Ngành Công Thương giữ đà tăng trưởng quý I/2026 giữa nhiều biến động

Giữ đà tăng trưởng giữa nhiều biến động

Chiều ngày 9/4, Bộ Công Thương đã tổ chức Họp báo thường kỳ quý I/2026 dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân.

Tại đây, ông Bùi Huy Sơn - Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp đã trình bày báo cáo về tình hình hoạt động ngành Công Thương trong quý I/2026.

Theo ông Sơn, quý I/2026 diễn ra trong môi trường quốc tế đầy bất định: cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, xung đột tại Ukraine và Trung Đông tiếp tục gây đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng, lương thực, kéo theo giá dầu và chi phí logistics leo thang. Tăng trưởng kinh tế toàn cầu vì vậy được dự báo chỉ đạt khoảng 2,8–3%.

Trong nước, kinh tế vĩ mô ổn định là điểm tựa quan trọng cho sản xuất – kinh doanh. Tuy nhiên, từ tháng 3/2026, áp lực giá nhiên liệu thế giới tăng mạnh đã bắt đầu “ngấm” vào chi phí sản xuất và vận tải, tạo sức ép không nhỏ lên doanh nghiệp.

Ông Bùi Huy Sơn - Vụ trưởng Vụ Kế hoạch, Tài chính và Quản lý doanh nghiệp.

Điểm sáng nổi bật là sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì đà tăng trưởng. Chỉ số sản xuất toàn ngành (IIP) trong 3 tháng đầu năm tăng 9% so với cùng kỳ, trong đó công nghiệp chế biến, chế tạo – “xương sống” của nền kinh tế tăng tới 9,7%.

Một số ngành ghi nhận mức tăng trưởng bứt phá như sản phẩm khoáng phi kim loại (tăng 19,7%) và kim loại (tăng 22,9%), phản ánh hiệu ứng lan tỏa từ việc đẩy mạnh đầu tư công vào hạ tầng.

Đáng chú ý, chỉ số PMI tháng 3 đạt 51,2 điểm, đánh dấu tháng thứ 9 liên tiếp trên ngưỡng 50, củng cố niềm tin vào xu hướng phục hồi của khu vực sản xuất.

Ở lĩnh vực thương mại quốc tế, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu quý I ước đạt 249,5 tỷ USD, tăng mạnh 23,2%. Trong đó, xuất khẩu đạt 122,9 tỷ USD (tăng 19,1%), với nhóm hàng công nghiệp chế biến chiếm tỉ trọng lớn (87,8 tỷ USD). Các thị trường lớn đều ghi nhận mức tăng trưởng cao, đặc biệt Hồng Kông (Trung Quốc) tăng 47,4%, Trung Quốc (tăng 26,4%) và Hoa Kỳ (tăng 24,3%).

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân chủ trì họp báo.

Nhập khẩu đạt gần 126,6 tỷ USD (tăng 27%), chủ yếu là máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu, cho thấy doanh nghiệp đang gia tăng tích trữ đầu vào cho các chu kỳ sản xuất tiếp theo.

Trong nước, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng khoảng 10,9%. Nguồn cung hàng hóa dồi dào, giá cả cơ bản ổn định.

Đặc biệt, an ninh năng lượng tiếp tục được giữ vững trong bối cảnh giá dầu thế giới biến động mạnh 30-40%. Sản lượng điện toàn hệ thống đạt 63,6 tỷ kWh, tăng 6,1%, đảm bảo nhu cầu sản xuất và sinh hoạt.

Cùng với đó, các hoạt động hội nhập quốc tế, xúc tiến thương mại, thương mại điện tử và phòng vệ thương mại được triển khai đồng bộ. Bộ Công Thương hiện đang áp dụng 37 biện pháp phòng vệ thương mại đối với hàng nhập khẩu, bảo vệ quy mô doanh thu nội địa ước khoảng 600.000 tỷ đồng, đồng thời cảnh báo sớm 27 nhóm mặt hàng có nguy cơ bị điều tra từ nước ngoài.

Những “điểm nghẽn” chưa dễ tháo gỡ

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, ngành Công Thương vẫn đối mặt không ít thách thức.

Áp lực lớn nhất đến từ an ninh năng lượng khi phụ tải đỉnh đến sớm, trong khi việc điều tiết giữa các nguồn điện còn nhiều khó khăn. Một số ngành chủ lực như phân bón, khai thác than ghi nhận sụt giảm do thiếu nguyên liệu, biến động giá và hạn chế công nghệ.

Bên cạnh đó, nhiều dự án điện vẫn vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư và điều chỉnh quy hoạch, ảnh hưởng đến tiến độ chung. Trong khi đó, biến động địa chính trị toàn cầu tiếp tục đẩy giá nhiên liệu và chi phí vận tải lên cao, gây sức ép kép lên sản xuất và xuất khẩu.

Trước bối cảnh đó, Bộ Công Thương xác định một loạt giải pháp trọng tâm trong thời gian tới.

Trước hết là đảm bảo an ninh năng lượng, với mục tiêu giảm tỷ lệ nhập khẩu ròng năng lượng từ 42% năm 2025 xuống còn 30% vào năm 2030; đồng thời vận hành hệ thống điện linh hoạt, phát triển dự trữ năng lượng quốc gia và thúc đẩy tiết kiệm năng lượng.

Song song, ngành sẽ đẩy mạnh tái cơ cấu chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng, hướng tới nâng tỉ lệ nội địa hóa lên 40-45% ở các ngành trọng điểm như dệt may, da giày, hóa chất. Việc phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược như AI, robot, UAV cũng được đặt lên ưu tiên nhằm tạo nền tảng tăng trưởng dài hạn.

Ở lĩnh vực thương mại, định hướng là đa dạng hóa thị trường sang Trung Đông, Mỹ Latinh; thúc đẩy xuất khẩu xanh để đáp ứng các tiêu chuẩn như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), đồng thời nâng cao năng lực phòng vệ thương mại.

Thị trường trong nước sẽ tiếp tục được kích cầu thông qua các chương trình khuyến mại tập trung, đi kèm tăng cường kiểm soát hàng giả trên môi trường số.

Cuối cùng, cải cách hành chính và nâng cao kỷ cương công vụ tiếp tục là trụ cột, với việc cắt giảm điều kiện kinh doanh và mở rộng dịch vụ công trực tuyến mức độ cao.

Phạm Thị Thanh Loan