Nhân rộng mô hình chăm sóc người cao tuổi từ cộng đồng

Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau phường Khương Đình.

Từ sáng sớm, căn bếp nhỏ của bà Vương Thị Hà, 70 tuổi, ở thôn Đa, xã Hoài Đức, thành phố Hà Nội đã nghi ngút hơi nóng. Bà thoăn thoắt mở nắp, vớt mẻ bánh tẻ vừa chín, xếp lên khay để kịp giao cho khách. Chỉ tay về chiếc nồi hấp bánh bằng điện đặt ở góc bếp, bà cười hiền: “Từ ngày có nó, tôi đỡ vất vả hẳn”. Chiếc nồi được bà Hà đầu tư nhờ khoản vay 7 triệu đồng từ Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau Di Trạch.

Còn bà Nguyễn Thị Nguyên, 67 tuổi, sử dụng khoản vay 7 triệu đồng từ Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau để mua máy bơm nước, phân bón chăm sóc vườn ổi. Theo bà, giá trị của mô hình không chỉ nằm ở nguồn vốn giúp giảm bớt vất vả trong lao động, mà còn ở sự gắn kết giữa các thành viên.

Ngay sau khi sáp nhập vào thành phố Đà Nẵng, các Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau trên địa bàn huyện Núi Thành (tỉnh Quảng Nam trước đây) đã nhanh chóng ổn định, duy trì các chương trình hỗ trợ hội viên. Bà Võ Thị Kim Hoa, Chủ tịch Hội Người cao tuổi xã Núi Thành, cho biết: Xã hiện có 11 Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau với 578 thành viên, trong đó 364 người cao tuổi, 409 hội viên là nữ và 56 thành viên thuộc hộ nghèo, cận nghèo hoặc có hoàn cảnh khó khăn. Khoảng 80% số thành viên đã tham gia bảo hiểm y tế. Các câu lạc bộ đang duy trì quỹ tăng thu nhập gần 147 triệu đồng, tạo nguồn vốn quay vòng cho 11 thành viên vay phát triển kinh tế gia đình. Các câu lạc bộ còn duy trì chăm sóc sức khỏe, khám định kỳ, đo huyết áp trước các buổi tập dưỡng sinh, bóng chuyền hơi; thành lập các tổ tình nguyện thường xuyên thăm hỏi, hỗ trợ hội viên ốm đau, neo đơn. Nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, giao lưu giữa các địa phương cũng được tổ chức.

Sau 20 năm, từ một sáng kiến thí điểm, Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau đã trở thành mô hình an sinh xã hội quy mô quốc gia. Được Hội Người cao tuổi Việt Nam khởi xướng với sự hỗ trợ kỹ thuật và tài chính của Tổ chức Hỗ trợ Người cao tuổi quốc tế tại Việt Nam (HelpAge International), mô hình trải qua gần sáu năm thí điểm trước khi chính thức được công nhận là mô hình quốc gia vào năm 2012. Đến nay, cả nước đã phát triển hơn 9.000 Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau với gần 500.000 thành viên. Đây là những tổ chức xã hội tự nguyện do chính người cao tuổi quản lý, hoạt động theo nguyên tắc tự quản, công khai, minh bạch và đã trở thành “cánh tay nối dài” trong thực hiện chính sách an sinh xã hội ở cơ sở.

Bà Nguyễn Thị Tư, Ủy viên Ban Thường vụ, Phó Trưởng ban Phát huy vai trò Người cao tuổi, Hội Người cao tuổi Việt Nam cho biết: “Điểm nổi bật của mô hình là triển khai đồng bộ tám hoạt động thiết yếu gồm chăm sóc sức khỏe, tăng thu nhập, tự giúp nhau, hỗ trợ cộng đồng, văn hóa-văn nghệ, thể dục thể thao, chăm sóc tại nhà và vận hành quỹ”. Giá trị cốt lõi làm nên thành công của mô hình còn nằm ở tính liên thế hệ. Trong mỗi câu lạc bộ, khoảng 60-70% số thành viên là người cao tuổi, còn lại là người trẻ. Người cao tuổi truyền lại kinh nghiệm sống, tri thức và các giá trị văn hóa truyền thống, trong khi thế hệ trẻ mang đến sức sáng tạo và sự năng động.

Để mô hình tiếp tục phát huy hiệu quả trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra ngày càng nhanh, Hội Người cao tuổi Việt Nam xác định trọng tâm trong giai đoạn tới là mở rộng về số lượng và nâng cao chất lượng hoạt động của từng câu lạc bộ. Theo bà Nguyễn Thị Tư, trong 10 năm tới, Hội Người cao tuổi Việt Nam sẽ tiếp tục phối hợp các bộ, ngành và địa phương củng cố các câu lạc bộ hiện có, đồng thời phát triển thêm ít nhất 12.000 Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau trên cả nước.

THANH DUNG