Ngành công thương đề ra 5 giải pháp đảm bảo tăng trưởng

Chiều 9-4, Bộ Công Thương tổ chức họp báo thường kỳ quý I-2026 thông tin về tình hình sản xuất công nghiệp, hoạt động thương mại tháng 3 và trong 3 tháng đầu năm 2026. Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân chủ trì buổi họp báo.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân chủ trì buổi họp báo. Ảnh: Khắc Kiên

Giữ nhịp trong áp lực

Vụ trưởng Vụ kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp Bùi Huy Sơn thông tin tại sự kiện, xung đột địa chính trị kéo dài, đặc biệt tại Ukraine và Trung Đông khiến chuỗi cung ứng năng lượng và logistics bị gián đoạn, chi phí đầu vào tăng cao. Trong nước, từ tháng 3, giá nhiên liệu thế giới tăng mạnh đã bắt đầu tác động rõ hơn đến hoạt động sản xuất và vận tải. Quý I-2026 chịu không ít áp lực từ bên ngoài khi kinh tế toàn cầu tăng trưởng chậm, chỉ quanh mức 2,8-3%.

Song, kinh tế tăng trưởng khá tích cực, giữ nhịp ở nhiều lĩnh vực. Sản xuất công nghiệp tiếp tục là điểm tựa quan trọng. Chỉ số sản xuất toàn ngành tăng 9% so với cùng kỳ năm trước, trong đó ngành chế biến, chế tạo tăng 9,7%, mức tăng cho thấy khu vực sản xuất chủ lực vẫn giữ được đà phục hồi. Một số ngành gắn với đầu tư hạ tầng ghi nhận mức tăng cao như sản phẩm khoáng phi kim loại tăng 19,7%, sản xuất kim loại tăng 22,9%, phản ánh hiệu ứng lan tỏa từ việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công.

Vụ trưởng Vụ kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp Bùi Huy Sơn thông tin tại buổi họp. Ảnh: Khắc Kiên

Đặc biệt, chỉ số nhà mua hàng (PMI) tháng 3 đạt 51,2 điểm, đánh dấu tháng thứ 9 liên tiếp duy trì trên ngưỡng 50 điểm. Điều này cho thấy hoạt động sản xuất tiếp tục mở rộng, đồng thời củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động.

Trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, tổng kim ngạch 3 tháng ước đạt 249,5 tỷ USD, tăng 23,2% so với cùng kỳ. Trong đó, xuất khẩu đạt 122,9 tỷ USD, tăng 19,1%. Nhóm hàng công nghiệp chế biến tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn với 87,8 tỷ USD, tăng 20%, cho thấy năng lực sản xuất nội địa đang phục hồi rõ nét.

Một số thị trường xuất khẩu ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng như Hồng Kông (Trung Quốc) tăng 47,4%, Trung Quốc tăng 26,4%, Mỹ tăng 24,3%. Đây là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp đã chủ động hơn trong việc tận dụng cơ hội thị trường và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do.

Cán bộ công nhân Truyền tải Điện 3 (PTC3) trao đổi và kiểm tra đường dây để đảm bảo dòng điện thông suốt trước mùa Hè 2026. Ảnh: Khắc Kiên

Nhập khẩu đạt gần 126,6 tỷ USD, tăng 27%, chủ yếu tập trung vào máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất. Điều này phần nào phản ánh kỳ vọng mở rộng sản xuất trong các quý tiếp theo.

Thị trường trong nước tiếp tục ổn định, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 10,9%. Nguồn cung hàng hóa dồi dào, giá cả cơ bản được kiểm soát, góp phần giữ vững cân đối cung cầu.

Cùng với đó, công tác quản lý nhà nước được triển khai đồng bộ trên nhiều lĩnh vực. An ninh năng lượng được đảm bảo với sản lượng điện toàn hệ thống đạt 63,6 tỷ kWh, tăng 6,1%. Công tác điều hành xăng dầu linh hoạt, góp phần hạn chế tác động từ biến động giá thế giới.

Hoạt động hội nhập kinh tế quốc tế và xúc tiến thương mại tiếp tục được đẩy mạnh, gắn với việc hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường. Thương mại điện tử duy trì vai trò là kênh phân phối quan trọng, hỗ trợ tiêu thụ hàng hóa, đặc biệt là nông sản. Trong quý I, các sàn thương mại điện tử đã gỡ bỏ gần 3.000 sản phẩm vi phạm, góp phần lành mạnh hóa môi trường kinh doanh.

Công tác phòng vệ thương mại, bảo vệ người tiêu dùng, hoàn thiện thể chế cũng được chú trọng, tạo nền tảng cho sự phát triển ổn định và bền vững của ngành.

5 giải pháp tạo dư địa tăng trưởng

Tại buổi họp, đại diện Bộ Công Thương cũng đã giải đáp các câu hỏi liên quan đến lĩnh vực ngành quản lý. Đồng thời, cũng thẳng thắn nhìn nhận một số hạn chế, thách thức và đưa ra các giải pháp trọng tâm để tạo đà tăng trưởng cho các tháng tiếp theo.

Dệt may và da giày chịu tác động lớn. Ảnh: Hoàng Anh

Thứ nhất, bảo đảm an ninh năng lượng theo lộ trình chuyển đổi cơ cấu năng lượng, phấn đấu đến năm 2030 giảm mức nhập khẩu ròng năng lượng của Việt Nam từ 42% năm 2025 xuống 30%; Điều hành hệ thống điện linh hoạt, hiệu quả để đảm bảo đủ điện cho nền kinh tế trong bối cảnh nguồn điện nền trong nước còn khó khăn; Bám sát diễn biến tình hình cung cầu xăng dầu để bảo đảm nguồn cung trong nước. Đặc biệt triển khai lộ trình hệ thống dự trữ năng lượng quốc gia để điều chỉnh linh hoạt giữa các nguồn dự trữ và đẩy mạnh tiết kiệm năng lượng.

Thứ hai, tập trung cơ cấu lại chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng để nâng cao năng lực tự chủ của ngành công nghiệp, từng bước phấn đấu nâng tỷ lệ nội địa hóa lên 40-45% ở các ngành trọng điểm, đặc biệt là các ngành chế biến chế tạo như dệt may, da giày, hóa chất, giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Đồng thời, triển khai nâng cấp công nghệ, nghiên cứu phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược gắn với công nghệ mới để tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Thứ ba, về xuất nhập khẩu và hội nhập kinh tế: Đa dạng hóa thị trường (Trung Đông, Mỹ Latinh), tập trung xuất khẩu xanh đáp ứng tiêu chuẩn Cơ chế Điều chỉnh Biên giới Carbon (CBAM). Nâng cao năng lực PVTM để bảo vệ doanh nghiệp. Cơ cấu lại và tối ưu thị trường xuất khẩu, cơ bản tập trung nâng giá trị, bám sát xử lý điều tra theo Mục 301 của Hoa Kỳ, đàm phán ký kết các Hiệp định mới và khai thác các Hiệp định FTA đã ký kết.

Thứ tư, về mở rộng thương mại nội địa: Kích cầu tiêu dùng thông qua các chương trình khuyến mại tập trung. Tăng cường kiểm soát hàng giả trên không gian số.

Thứ năm, về cải cách hành chính, tăng cường kỷ cương công vụ: Tiếp tục cắt giảm điều kiện kinh doanh, đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 và nâng cao kỷ cương công vụ.

Khắc Kiên