Nâng cao giá trị kinh tế trang trại

Những năm qua, kinh tế trang trại trên địa bàn tỉnh phát triển đa dạng và có bước chuyển mình mạnh mẽ từ tư duy "sản xuất nông nghiệp" sang "kinh tế nông nghiệp". Mặc dù đạt nhiều kết quả khả quan song vẫn còn những "khoảng trống" dư địa cần được khai thác và hoàn thiện để phát triển bền vững.

Đa dạng mô hình sản xuất

Những năm qua, nông dân trồng nho ở khu vực phía nam tỉnh đã nâng tầm cây trồng ngọt lành này trở thành "đại sứ nông nghiệp đa giá trị" của vùng đất nắng gió thông qua việc thành lập những trang trại vận hành theo mô hình nông nghiệp gắn kết du lịch. Hiện nay, khu vực phía nam tỉnh có hàng chục trang trại nho luôn mở cửa đón khách đến trải nghiệm, tìm hiểu về cây nho. Đơn cử như tại vườn nho Ba Mọi (xã Ninh Phước), du khách đến không chỉ được chiêm ngưỡng hàng chục giống nho như: Nho đỏ, nho xanh, nho kẹo, nho rượu... mà còn được trải nghiệm chuỗi giá trị gia tăng với các sản phẩm từ nho như: Siro nho, mứt nho, rượu vang... Dưới giàn nho trĩu quả, xanh mát, du khách vừa thưởng thức đặc sản, vừa được chủ trang trại giới thiệu về đặc tính của từng loại nho, cách thức lên men rượu từ nho hay câu chuyện làm nghề... một cách đầy tự hào.

Ông Tống Minh Hoàng - chủ nông trại nho Hoàng Yến (thôn Phước Lợi, xã Ninh Phước) chăm sóc vườn nho trồng trong nhà kính. Ảnh: HỒNG NGUYỆT

Tại khu vực phía bắc tỉnh, mô hình trang trại tuần hoàn khép kín cũng phát triển mạnh. Điển hình là trang trại Sản Việt Farm với quy mô 120ha tại xã Nam Ninh Hòa kết hợp trồng xoài, dừa, mít với nuôi bò, ong dú theo hướng hữu cơ. Điểm nhấn khác biệt chính là việc lồng ghép không gian văn hóa bản địa Raglai và Ê đê vào hoạt động sản xuất. Ông Nguyễn Minh Thành - chủ trang trại Sản Việt Farm cho biết: "Đến tham quan trang trại, du khách không chỉ thưởng thức trái cây thơm ngon, mà còn được tìm hiểu phương thức sản xuất, một phần đời sống, văn hóa của đồng bào dân tộc thiểu số ở địa phương. Trang trại không chỉ trồng trọt, chăn nuôi mà còn góp phần duy trì và bảo tồn nét đẹp trong văn hóa, lao động của đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng đất này".

Tại vùng gò đồi phía tây tỉnh, nông dân xây dựng mô hình sản xuất theo "hệ sinh thái nhỏ" với cấu trúc đa tầng nhằm tối ưu hóa lợi nhuận. Tầng cao là cây ăn quả (sầu riêng, bưởi, nho), tầng thấp là rau màu, xen kẽ chuồng trại và ao cá. Vòng tuần hoàn được khép kín triệt để: Chất thải chăn nuôi làm phân bón hữu cơ, nước ao phục vụ tưới tiêu, phụ phẩm nông nghiệp làm thức ăn gia súc. Quy trình này không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào, tăng hiệu quả kinh tế mà còn giải quyết bài toán môi trường trong phát triển nông nghiệp.

Trong quá trình phát triển, các mô hình trang trại tổng hợp đang góp phần tái thiết diện mạo nông thôn. Những khu vườn quy củ, có quy hoạch đã thay thế lối canh tác manh mún, nhỏ lẻ trước đây. Đây chính là nền tảng vững chắc để địa phương tiến tới nông nghiệp công nghệ cao và kinh tế tuần hoàn. Xu hướng chuyển đổi này không chỉ nâng cao giá trị gia tăng trên mỗi đơn vị diện tích, mà còn hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững mà tỉnh đang ưu tiên khuyến khích.

Hướng đến phát triển "xanh - sạch - tuần hoàn"

Hiện nay, toàn tỉnh có 516 trang trại nông nghiệp. Tuy nhiên, các trang trại có sự chênh lệch lớn về quy mô và loại hình. Chăn nuôi chiếm ưu thế với 368 trang trại, trong khi lâm nghiệp và trồng trọt còn khá khiêm tốn. Riêng trang trại thủy sản, tuy số lượng ít (57 trang trại) nhưng lại có quy mô lớn và hiệu quả kinh tế vượt trội với giá trị sản xuất bình quân 18,4 tỷ đồng/năm. Trong khi đó, các trang trại trồng trọt hay chăn nuôi phổ biến ở quy mô nhỏ, doanh thu từ 300 đến 350 triệu đồng/năm. Việc chăn nuôi các loại gia súc có giá trị kinh tế cao như: Bò, dê, cừu... chủ yếu ở quy mô nông hộ. Từ thực tế cho thấy, dư địa để mở rộng quy mô, phát triển các loại hình trang trại vẫn còn rất lớn, cần được khai thác hiệu quả.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ cao ở các trang trại còn hạn chế. Điển hình trong trồng trọt, tỷ lệ áp dụng quy trình VietGAP hay hữu cơ mới chỉ khoảng 5%; tỷ lệ trang trại sử dụng nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc khoảng 5 - 10%. Vấn đề đầu ra vẫn là bài toán nan giải khi gần một nửa số trang trại vẫn phụ thuộc vào thương lái và thị trường tự do, thiếu sự liên kết bền vững.

Trao đổi với chúng tôi, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết, tỉnh định hướng phát triển kinh tế trang trại theo hướng "xanh - sạch - tuần hoàn". Để đạt được mục tiêu này, thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục tập trung đơn giản hóa thủ tục đất đai, đầu tư đồng bộ hạ tầng điện, đường, hệ thống xử lý chất thải tại các vùng sản xuất tập trung; triển khai các gói tín dụng ưu đãi tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế đầu tư thực hiện các mô hình trang trại nông nghiệp hiệu quả. Đây được kỳ vọng là đòn bẩy giúp kinh tế trang trại nâng cao giá trị gia tăng và thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.

CÔNG ĐỊNH