Nga muốn khôi phục tiêm kích cất cánh thẳng đứng Yak-141 để săn tìm UAV Ukraine

Khi mối đe dọa từ máy bay không người lái Ukraine ngày càng lớn, việc khôi phục tiêm kích cất - hạ cánh thẳng đứng Yak-141 thời Liên Xô để đảm nhiệm chức năng phòng không đang được nhắc tới.

Ra đời cách đây hàng chục năm nhưng máy bay chiến đấu siêu âm này vượt xa thời đại của nó khi có thể đạt tốc độ lên tới 1.800 km/h và mang theo vũ khí mạnh mẽ để tấn công các mục tiêu trên không.

Ưu điểm chính của Yak-141 nếu được sử dụng để chống lại máy bay không người lái Ukraine nằm ở khả năng cất cánh và hạ cánh thẳng đứng cực kỳ độc đáo của nó.

Điều này cho phép máy bay hoạt động từ các địa điểm có diện tích hạn chế. Khả năng cơ động như vậy rất quan trọng để đánh chặn loại mục tiêu bay nhanh và thấp, vốn khó bị phát hiện bởi các hệ thống phòng không mặt đất như UAV cảm tử.

Được cải tiến bằng công nghệ hiện đại, Yak-141 theo kỳ vọng sẽ thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ tuần tra và tiêu diệt máy bay không người lái trinh sát - tấn công của đối phương ở tầm xa, bảo vệ an toàn cho mục tiêu quan trọng.

Tốc độ cao và khả năng cơ động tốt khiến nó trở thành tiêm kích đánh chặn lý tưởng, có khả năng nhanh chóng phản ứng với các mối đe dọa trên không ở bất cứ nơi đâu.

Trong điều kiện mà mỗi phút giây đều quý giá, chiếc chiến đấu cơ này có thể trở thành một "lá chắn" đáng tin cậy, ngăn chặn máy bay không người lái và kiểm soát chặt chẽ bầu trời.

Yak-141 là loại tiêm kích hạm siêu âm có khả năng cất cánh đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng (STOVL). Máy bay đảm nhận được vai trò chiến đấu tầm gần, đánh chặn các mục tiêu trên không, hoặc tấn công mục tiêu mặt đất, mặt nước.

Liên Xô bắt tay chế tạo Yak-141 từ giữa những năm 1970, mẫu thử đầu tiên do Phòng Thiết kế Yakovlev chế tạo vào năm 1986. Theo kế hoạch, Yak-141 sẽ nằm trong thành phần chiến đấu của các cụm tàu sân bay Baku, Tbilisi, Riga và cả Ulyanovsk.

Yak-141 được chế tạo với 26% titan để đảm bảo chịu được sức nóng của động cơ khi hạ cánh, còn lại là vật liệu tổng hợp. Máy bay lắp 2 động cơ phản lực phụ RKBM RD-41 ở dưới thân, động cơ chính MNPK Soyuz R-79V-300 đặt ở vị trí giữa 2 cánh đuôi.

Để cất cánh, vòi phun động cơ R-79V-300 sẽ xoay tạo góc 90 độ với mặt đất cùng với 2 động cơ nâng đưa máy bay cất cánh. Khi đạt độ cao ổn định, động cơ chính sẽ xoay lại theo hướng ngang giúp chiếc tiêm kích tiến về phía trước.

Theo thiết kế, Yak-141 có khả năng đạt vận tốc tối đa Mach 1,7. Nếu làm được điều này, nó trở thành mẫu tiêm kích STOVL siêu âm đầu tiên trên thế giới.

Năm 1987, Yak-141 lần đầu cất hạ cánh thành công theo phương pháp truyền thống trên đường băng. Những năm tiếp theo, nó nhiều lần thực hiện thao tác cất hạ cánh ngắn và thẳng đứng.

Mặc dù vậy vào ngày 26/9/1991 một sự cố đáng tiếc đã xảy ra khi mẫu thử Yak-141 số hiệu 48-2 gặp nạn lúc hạ cánh. Rất may phi công thoát hiểm an toàn, máy bay chỉ bị hư hỏng nhẹ và được khôi phục lại sau đó.

Đáng tiếc là Yak-141 được phát triển và thử nghiệm đúng vào những năm tháng cuối cùng của Liên bang Xô Viết. Không lâu sau chuyến bay thử, Hải quân Liên Xô ngừng cấp kinh phí cho chương trình.

Nếu Yak-141 ra đời từ những năm 1970 thì có lẽ nó đã có số phận tốt đẹp hơn. Tuy vậy công nghệ của Yak-141 được chứng minh là rất ưu việt, mẫu máy bay này hoàn toàn có thể được "hồi sinh" vào một thời điểm thích hợp trong tương lai.

Có thể Yak-141 sẽ "tái sinh" nhưng không phải trong hình dạng cũ, tiêm kích tàng hình hạng nhẹ một động cơ Su-59 từng được Nga giới thiệu cho thấy khả năng cao sẽ ứng dụng công nghệ của Yak-141, nếu vậy đây sẽ là cái kết đẹp cho một dự án tham vọng.

Việt Dũng