Khách sạn không thuốc lá: Bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng dịch vụ lưu trú

Tại Hội thảo “Hướng dẫn xây dựng khách sạn không thuốc lá” diễn ra sáng 26.10, do Báo Văn Hóa (Bộ VHTTDL) chủ trì, phối hợp với Quỹ Phòng bệnh (Bộ Y tế) và các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức, các tham luận tập trung làm rõ cơ sở pháp lý, trách nhiệm của khách sạn trong phòng, chống tác hại của thuốc lá; phân tích những nguy cơ từ thuốc lá, đồng thời hướng dẫn triển khai mô hình khách sạn không thuốc lá và giới thiệu bộ tiêu chí đánh giá, xếp hạng "Khách sạn tiêu biểu không thuốc lá".

Hội thảo “Hướng dẫn xây dựng khách sạn không thuốc lá” diễn ra sáng 26.10

Từ câu chuyện sức khỏe đến chất lượng dịch vụ

Một căn phòng ám mùi thuốc lá có thể khiến khách hàng không hài lòng, buộc khách sạn phải tăng cường vệ sinh, khử mùi và kéo dài thời gian chuẩn bị cho lượt khách tiếp theo. Đằng sau câu chuyện chất lượng dịch vụ ấy còn là vấn đề sức khỏe, bởi khói thuốc ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường nghỉ ngơi của khách lưu trú và điều kiện làm việc của nhân viên.

Tại Hội thảo, bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phụ trách phòng Truyền thông và Huy động nguồn lực, Quỹ Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, thuốc lá gây ra khoảng 103.000 ca tử vong mỗi năm tại Việt Nam, trong đó khoảng 18.800 ca liên quan đến hút thuốc lá thụ động. Chi phí y tế và kinh tế do thuốc lá gây ra ước tính khoảng 108.700 tỉ đồng mỗi năm.

Tại khách sạn, nhà hàng và các cơ sở dịch vụ du lịch, người chịu ảnh hưởng từ khói thuốc không chỉ là người trực tiếp hút thuốc mà còn có thể là nhân viên làm việc trong nhiều giờ và khách lưu trú. 

Bà Nguyễn Thị Thu Hương, Phụ trách phòng Truyền thông và Huy động nguồn lực, Quỹ Phòng bệnh (Bộ Y tế) chia sẻ về tác hại của thuốc lá và thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng

Theo bà Nguyễn Thị Thu Hương, không có ngưỡng phơi nhiễm khói thuốc thụ động nào được xem là an toàn. Quạt thông gió, điều hòa hay máy lọc không khí cũng không thể loại bỏ hoàn toàn các chất độc trong khói thuốc. Các chất tồn dư và mùi thuốc còn có thể bám vào rèm, thảm, chăn ga cùng những vật dụng trong phòng, ảnh hưởng đến môi trường nghỉ ngơi của khách.

Như vậy, tác hại của thuốc lá không dừng ở nguy cơ đối với sức khỏe mà còn đặt ra bài toán về chất lượng vận hành của cơ sở lưu trú.

Phòng nghỉ ám mùi thuốc có thể làm tăng chi phí vệ sinh, khử mùi, ảnh hưởng đến thời gian khai thác phòng và sự hài lòng của khách hàng. Ngược lại, duy trì môi trường không thuốc lá góp phần bảo vệ sức khỏe, giảm chi phí phát sinh, hạn chế nguy cơ cháy nổ và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Trong bối cảnh trải nghiệm lưu trú ngày càng ảnh hưởng đến lựa chọn của du khách, môi trường không thuốc lá cần được xem là một tiêu chí trong quản lý chất lượng khách sạn, bên cạnh tiện nghi, vệ sinh, an ninh và an toàn. Đây cũng là cơ sở để các cơ sở lưu trú xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp, văn minh, thân thiện với người dân và du khách.

Không thể chỉ treo biển rồi chờ khách tự giác

Từ yêu cầu bảo vệ sức khỏe và chất lượng dịch vụ, vấn đề tiếp theo là làm thế nào để quy định không hút thuốc được thực hiện thực chất trong hoạt động khách sạn.

Tại Hội thảo, ông Nguyễn Văn Hùng, Pháp chế viên Vụ Pháp chế (Bộ VHTTDL) đề cập trách nhiệm của người quản lý khách sạn trong xây dựng môi trường không thuốc lá. Theo đó, yêu cầu quan trọng là đưa quy định pháp luật vào quy trình quản lý cụ thể, thay vì dừng ở việc phổ biến nội quy hoặc bố trí biển báo.

Theo Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, khách sạn thuộc nhóm địa điểm cấm hút thuốc trong nhà nhưng được phép bố trí nơi dành riêng cho người hút thuốc nếu đáp ứng các điều kiện luật định. Luật cũng khuyến khích thực hiện việc không hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà.

Sự phân biệt này có ý nghĩa đối với cách tổ chức không gian và quản lý vận hành. Nếu lựa chọn bố trí khu vực hút thuốc riêng trong nhà, khách sạn phải bảo đảm các điều kiện về phòng riêng, hệ thống thông khí tách biệt, dụng cụ chứa tàn thuốc, biển báo và thiết bị phòng cháy, chữa cháy. Việc bố trí thiếu điều kiện có thể dẫn đến vi phạm quy định.

