Khép kín vòng đời lon nhôm, thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững

Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn từ bao bì lon nhôm

Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021–2030, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 889/QĐ-TTg đặt ra định hướng thúc đẩy sử dụng hiệu quả tài nguyên, nguyên nhiên vật liệu, phát triển sản xuất sạch hơn, tăng cường tái chế và hình thành các mô hình sản xuất, tiêu dùng bền vững. Trong đó, việc phát triển các mô hình kinh tế tuần hoàn, kéo dài vòng đời sản phẩm, giảm chất thải và nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi giá trị là những nội dung có ý nghĩa quan trọng.

Bà Nguyễn Như Hảo, Trưởng phòng Phát triển kinh doanh TBC-Ball Việt Nam chia sẻ tại Hội thảo “Đổi mới bao bì và công nghệ đóng gói ngành đồ uống”.

Từ góc độ doanh nghiệp, tại Hội thảo “Đổi mới bao bì và công nghệ đóng gói ngành đồ uống” diễn ra mới đây, bà Nguyễn Như Hảo, Trưởng phòng Phát triển kinh doanh TBC-Ball Việt Nam cho biết, trong bối cảnh ngành đồ uống chịu áp lực chuyển đổi xanh, bao bì không chỉ thực hiện chức năng bảo quản, bảo vệ sản phẩm mà còn cần đáp ứng yêu cầu về sử dụng tài nguyên, khả năng thu hồi và tái chế sau tiêu dùng.

TBC-Ball Việt Nam là liên doanh giữa Thai Beverage Can (Thái Lan) và Ball Corporation (Hoa Kỳ), bắt đầu vận hành từ năm 2012. Doanh nghiệp sản xuất các loại lon và nắp nhôm phục vụ ngành đồ uống, đồng thời hướng tới kết nối hoạt động sản xuất với hệ sinh thái thu hồi, tái chế. Một trong những nội dung được doanh nghiệp đề cập là mô hình tái chế khép kín can-to-can, theo đó lon nhôm sau sử dụng được thu gom, phân loại, làm sạch, nấu chảy và chế biến thành vật liệu để tiếp tục sản xuất lon mới.

Điểm đáng chú ý của mô hình này là khả năng đưa vật liệu quay trở lại chuỗi sản xuất, thay vì chỉ thu hồi để chế biến thành các sản phẩm có giá trị thấp hơn. Qua đó, nhôm có thể được duy trì trong chu trình sử dụng qua nhiều vòng tái chế.

Theo thông tin từ TBC-Ball, tái chế nhôm có thể tiết kiệm khoảng 95% năng lượng so với sản xuất nhôm nguyên sinh. Đây là lợi thế đáng chú ý của vật liệu này khi doanh nghiệp tìm kiếm giải pháp giảm tiêu thụ tài nguyên và năng lượng trong sản xuất. Tuy nhiên, hiệu quả của mô hình phụ thuộc vào hệ thống thu gom, phân loại, công nghệ xử lý và khả năng liên kết giữa các đơn vị tham gia chuỗi giá trị.

Thị trường bao bì đồ uống lon nhôm được kỳ vọng tăng mạnh.

Đổi mới bao bì gắn với tiêu dùng có trách nhiệm

Theo số liệu của TBC-Ball, tỷ lệ thu hồi nhôm tại Việt Nam đạt khoảng 93%, nhưng tỷ lệ tái chế khép kín lon nhôm thành lon mới mới ở mức khoảng 1%. Khoảng 79% lượng thu gom đến từ khu vực phi chính thức. Con số này cho thấy khoảng cách giữa thu gom phế liệu và hình thành chu trình tái chế khép kín. Trong khi hoạt động thu gom tương đối phổ biến, việc phân loại, kiểm soát chất lượng nguyên liệu và truy xuất nguồn gốc vẫn là những vấn đề cần giải quyết.

Để thúc đẩy mô hình tuần hoàn, doanh nghiệp không thể chỉ tập trung vào công đoạn sản xuất bao bì mà cần phối hợp với các đơn vị thu gom, tái chế, phân phối và người tiêu dùng. Theo hướng tiếp cận này, TBC-Ball đang đồng hành cùng Viện Sinh thái Miền Nam và các bên liên quan trong hoạt động nghiên cứu, thu gom và xây dựng mô hình quản lý tái chế lon nhôm tại Côn Đảo, phù hợp với điều kiện thực tế.

Hoạt động này cho thấy hướng tiếp cận từ thực tiễn địa phương, nơi việc tổ chức thu gom, phân loại chất thải và kết nối với đơn vị tái chế có vai trò quan trọng trong nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Bên cạnh tái chế, đổi mới thiết kế bao bì cũng là một hướng được doanh nghiệp quan tâm. Theo đó, TBC-Ball giới thiệu nhiều định dạng lon nhôm phục vụ đồ uống, sản phẩm chăm sóc cá nhân và gia dụng, trong đó có các giải pháp bao bì hướng tới tái sử dụng, nạp lại sản phẩm và thay thế một số loại bao bì nhựa dùng một lần.

Doanh nghiệp cũng giới thiệu các công nghệ in, trang trí bao bì như mực đổi màu theo nhiệt độ, mực đổi màu dưới ánh sáng, in độ phân giải cao và thiết kế nhiều phiên bản trên cùng dây chuyền sản xuất. Những giải pháp này hướng tới đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường và nâng cao trải nghiệm người tiêu dùng.

Định hướng này cũng phù hợp với Quyết định số 889/QĐ-TTg về thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững, trong đó chú trọng sử dụng hiệu quả tài nguyên, phát triển sản phẩm thân thiện với môi trường, thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn và nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể tham gia sản xuất, tiêu dùng.

Thực tế từ ngành bao bì cho thấy, để phát triển các mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững, cần có sự tham gia đồng bộ của doanh nghiệp sản xuất, đơn vị phân phối, hệ thống thu gom, tái chế và người tiêu dùng. Đồng thời, việc hoàn thiện hạ tầng thu hồi, phân loại và công nghệ tái chế có ý nghĩa quyết định đối với khả năng khép kín chu trình vật liệu. Với ngành đồ uống, phát triển bao bì có khả năng tái chế là bước khởi đầu. Quan trọng hơn là tổ chức được hệ thống đưa bao bì sau sử dụng trở lại sản xuất, qua đó giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nguyên sinh, sử dụng hiệu quả tài nguyên và từng bước hình thành thói quen tiêu dùng có trách nhiệm.

Quyết định số 889/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021–2030, hướng tới sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát sinh chất thải, thúc đẩy tái chế, tái sử dụng và phát triển các mô hình kinh tế tuần hoàn. Việc xây dựng chuỗi thu gom, phân loại và tái chế bao bì là một trong những hướng triển khai phù hợp với mục tiêu của chương trình.

Nguyễn Hoà