Nâng cao kiến thức pháp luật, khả năng tự bảo vệ quyền lợi của người lao động

Sân khấu hóa tuyên truyền pháp luật cho người lao động tại Công ty TNHH Sakurai Việt Nam.

Chị Chu Thị Đạt ở xã Hoằng Lộc vào làm việc tại Công ty TNHH Dụng cụ thể thao Sunrise được gần 7 năm. Khi nộp hồ sơ xin việc, điều quan tâm duy nhất của chị là mức lương hàng tháng là bao nhiêu, những quy định liên quan đến quyền và nghĩa vụ khác của NLĐ hầu như chị không quan tâm. Sau khi được nhận vào làm việc, hàng năm, chị và NLĐ đã được trang bị kiến thức pháp luật do các cơ quan chức năng phối hợp với công ty tổ chức. Nhờ vậy, lực lượng lao động trong Công ty TNHH Dụng cụ thể thao Sunrise luôn có tinh thần, trách nhiệm cao với công việc và có ý thức trong chấp hành pháp luật về lao động. Đồng thời, tự tin hơn trong việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của mình tại nơi làm việc.

Ông Trần Văn Hợp, Giám đốc Công ty TNHH Dụng cụ thể thao Sunrine, cho biết: "Hàng năm, công ty phối hợp với LĐLĐ tỉnh, cơ quan bảo hiểm xã hội trên địa bàn và chính quyền địa phương tổ chức tuyên truyền pháp luật cho NLĐ với nhiều hình thức. Việc trang bị kiến thức pháp luật cho NLĐ rất quan trọng. Bởi khi NLĐ và chủ sử dụng lao động đều hiểu rõ quy định của pháp luật và thực thi nghiêm túc sẽ hạn chế được các tranh chấp xảy ra. NLĐ cũng có thể tự bảo vệ mình khi bị xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp".

Kiến thức pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc giúp NLĐ tự bảo vệ mình. Khi hiểu rõ các quy định liên quan đến hợp đồng lao động, tiền lương, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi và các chế độ bảo hiểm, NLĐ có thể chủ động hơn trong việc phòng tránh rủi ro. Không chỉ dừng lại ở việc nhận biết quyền lợi, hiểu biết pháp luật còn giúp họ có cơ sở để đấu tranh khi bị xâm phạm quyền lợi. Thời gian qua, trên địa bàn tỉnh đã ghi nhận nhiều trường hợp NLĐ sau khi được tư vấn pháp luật đã mạnh dạn khiếu nại và được giải quyết thỏa đáng, từ việc truy trả tiền lương đến việc đóng bổ sung bảo hiểm xã hội. Tuy nhiên, hiện nay không ít NLĐ làm việc trong điều kiện thiếu thông tin pháp lý cần thiết. Nhiều người thừa nhận họ không nắm rõ các điều khoản trong hợp đồng lao động hoặc không biết quyền lợi về bảo hiểm xã hội và bảo hiểm thất nghiệp. Khi quyền lợi bị xâm phạm, NLĐ có tâm lý e ngại, sợ mất việc nên không dám lên tiếng bảo vệ quyền lợi. Minh chứng là hiện nay trên địa bàn tỉnh có khá nhiều doanh nghiệp đang nợ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế của NLĐ. Điều đó đồng nghĩa với việc không ít NLĐ không được đóng đầy đủ các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, không được giải quyết các quyền lợi ốm đau, thai sản, tai nạn nghề nghiệp và ảnh hưởng đến quá trình tham gia, thụ hưởng chính sách bảo hiểm sau này.

Để nâng cao kiến thức pháp luật cho NLĐ, cần có sự vào cuộc đồng bộ của nhiều phía. Trong đó, các cơ quan chức năng và tổ chức công đoàn cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật bằng những hình thức linh hoạt, dễ hiểu và phù hợp với thực tế. Thời gian qua, LĐLĐ tỉnh đã tổ chức nhiều hoạt động tư vấn pháp luật trực tiếp tại doanh nghiệp, khu công nghiệp. Cách thức tuyên truyền được đổi mới với nhiều hình thức đa dạng, phong phú như: tuyên truyền lưu động, qua tờ rơi, pano, áp phích; tổ chức hội nghị, nói chuyện chuyên đề; tổ chức hội thi tìm hiểu kiến thức pháp luật với hình ảnh, video clip; đặc biệt là tổ chức các chương trình tuyên truyền pháp luật kết hợp hình thức sân khấu hóa, giao lưu văn nghệ trong công nhân lao động, thu hút nhiều người tham gia. Nội dung tuyên truyền cho công nhân lao động chủ yếu là các văn bản pháp luật liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của NLĐ như: Bộ luật Lao động, Luật Công đoàn, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Bảo hiểm y tế hay các nội dung về an toàn vệ sinh lao động, cuộc vận động thực hiện nếp sống văn minh công nghiệp, phòng chống bệnh nghề nghiệp...

Năm 2025, toàn tỉnh có 400.700 NLĐ được tham gia các buổi tuyên truyền pháp luật. Trong quý I/2026, các cấp công đoàn đã tổ chức tuyên truyền, phổ biến, học tập và quán triệt các chủ trương, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho 296.856 lượt đoàn viên, NLĐ; có 1.213 lượt công nhân lao động tại các doanh nghiệp tham gia học tập nâng cao trình độ, kỹ năng nghề nghiệp. Qua đó góp phần nâng cao nhận thức chính trị, ý thức chấp hành pháp luật cho NLĐ trên địa bàn tỉnh.

Phát biểu tại lễ phát động “Tháng Công nhân” năm 2026 tổ chức ngày 18/4, ông Lương Trọng Thành, Chủ tịch LĐLĐ tỉnh, cho biết: “Trong dịp này LĐLĐ tỉnh sẽ tổ chức nhiều hoạt động thiết thực, trong đó tăng cường công tác tuyên truyền pháp luật, thanh tra, kiểm tra, nâng cao nhận thức và tầm quan trọng của việc đảm bảo an toàn vệ sinh lao động cho NLĐ và người sử dụng lao động; cải thiện môi trường làm việc, chủ động ngăn ngừa tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp, nhất là đối với lao động nữ”.

Nâng cao kiến thức pháp luật không chỉ là giải pháp trước mắt, mà còn là nền tảng lâu dài để xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định và tiến bộ. Thực tiễn cho thấy, khi NLĐ được trang bị đầy đủ kiến thức pháp luật, họ không còn ở thế bị động mà trở thành những chủ thể tự tin, có khả năng bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. Đây cũng chính là yếu tố quan trọng góp phần thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và toàn xã hội.

Bài và ảnh: Lê Nụ