Ông Nguyễn Văn Hùng, Pháp chế viên Vụ Pháp chế (Bộ VHTTDL) chia sẻ về các quy định của pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá và trách nhiệm của người quản lý khách sạn trong xây dựng môi trường không thuốc lá

Trong khi đó, phương án không hút thuốc hoàn toàn trong nhà giúp giảm những yêu cầu phức tạp liên quan đến tổ chức, kiểm soát khu vực hút thuốc, đồng thời tạo ra quy tắc thống nhất hơn cho khách và nhân viên. Dù lựa chọn phương án nào, cơ sở lưu trú cũng phải bảo đảm thực hiện đúng quy định pháp luật.

Trách nhiệm của người quản lý không chỉ là yêu cầu khách tuân thủ. Các bộ phận đặt phòng, lễ tân, phục vụ phòng, nhà hàng và an ninh cần phối hợp trong việc thông tin, hướng dẫn, kiểm tra và xử lý vi phạm. Chính sách không hút thuốc cần được thông báo từ khi khách đặt phòng, nhắc lại khi nhận phòng và thể hiện rõ tại những khu vực liên quan.

Đặc biệt, nhân viên cần được trang bị kỹ năng xử lý tình huống khi khách hút thuốc trong phòng nghỉ hoặc không chấp hành nhắc nhở. Nếu thiếu quy trình thống nhất, việc thực thi dễ phụ thuộc vào thái độ và kinh nghiệm của từng nhân viên, thậm chí phát sinh tranh cãi với khách hàng.

Một nội dung khác cần được lưu ý là quy định đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Theo Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội, việc sử dụng các sản phẩm này bị cấm từ năm 2025. Do đó, khách sạn cần cập nhật nội quy, hướng dẫn nhân viên và thông tin cho khách, tránh nhầm lẫn với quy định về khu vực dành riêng cho người hút thuốc lá thông thường.

Đưa tiêu chí vào vận hành, tạo chuyển biến thực chất

Chia sẻ về quy trình xây dựng mô hình “Khách sạn không thuốc lá” và bộ tiêu chí đánh giá, xếp hạng “Khách sạn tiêu biểu không thuốc lá”, bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh (Phòng Lưu trú Du lịch, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam) nhấn mạnh, việc tổ chức thực hiện cần gắn với hoạt động vận hành thường ngày của khách sạn.

Theo đó, cơ sở lưu trú cần rà soát các khu vực có nguy cơ phát sinh vi phạm, xây dựng quy chế nội bộ, phân công trách nhiệm và duy trì kiểm tra thường xuyên. Những nội dung như biển báo, thông tin đặt phòng, tập huấn nhân viên, tiếp nhận phản ánh và xử lý tình huống cần được triển khai đồng bộ, thay vì giao riêng cho một bộ phận.

Đặc biệt, hiệu quả của mô hình cần được đánh giá bằng kết quả thực tế. Số lượng biển cấm hay mức độ đầy đủ của hồ sơ chưa đủ phản ánh môi trường không thuốc lá đã được duy trì hay chưa. Cơ sở lưu trú cần theo dõi tình trạng vi phạm, phản ánh của khách, số phòng phải khử mùi, chi phí phát sinh và mức độ tuân thủ của nhân viên để có biện pháp điều chỉnh phù hợp.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Hạnh (Phòng Lưu trú Du lịch, Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam) chia sẻ

Cùng với yêu cầu quản lý, bộ tiêu chí của chương trình Bảng xếp hạng “Khách sạn tiêu biểu không thuốc lá” do Báo Văn Hóa phối hợp với Quỹ Phòng bệnh (Bộ Y tế) và các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức, là một công cụ khuyến khích các cơ sở thực hiện tốt quy định. 

Lần đầu được tổ chức vào năm 2025, Bảng xếp hạng “Khách sạn tiêu biểu không thuốc lá” đã tiếp nhận 51 hồ sơ từ 18 tỉnh, thành phố và vinh danh 44 khách sạn tại 16 địa phương.

Tiếp nối kết quả này, năm 2026, chương trình bước sang mùa thứ II với đối tượng tham gia được mở rộng, bao gồm các khách sạn từ 1 - 5 sao và khách sạn chưa xếp hạng. 

Bộ tiêu chí đánh giá gồm 80 điểm chính và 20 điểm thưởng, tập trung vào việc ban hành quy định nội bộ, tổ chức thực hiện, cung cấp thông tin cho khách, bố trí biển báo, tập huấn nhân viên và giám sát việc tuân thủ. Đáng chú ý, chương trình dành điểm thưởng cho những khách sạn thực hiện cấm hút thuốc hoàn toàn trong khuôn viên, khuyến khích các cơ sở lưu trú xây dựng môi trường không thuốc lá toàn diện.

Việc đánh giá, ghi nhận những mô hình thực hiện tốt có thể tạo động lực để doanh nghiệp chủ động đầu tư cho môi trường lưu trú lành mạnh. Tuy nhiên, giá trị của danh hiệu chỉ được bảo đảm khi các tiêu chí tiếp tục được duy trì sau công nhận, gắn với hoạt động kiểm tra và cải tiến thường xuyên.

Qua các tham luận tại Hội thảo, có thể thấy xây dựng khách sạn không thuốc lá đòi hỏi sự thay đổi trong tư duy quản lý và cách thức bảo đảm chất lượng dịch vụ. Chỉ khi người đứng đầu cam kết thực hiện, nhân viên nắm rõ trách nhiệm, khách hàng được thông tin đầy đủ và việc giám sát được duy trì thường xuyên, môi trường không khói thuốc mới trở thành tiêu chuẩn thực chất trong hoạt động lưu trú. 

Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ sức khỏe người dân, người lao động và du khách, mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, hướng tới xây dựng hình ảnh du lịch Việt Nam an toàn, văn minh và bền vững.

THANH MAI - XUÂN TRƯỜNG