Nga hồi sinh dây chuyền sản xuất 'Thiên Nga Trắng'

Tu-160 từng được Liên Xô sản xuất tại Nhà máy hàng không Kazan, nay thuộc Tập đoàn Máy bay Thống nhất Nga. Sau khi Liên Xô tan rã, hoạt động sản xuất dòng máy bay này chấm dứt.

Nga sau đó phải đối mặt với bài toán vừa duy trì những chiếc Tu-160 còn lại, vừa khôi phục năng lực công nghiệp cần thiết để chế tạo một oanh tạc cơ có kết cấu và công nghệ rất phức tạp.

Năm 2015, Moscow quyết định nối lại sản xuất Tu-160 theo hướng hiện đại hóa sâu. Đây không đơn giản là mở lại một dây chuyền cũ.

Nga phải số hóa toàn bộ tài liệu thiết kế, khôi phục công nghệ hàn titan trong môi trường chân không, phục hồi chế tạo các bộ phận thân máy bay và xây dựng lại mạng lưới nhà cung cấp.

Rostec cho biết hơn 40% thiết bị tại Nhà máy hàng không Kazan đã được thay mới hoặc nâng cấp trong quá trình này.

Tu-160M được sử dụng theo 2 hướng. Một số máy bay Tu-160 được chế tạo từ thời Liên Xô được đại tu và nâng cấp sâu, trong khi Nga đồng thời chế tạo những máy bay mới theo cấu hình Tu-160M.

Vì vậy, Tu-160M không đơn thuần là tên gọi dành cho một chiếc máy bay mới, mà còn gắn với chương trình hiện đại hóa toàn diện dòng Tu-160..

Bước ngoặt đến ngày 12/1/2022. Chiếc Tu-160M sản xuất mới đầu tiên thực hiện chuyến bay tại Kazan, kéo dài khoảng 30 phút ở độ cao 600 m.

Đây là chiếc máy bay được chế tạo mới hoàn toàn sau khi Nga khôi phục dây chuyền sản xuất. Rostec cho biết hệ thống và thiết bị trên máy bay được nâng cấp tới 80% so với phiên bản trước.

Một thành phần quan trọng của chương trình là động cơ phản lực NK-32-02. Đây là phiên bản cải tiến của động cơ NK-32, cung cấp lực đẩy cho Tu-160M và được phát triển cùng quá trình khôi phục sản xuất máy bay.

Bên cạnh động cơ, Tu-160M nhận hệ thống điện tử hàng không, thông tin liên lạc, điều khiển và dẫn đường mới. Radar, buồng lái số và các hệ thống tự vệ cũng được nâng cấp để phù hợp với phương thức tác chiến hiện đại.

Khả năng sử dụng vũ khí cũng là một phần quan trọng của chương trình. Tu-160M được thiết kế để mang các tên lửa hành trình tầm xa thế hệ mới, bên cạnh khả năng thực hiện nhiệm vụ hạt nhân chiến lược.

Điều này giúp một thiết kế có nguồn gốc từ thập niên 1970 tiếp tục đảm nhiệm vai trò bệ phóng vũ khí tầm xa trong thế kỷ XXI.

Nga từng đặt mục tiêu sản xuất thêm nhiều Tu-160M tại Kazan. Tuy nhiên, tiến độ thực tế chậm hơn kế hoạch.

Carnegie Endowment cho biết trong năm 2025 Nga tiếp nhận 2 máy bay mới chế tạo và tổng cộng 7 Tu-160M mới hoặc hiện đại hóa được bàn giao, trong khi kế hoạch ban đầu cao hơn đáng kể. Những khó khăn về nhân lực, cơ sở công nghiệp và nguồn cung động cơ tiếp tục ảnh hưởng tới tốc độ sản xuất.

Vì vậy, câu chuyện Tu-160M không chỉ là câu chuyện nâng cấp một oanh tạc cơ. Nó còn là nỗ lực phục hồi năng lực chế tạo máy bay chiến lược mà Nga từng sở hữu từ thời Liên Xô.

“Thiên Nga Trắng” vì thế đang trở thành một ví dụ đặc biệt về cách Moscow tìm cách đưa một thiết kế Chiến tranh Lạnh vào kỷ nguyên tên lửa hành trình và điện tử hàng không hiện đại.

Theo Rostec; Janes; Carnegie Endowment for International Peace; Reuters; CNA

Việt Hùng