Ngăn chặn vấn nạn cát tặc, chỉ lực lượng Công an nỗ lực thôi chưa đủ

Vụ khai thác cát trái phép trên sông Thạch Hãn bị Công an bắt quả tang vào rạng sáng 31-3-2026.

Trước tình hình đó, Công an các đơn vị, địa phương của tỉnh Quảng Trị đã liên tục mở các đợt cao điểm ra quân, đấu tranh quyết liệt và triệt phá nhiều vụ khai thác trái phép cát lòng sông, góp phần giữ vững ANTT trên địa bàn.

Tuy nhiên, lợi dụng nhu cầu các xây dựng đang tăng cao, các đối tượng "cát tặc" đã dùng nhiều thủ đoạn tinh vi để trục lợi. Hầu hết các vụ khai thác trái phép cát lòng sông được phát hiện thời gian gần đây đều hoạt động theo hình thức nhỏ lẻ, lén lút trong đêm. Các đối tượng thường sử dụng tàu vỏ sắt, không số đăng ký, gắn động cơ công suất lớn để hút cát vào các khung giờ rạng sáng hoặc đêm khuya nhằm né tránh sự phát hiện của lực lượng chức năng.

Mới đây nhất, ngày 31-3-2026, Công an xã Triệu Bình và Phòng Cảnh sát kinh tế- Công an tỉnh Quảng Trị, đã phối hợp bắt giữ 1 vụ khai thác khoáng sản trái phép trên sông Thạch Hãn. Cụ thể, lúc 1 giờ 50 ngày 31-3, tại đoạn sông Thạch Hãn qua địa phận thôn Dương Văn Lộc (xã Triệu Bình, Quảng Trị), tổ TTKS phối hợp của Công an xã Triệu Bình và Phòng Cảnh sát kinh tế đã phát hiện các đối tượng: Lê Minh Lưu (1989), Hồ Viết Vui (1975, cùng trú xã Triệu Bình) và Phạm Văn Hưng (1984, trú xã Triệu Phong, Quảng Trị) có hành vi khai thác cát trái phép trên sông.

Tại thời điểm kiểm tra, tổ công tác phát hiện trong khoang của tàu có một số khối lượng khoáng sản (cát) ước tính khoảng 3m3, không có chứng từ chứng minh nguồn gốc. Bước đầu, các đối tượng trên thừa nhận số khoáng sản trên vừa khai thác trái phép trên sông Thạch Hãn.

Còn trên sông Nhật Lệ, đoạn qua địa bàn xã Quảng Ninh, chỉ trong khoảng nửa tháng (từ 28-12-2025 đến 9-1-2026), lực lượng Công an xã đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ Công an tỉnh Quảng Trị kiểm tra, bắt giữ 4 vụ/ 4 đối tượng có hành vi khai thác trái phép cát lòng sông. Sau khi phát hiện, bắt giữ các vụ việc vi phạm, Công an xã Quảng Ninh đang lập hồ sơ xử lý theo quy định của pháp luật, đồng thời tiếp tục tăng cường TTKS nhằm bảo vệ tài nguyên khoáng sản và đảm bảo ANTT trên địa bàn.

Khu vực khai thác, tập kết cát liên quan đến Công ty Minh Đức bị cơ quan Công an phát hiện có sai phạm.

Ngoài ra, một thực trạng đáng lo ngại hơn là việc các đối tượng núp bóng các doanh nghiệp được cấp phép để khai thác ngoài phạm vi quy định. Đây là hành vi tinh vi, có tổ chức, gây thất thoát tài nguyên với khối lượng cực lớn, lên đến hàng nghìn mét khối.

Điển hình là chuyên án do Phòng Cảnh sát kinh tế- Công an tỉnh Quảng Trị đấu tranh thành công vào cuối tháng 12-2025. Qua công tác nghiệp vụ, lực lượng chức năng đã bắt quả tang 2 đối tượng P.M.Đ (1966) và N.T.L (1965, cùng trú xã Bố Trạch, Quảng Trị) có hành vi khai thác khoáng sản trái phép.

Kết quả kiểm tra và tài liệu chứng cứ thu thập được bước đầu xác định: Ông P.M.Đ và bà N.T.L thông qua hoạt động khai thác cát được cấp phép của Công ty Minh Đức để thực hiện hành vi: “Khai thác khoáng sản (cát, sỏi làm vật liệu xây dựng thông thường) ngoài phạm vi được cấp phép”. Khối lượng cát tại thời điểm kiểm tra đang tập kết trên bãi là: 4.585m3 và 1.000m3 cát mà ông Đ. và bà L. khai đã xuất bán trước đó. Tổng khối lượng cát khai thác trái phép khoảng 5.585m3, ước tính trị giá khoáng sản khai thác trái phép hơn 1,1 tỷ đồng).

Để ngăn chặn triệt để tình trạng "cát tặc", chỉ riêng ngành Công an nỗ lực là chưa đủ mà cần có sự phối hợp đồng bộ và quyết liệt từ nhiều phía. Trong đó, các lực lượng chức năng tăng cường TTKS để kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các vụ khai thác khoáng sản trái phép. Các cơ quan chức năng và người dân địa phương cần giám sát chặt chẽ hoạt động của các doanh nghiệp được cấp phép khai thác cát, khuyến khích người dân tố giác hoạt động khai thác khoáng sản trái phép thông qua các đường dây nóng của Công an địa phương và các cơ quan chức năng liên quan.

T.H