Ngày Dân số thế giới (11-7) Tăng mức sinh để đảm bảo chất lượng dân số

Thạc sĩ Lương Quỳnh Trang, Trưởng phòng Dân số, Sở Y tế Đồng Nai.

Thạc sĩ Lương Quỳnh trang, Trưởng phòng Dân số, Sở Y tế Đồng Nai: Cần có thêm nhiều chính sách, giải pháp để tăng mức sinh, đảm bảo chất lượng dân số.

Mức sinh thấp là thách thức lớn

* Đồng Nai đang phải đối mặt với những thách thức dân số nào, thưa bà?

- Thách thức lớn nhất hiện nay là mức sinh thấp. Tổng tỷ suất sinh của Đồng Nai hiện chỉ đạt 1,79 con/phụ nữ, thấp hơn mức sinh thay thế là 2,1 con/phụ nữ. Trong 5 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố ghi nhận gần 19 ngàn trẻ được sinh ra, giảm 918 trẻ so với cùng kỳ năm 2025.

Bên cạnh đó là tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh với tỷ lệ khoảng 110 bé trai/100 bé gái, cao hơn mức mục tiêu kiểm soát là 108 bé trai/100 bé gái. Đồng Nai cũng đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với hơn 510 ngàn người cao tuổi; dự báo đến năm 2030 con số này sẽ vượt 670 ngàn người. Ngoài ra, chất lượng dân số tuy đã được cải thiện nhưng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Nhân viên y tế chăm sóc trẻ sơ sinh tại Bệnh viện Hoàn Mỹ Đồng Nai. Ảnh: Hạnh Dung

* Nhiều thanh niên hiện nay trì hoãn kết hôn hoặc chỉ muốn sinh từ 1-2 con. Theo bà, nguyên nhân vì sao?

- Đây là vấn đề không chỉ của riêng Đồng Nai mà còn là xu hướng chung ở nhiều đô thị. Nguyên nhân thứ nhất là áp lực kinh tế. Chi phí nuôi dạy con ngày càng cao, từ chăm sóc thai sản, dinh dưỡng, y tế đến giáo dục. Nhiều gia đình trẻ vừa phải lo nhà ở, việc làm, vừa muốn dành điều kiện tốt nhất cho con nên thường cân nhắc rất kỹ việc sinh thêm con.

Thứ hai là áp lực công việc và quỹ thời gian hạn hẹp. Phần lớn các cặp vợ chồng trẻ đều phải tham gia lao động để bảo đảm cuộc sống. Trong khi đó hệ thống dịch vụ hỗ trợ chăm sóc trẻ em vẫn chưa đáp ứng đầy đủ nhu cầu, khiến việc sinh và nuôi dạy nhiều con trở thành áp lực lớn.

Thứ ba là sự thay đổi trong quan niệm sống. Phụ nữ ngày nay có trình độ học vấn cao hơn, có sự nghiệp và mục tiêu phát triển riêng. Nhiều người lo ngại việc sinh con sẽ ảnh hưởng đến cơ hội nghề nghiệp. Bên cạnh đó, các gia đình trẻ hiện nay cũng chú trọng chất lượng cuộc sống, mong muốn cân bằng giữa công việc, gia đình và thời gian dành cho bản thân.

Ðồng Nai hiện có quy mô dân số gần 5 triệu người, đứng thứ 3 cả nước sau thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. Ðây vừa là lợi thế về nguồn nhân lực, vừa đặt ra nhiều yêu cầu trong quản lý dân cư, chăm sóc sức khỏe và bảo đảm an sinh xã hội.

* Trước thực trạng đó, Đồng Nai đã triển khai những giải pháp gì để nâng mức sinh, thưa bà?

- Đồng Nai là một trong những địa phương sớm ban hành nghị quyết khuyến khích mức sinh đối với các cá nhân, tập thể thực hiện tốt công tác dân số. Đến nay, đã có hơn 6 ngàn phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi được hỗ trợ tổng kinh phí hơn 6 tỷ đồng; 4 xã, phường đạt tỷ lệ hơn 60% cặp vợ chồng sinh đủ 2 con gồm: Đại Phước, Phước Sơn, Tam Phước, Tân An.

Cùng với đó, Đồng Nai đẩy mạnh truyền thông nhằm thay đổi nhận thức về vai trò của gia đình, lợi ích của việc sinh đủ 2 con; tăng cường tư vấn sức khỏe tiền hôn nhân, chăm sóc sức khỏe sinh sản và tham mưu triển khai các chương trình dân số giai đoạn 2026-2030.

Luật Dân số 2025 mở ra nhiều cơ hội mới

* Luật Dân số 2025 có hiệu lực từ ngày 1-7-2026 có những điểm mới đáng chú ý nào, thưa bà?

- Trước hết, luật trao quyền cho các cặp vợ chồng tự quyết định thời điểm sinh con, số con và khoảng cách giữa các lần sinh. Thứ hai là mở rộng các chính sách hỗ trợ sinh con, phụ nữ sinh con thứ 2 được nghỉ thai sản 7 tháng và người chồng được nghỉ 10 ngày để cùng chăm sóc gia đình.

Niềm hạnh phúc của một gia đình ở phường Trấn Biên vừa sinh con thứ 2.

Thứ ba, luật quy định nhiều chính sách thiết thực nhằm khuyến khích sinh đủ 2 con như: hỗ trợ tài chính cho phụ nữ sinh đủ 2 con trước 35 tuổi, ưu tiên mua hoặc thuê nhà ở xã hội đối với các gia đình sinh đủ 2 con. Thứ tư là tăng cường các biện pháp ngăn chặn lựa chọn giới tính thai nhi, góp phần giảm mất cân bằng giới tính khi sinh. Ngoài ra, luật đặc biệt quan tâm đến vấn đề già hóa dân số thông qua việc phát triển nguồn nhân lực chăm sóc người cao tuổi, có cơ chế đào tạo, hỗ trợ và thu hút nhân lực chuyên ngành lão khoa.

* Để Luật Dân số 2025 nhanh chóng đi vào cuộc sống, Đồng Nai sẽ tập trung vào những nhiệm vụ nào?

- Ngành y tế sẽ tập trung tuyên truyền sâu rộng luật đến người dân, các cấp chính quyền và tổ chức liên quan; nhanh chóng cụ thể hóa các quy định thành những chính sách phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.

Bên cạnh đó, ngành tiếp tục nâng cao chất lượng mạng lưới y tế cơ sở, mở rộng các dịch vụ dân số và chăm sóc sức khỏe sinh sản, đồng thời đẩy mạnh chăm sóc sức khỏe người cao tuổi để thích ứng với xu hướng già hóa dân số.

* Nhân ngày Dân số thế giới năm 2026, bà muốn gửi gắm thông điệp gì tới người dân, đặc biệt là thanh niên?

- Chủ đề ngày Dân số thế giới năm nay là “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”. Thanh niên chính là lực lượng quyết định tương lai của đất nước. Vì vậy, chúng ta cần tạo điều kiện để người trẻ được tiếp cận giáo dục giới tính toàn diện, dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản chất lượng; đồng thời tháo gỡ các rào cản kinh tế - xã hội để họ tự tin xây dựng gia đình và sinh đủ 2 con khi có điều kiện. Đầu tư cho thanh niên hôm nay chính là đầu tư cho tương lai. Dân số khỏe mạnh, có chất lượng và quy mô hợp lý sẽ là nền tảng quan trọng để Đồng Nai phát triển bền vững trong những thập niên tới.

* Xin trân trọng cảm ơn bà!

Hạnh Dung (thực hiện)