng cấp, mở rộng đường Bình Minh. Ảnh: Thành Duy

Việc trao thêm quyền chủ động trong phân bổ, điều chỉnh kế hoạch vốn sẽ giúp các địa phương linh hoạt hơn trong điều hành, kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh, lựa chọn công trình ưu tiên phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn.

Đồng chí Sầm Thị Thanh - Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Mường Quàng cho rằng, nếu được giao thẩm quyền quyết định phân bổ và điều chỉnh kế hoạch vốn, HĐND cấp xã sẽ thuận lợi hơn trong quá trình tổ chức thực hiện các dự án. Các địa phương có thể chủ động điều chỉnh phù hợp với điều kiện thực tế, tránh tình trạng chờ đợi các cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định như trước đây. Tiến độ thực hiện dự án và giải ngân vốn nhờ đó cũng được cải thiện đáng kể.

Cụ thể hóa sinh động chủ trương của cấp ủy

Các chủ trương phân cấp, phân quyền trong quản lý đầu tư công của tỉnh Nghệ An thời gian qua cũng thể hiện rõ tinh thần Chỉ thị số 07-CT/TU của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền trên địa bàn tỉnh.

Chỉ thị yêu cầu rà soát toàn diện các lĩnh vực quản lý Nhà nước để xác định rõ nội dung phân cấp, phân quyền và ủy quyền từ cấp tỉnh xuống cấp xã; bảo đảm phân cấp thực chất, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm; gắn với phân bổ nguồn lực, biên chế, ngân sách và các điều kiện thực hiện.

Hội nghị trực tuyến toàn tỉnh về thúc đẩy đầu tư công năm 2026, kết nối từ điểm cầu trung tâm tại Trụ sở UBND tỉnh đến các điểm cầu 130 UBND xã, phường trên toàn tỉnh diễn ra sáng 5/5/2026. Ảnh: Thành Duy

Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị trực tuyến toàn tỉnh về thúc đẩy đầu tư công năm 2026. Ảnh: Thành Duy

Hội nghị được kết nối trực tuyến đến 130 xã, phường trên toàn tỉnh. Ảnh: Thành Duy

Yêu cầu đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công cũng được Ban Thường vụ Tỉnh ủy nhấn mạnh tại Chỉ thị số 10-CT/TU về tăng cường lãnh đạo công tác quản lý đầu tư công, xử lý dứt điểm nợ đọng xây dựng cơ bản nguồn ngân sách nhà nước trên địa bàn tỉnh.

Chỉ thị xác định việc nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư công và xử lý dứt điểm nợ đọng xây dựng cơ bản có vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ngân sách Nhà nước; tạo sức lan tỏa để huy động các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển, hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số của tỉnh trong giai đoạn tới.

Tinh thần đó tiếp tục được cụ thể hóa tại Hội nghị trực tuyến toàn tỉnh về thúc đẩy đầu tư công năm 2026 được tổ chức đầu tháng 5 vừa qua. Đồng chí Võ Trọng Hải - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương tập trung cao độ cho nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công, phấn đấu hoàn thành 100% kế hoạch vốn năm 2026.

Giải ngân vốn đầu tư công được xác định là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, đồng thời là tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tập thể và cá nhân.

Thi công tuyến đường kết nối đường ven biển với khu đô thị, du lịch, thể thao Bãi Lữ trên địa bàn xã Hải Lộc. Ảnh: Thành Duy

Từ thực tiễn triển khai tại phường Vinh Phú đến những đề xuất phân cấp mới đối với các chương trình mục tiêu quốc gia có thể thấy, Nghệ An đang từng bước xây dựng cơ chế quản lý đầu tư công theo hướng chủ động hơn, linh hoạt hơn và sát thực tiễn hơn.

Khi thẩm quyền được giao đúng cấp, trách nhiệm được xác định rõ ràng và nguồn lực được phân bổ phù hợp, hiệu quả đầu tư công sẽ tiếp tục được nâng cao, tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Thành Duy