Nâng tầm vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong kỷ nguyên mới

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh phát biểu khai mạc hội thảo.

Hội thảo do Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương chủ trì phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức. Hội thảo góp phần khẳng định, nâng tầm vai trò của khoa học xã hội và nhân văn trong giai đoạn lịch sử mới của dân tộc, trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, phục vụ phát triển nhanh và bền vững đất nước.

Phát biểu khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh nhấn mạnh, đây là diễn đàn học thuật có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ ở phương diện tổng kết lý luận và thực tiễn, còn hình thành những định hướng chiến lược cho sự phát triển khoa học, trong đó xác định khoa học xã hội và nhân văn là một phần không thể tách rời trong bối cảnh mới của đất nước.

Trong tiến trình phát triển, khoa học xã hội và nhân văn luôn giữ vai trò nền tảng trong việc kiến tạo các hệ giá trị, định hướng tư duy, dẫn dắt hành động xã hội. Giai đoạn hiện nay, trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, cùng với đột phá về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, vai trò của khoa học xã hội và nhân văn càng cần được khẳng định. Không chỉ dừng lại ở giải thích và dự báo các hiện tượng xã hội, lĩnh vực này còn phải trực tiếp tham gia vào quá trình hoạch định chính sách, quản trị phát triển, củng cố nền tảng tinh thần.

Đảng, Nhà nước ta đã xác định khoa học xã hội và nhân văn là một trụ cột quan trọng của nền khoa học nước nhà, góp phần cho sự phát triển bền vững đất nước. Và thực tiễn đặt ra yêu cầu tái định vị vai trò của lĩnh vực này trong tổng thể hệ sinh thái tri thức quốc gia, đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu, tham mưu và dự báo chiến lược của lĩnh vực này.

Quang cảnh hội thảo.

Gần 70 tham luận tại hội thảo tập trung làm rõ 3 nhóm vấn đề lớn: Sự lãnh đạo của Đảng đối với khoa học xã hội và nhân văn trong kỷ nguyên mới; vai trò của khoa học xã hội và nhân văn đối với phát triển nhanh, bền vững đất nước; đổi mới, phát triển lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn trong bối cảnh chuyển đổi số.

Hội thảo đã phân tích sâu sắc quan điểm của Đảng đối với lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn; đồng thời khẳng định sứ mệnh lịch sử to lớn của lĩnh vực này trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch, trong tham mưu chiến lược cho Đảng, Nhà nước hoạch định các chính sách phát triển và trong xây dựng hệ giá trị văn hóa, con người Việt Nam trong thời kỳ mới. Khoa học xã hội và nhân văn cũng có vai trò quan trọng trong dự báo và giải quyết các vấn đề xã hội mới phát sinh, đặc biệt trong môi trường số, góp phần xây dựng “thế trận lòng dân”, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Các tham luận đã đánh giá toàn diện những kết quả nổi bật mà khoa học xã hội và nhân văn đã đạt được trong thời gian qua, đồng thời chỉ ra những hạn chế, bất cập còn tồn tại. Một số điểm nghẽn trong phát triển lĩnh vực này được các nhà khoa học chỉ ra như thể chế, chính sách chưa tạo đột phá; cơ chế quản lý, đầu tư cho còn bất cập; môi trường học thuật chưa thật sự thông thoáng, sáng tạo, đôi khi còn mang tính giáo điều; liên kết nghiên cứu – ứng dụng còn yếu; chưa khai thác hiệu quả dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo trong nghiên cứu…

Để khoa học xã hội và nhân văn thực sự trở thành động lực cho "Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc", các nhà khoa học đề xuất các định hướng chiến lược trong phát triển lĩnh vực này; trong đó tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng, hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước theo hướng khoa học, hiện đại, tôn trọng quy luật phát triển học thuật, bảo đảm định hướng chính trị - tư tưởng đúng đắn. Cùng với đó là đổi mới mạnh mẽ tư duy phát triển, xác định khoa học xã hội và nhân văn là động lực nội sinh của phát triển bền vững, tập trung xây dựng nền tảng tinh thần, bản sắc và sức mạnh mềm quốc gia, phát triển hệ giá trị văn hóa và con người Việt Nam, phát triển công nghiệp văn hóa trở thành những trụ cột cho phát triển nhanh và bền vững; phát triển hệ sinh thái và cơ chế nghiên cứu hiện đại, chuyển từ “nghiên cứu mô tả” sang nghiên cứu dự báo, nghiên cứu chính sách, nghiên cứu giải pháp, thúc đẩy nghiên cứu liên ngành, xuyên ngành, gắn nghiên cứu với tổng kết thực tiễn quản trị và phát triển đất nước.

Ông Ngô Đông Hải, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương phát biểu kết luận hội thảo.

Ông Ngô Đông Hải, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cho biết Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, phát triển khoa học xã hội và nhân văn ngang tầm nhiệm vụ trong kỷ nguyên mới. Kết quả hội thảo có đóng góp thiết thực, giá trị vào quá trình triển khai tinh thần Nghị quyết; tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm phát huy hiệu quả khoa học xã hội và nhân văn trong hệ thống tri thức quốc gia, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Tin, ảnh: Thu Hoài (TTXVN)