Nâng cao giá trị hàng hóa xuất khẩu

Công ty TNHH Exedy Việt Nam (Khu công nghiệp Khai Quang, phường Vĩnh Phúc) tạo việc làm, thu nhập ổn định cho người lao động.

9 tháng qua, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu của tỉnh ước đạt hơn 95,8 tỷ USD; trong đó, xuất khẩu đạt hơn 39,3 tỷ USD, nhập khẩu gần 56,5 tỷ USD. Nhóm hàng điện tử, máy tính, điện thoại và linh kiện tiếp tục giữ vai trò chủ lực, chiếm khoảng 80,3% tổng kim ngạch xuất khẩu. Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Nhật Bản là 3 thị trường lớn nhất, chiếm 76,1% kim ngạch xuất khẩu toàn tỉnh. Những con số trên khẳng định bước bứt phá của công nghiệp Phú Thọ, nhất là mảng điện tử, công nghệ cao. Nhờ lợi thế vị trí, hạ tầng và môi trường đầu tư, tỉnh đã thu hút nhiều dự án lớn, tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Khối doanh nghiệp FDI không chỉ tăng kim ngạch xuất khẩu, tạo việc làm, mà còn thúc đẩy mạnh mẽ các ngành dịch vụ, thương mại và phụ trợ địa phương.

Khi quy mô xuất khẩu đạt hàng chục tỷ USD, bài toán đặt ra là phải nâng cao giá trị gia tăng giữ lại tại địa phương. Theo khảo sát của Sở Công Thương (tháng 9/2026) tại 10 doanh nghiệp xuất nhập khẩu lớn cho thấy phần lớn vẫn sản xuất, gia công theo đơn hàng chỉ định từ công ty mẹ ở nước ngoài. Trong ngành điện tử, các khâu R&D, thiết kế, kiểm định, sản xuất linh kiện cao cấp chưa phát triển; nguồn nguyên liệu cốt lõi vẫn phụ thuộc nhập khẩu. Doanh nghiệp nội địa mới chỉ cung ứng vật tư phụ trợ (bao bì, pallet, băng keo...) chiếm dưới 3% giá trị nguyên liệu.

Theo đồng chí Nguyễn Phương Huệ - Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Xuất nhập khẩu và Hội nhập quốc tế (Sở Công Thương), nguyên nhân chủ yếu khiến mức độ tham gia của doanh nghiệp nội địa còn hạn chế là những yêu cầu cao về công nghệ, vốn, nhân lực kỹ thuật, quy mô sản xuất và tiêu chuẩn chất lượng của các tập đoàn đa quốc gia. Vì vậy, nâng cao giá trị hàng xuất khẩu phải bắt đầu từ việc nâng cao năng lực sản xuất và khả năng liên kết của doanh nghiệp trong nước.

Nhằm chuyển dịch từ phụ trợ đơn giản sang đáp ứng trực tiếp nhu cầu doanh nghiệp FDI, ngày 9/4/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 1102/QĐ-UBND phê duyệt Đề án hỗ trợ doanh nghiệp địa phương tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Đề án triển khai 6 nhóm giải pháp trọng tâm, nổi bật là kế hoạch phối hợp với ít nhất 4 tập đoàn FDI để hỗ trợ kỹ thuật và phát triển nhà cung cấp nội địa, giúp doanh nghiệp trong tỉnh nâng cao năng lực, từng bước tham gia vào các khâu có giá trị gia tăng cao.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, các cơ quan chức năng của tỉnh đang rà soát chi tiết nhu cầu về linh kiện, phụ tùng, nguyên vật liệu của các doanh nghiệp FDI lớn. Trên cơ sở đó, địa phương sẽ lựa chọn những doanh nghiệp nội địa tiềm năng để hỗ trợ đổi mới công nghệ, chuẩn hóa quy trình và kết nối chuỗi cung ứng. Bên cạnh các hội nghị xúc tiến đầu tư, hoạt động liên kết hướng tới hợp tác thực chất: Doanh nghiệp FDI tối ưu hóa chi phí nhờ nguồn cung tại chỗ, còn doanh nghiệp trong tỉnh tiếp cận đơn hàng, công nghệ, phương thức quản trị hiện đại.

Song song với đó, tỉnh ưu tiên thu hút các dự án R&D, thiết kế, kiểm định, sản xuất linh kiện công nghệ cao để gia tăng giá trị, tạo việc làm kỹ thuật và thúc đẩy chuyển giao công nghệ. Đối với các ngành hàng thế mạnh địa phương như nông sản, thực phẩm, gỗ, dệt may, nhựa..., hướng đi trọng tâm là chế biến sâu, tiêu chuẩn hóa và xây dựng thương hiệu nhằm nâng tầm giá trị xuất khẩu. UBND tỉnh đã ban hành Quyết định số 2947, ngày 28/8/2026 về Chương trình “Vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026-2030”. Cùng với kế hoạch hội nhập quốc tế về kinh tế, chương trình tạo cơ sở hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng các hiệp định thương mại tự do, kết nối hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, tiếp cận nhà nhập khẩu và mở rộng kênh phân phối.

Ở lĩnh vực logistics, tỉnh đang xây dựng Đề án phát triển Phú Thọ trở thành trung tâm logistics của vùng trung du và miền núi phía Bắc giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Việc phát triển hệ thống kho bãi, cảng cạn, vận tải và các dịch vụ hỗ trợ xuất khẩu được kỳ vọng góp phần giảm chi phí, nâng cao sức cạnh tranh, đồng thời tạo thêm giá trị từ hoạt động thương mại ngay trên địa bàn.

Theo lộ trình của ngành Công Thương, năm 2026 tập trung tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, rà soát nhu cầu công nghiệp hỗ trợ, thúc đẩy kết nối FDI với doanh nghiệp trong nước. Giai đoạn 2027-2030, trọng tâm là nâng tỷ lệ nội địa hóa, phát triển mạng lưới nhà cung cấp, logistics, thương mại điện tử xuyên biên giới và thu hút các công đoạn sản xuất có hàm lượng công nghệ cao.

Với nền tảng xuất khẩu hàng chục tỷ USD, Phú Thọ đứng trước cơ hội lớn để chuyển dịch từ tăng trưởng theo quy mô sang nâng cao giá trị gia tăng. Việc gia tăng hàm lượng nội địa hóa từ linh kiện công nghiệp, chế biến sâu nông sản đến bao phủ thương hiệu riêng sẽ giúp hiệu quả xuất khẩu không chỉ dừng lại ở những con số kim ngạch. Đây là chìa khóa để nguồn lực công nghệ, lao động và dịch vụ tại chỗ tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, tạo động lực phát triển bền vững cho kinh tế địa phương.

Ngọc Tuấn