Ngân hàng nhà nước yêu cầu giảm lãi suất thực chất

Tạo thêm dư địa giảm mặt bằng lãi suất

Tại cuộc họp với các ngân hàng thương mại (NHTM) ngày 19/10, một trong những nội dung đáng chú ý theo chỉ đạo của Thống đốc NHNN Phạm Đức Ấn là yêu cầu các tổ chức tín dụng (TCTD) thực hiện các quy định, chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và NHNN về lãi suất; tập trung tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận và triển khai đồng bộ các giải pháp để giảm mặt bằng lãi suất.

Trước mắt, NHNN yêu cầu các TCTD điều chỉnh giảm lãi suất tiền gửi niêm yết tối thiểu 0,5%/năm đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên; không đua tăng lãi suất huy động, cạnh tranh không lành mạnh, gây tác động bất lợi đến an ninh tài chính - tiền tệ. Đồng thời, các TCTD được yêu cầu giảm lãi suất cho vay, tập trung giảm từ 1,5-2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.

Ngay sau khi NHNN ban hành chỉ đạo bằng văn bản và trao đổi trực tiếp tại cuộc họp, nhiều ngân hàng thương mại (NHTM) đã chủ động triển khai các giải pháp giảm lãi suất, trong đó có nhóm ngân hàng thương mại lớn. Ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank cho biết, trong bối cảnh nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, ngành Ngân hàng xác định nguồn vốn là một trong những yếu tố quan trọng để đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

Theo ông Tùng, bên cạnh việc bảo đảm đủ nguồn vốn, chi phí vốn cũng có vai trò quan trọng. Do đó, các ngân hàng cần tập trung thực hiện đồng thời hai mục tiêu là phân bổ nguồn vốn cho các lĩnh vực thiết yếu, nhất là sản xuất, kinh doanh, đồng thời nỗ lực giảm chi phí vốn, qua đó tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay.

“Thời gian qua, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Thống đốc NHNN, các ngân hàng thương mại cũng đã quyết tâm hạ lãi suất đầu vào. Đây là yếu tố rất quan trọng, là nền tảng để giảm lãi suất cho vay. Bên cạnh việc ứng dụng công nghệ, tiết giảm chi phí, chúng tôi cũng quyết tâm giảm lãi suất đầu vào, từ đó giảm lãi suất đầu ra ở mức 1,5-2% theo đúng chỉ đạo của NHNN” - ông Tùng nói.

Theo TS. Nguyễn Đức Độ - Phó Viện trưởng Viện Kinh tế - Tài chính (Học viện Tài chính), mặt bằng lãi suất hiện nay khá cao, nên việc tìm giải pháp hạ nhiệt lãi suất là cần thiết. Để hạ lãi suất cho vay, trước tiên cần hạ lãi suất huy động. Yêu cầu của NHNN đối với các TCTD về việc hạ lãi suất huy động 0,5% là phù hợp bởi mức độ giảm không quá lớn. 

Việc NHNN đưa ra yêu cầu cụ thể về mức giảm lãi suất là một bước cụ thể hóa định hướng điều hành mặt bằng lãi suất trong bối cảnh hiện nay. Việc giảm lãi suất huy động cũng cần được thực hiện đồng bộ giữa các TCTD để tránh tạo ra sự chênh lệch quá lớn về mặt bằng lãi suất giữa các ngân hàng.

Khi mặt bằng lãi suất huy động được điều chỉnh hợp lý, các TCTD sẽ có thêm điều kiện để giảm lãi suất cho vay. Đây là yếu tố có ý nghĩa đối với doanh nghiệp và người dân trong tiếp cận nguồn vốn, nhất là đối với các nhu cầu phục vụ sản xuất, kinh doanh.

Thực tế, trong thời gian qua, NHNN đã triển khai nhiều giải pháp nhằm ổn định lãi suất. Đến ngày 10/10/2026, lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới ở mức 6,44%/năm, tăng 1,21 điểm phần trăm so với cuối năm 2025; lãi suất cho vay bình quân phát sinh mới ở mức 9,07%/năm, tăng 0,98 điểm phần trăm so với cuối năm 2025. Theo NHNN, mặt bằng lãi suất thời gian tới vẫn có thể chịu sức ép từ các yếu tố trong nước và quốc tế.

Hướng vốn vào các động lực tăng trưởng

Cùng với giảm lãi suất, NHNN yêu cầu các TCTD thực hiện các giải pháp để tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, hướng nguồn vốn vào lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng kinh tế.

Đáng chú ý, các TCTD được yêu cầu cấp tín dụng đối với các công trình, dự án trọng điểm, khả thi phục vụ phát triển kinh tế - xã hội và các ngành, lĩnh vực cần khuyến khích theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, trong đó có khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, giáo dục đào tạo, công nghiệp văn hóa... NHNN cũng yêu cầu tăng cường hợp vốn để cấp tín dụng đối với các dự án lớn.

Số liệu từ báo cáo của NHNN cho thấy, năm 2026, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống dự kiến khoảng 15%, có điều chỉnh tăng, giảm phù hợp với diễn biến và tình hình thực tế. NHNN cũng đã triển khai các giải pháp tạo dư địa cho TCTD cấp tín dụng đối với một số nhu cầu quan trọng phục vụ tăng trưởng kinh tế. Đến ngày 14/10/2026, dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt 20.721.583 tỷ đồng, tăng 11,44% so với cuối năm trước và tăng 16,73% so với cùng kỳ.

Định hướng này cho thấy bên cạnh yêu cầu hỗ trợ tăng trưởng về quy mô, dòng vốn tín dụng ngày càng được chú trọng về khả năng đóng góp cho các hoạt động sản xuất, kinh doanh và những lĩnh vực có vai trò thúc đẩy tăng trưởng. Việc tập trung nguồn vốn vào các dự án khả thi, các lĩnh vực được khuyến khích cũng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong nền kinh tế.

Trong quá trình thúc đẩy tín dụng, NHNN đồng thời nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm chất lượng tín dụng, không hạ thấp các điều kiện cấp tín dụng để chạy theo tăng trưởng về quy mô. Các TCTD được yêu cầu bảo đảm phát triển hài hòa, cân đối giữa huy động vốn với tín dụng, kiểm soát rủi ro thanh khoản và mất cân đối kỳ hạn, đồng thời tăng cường nguồn vốn trung, dài hạn để bảo đảm cân đối bền vững giữa nguồn vốn và sử dụng vốn.

Việc NHNN yêu cầu các TCTD vừa giảm chi phí vốn cho nền kinh tế, vừa định hướng dòng vốn vào các động lực tăng trưởng và chú trọng chất lượng tín dụng cho thấy chính sách tiền tệ đang được triển khai theo hướng chủ động, linh hoạt và có trọng tâm. Đây là cơ sở để tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng, đồng thời góp phần duy trì ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.

Phong Vy