TPHCM ghi dấu ấn đậm nét trong thu hút FDI toàn cầu

Chiều 26/10, phát biểu tại sự kiện CEO 500 với chủ đề "Sự hội tụ của FDI, công nghệ và dòng chảy tài chính toàn cầu" trong khuôn khổ Diễn đàn kinh tế mùa thu 2026 (AEF 2026), PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM (VIFC-HCMC) cho rằng TPHCM nói riêng và Việt Nam nói chung đã đạt được những kết quả đáng kể trong thu hút FDI và tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Số liệu 9 tháng đầu năm 2026 cho thấy sức hút mạnh mẽ của môi trường đầu tư Việt Nam với tổng vốn FDI đăng ký đạt 50,36 tỷ USD (riêng TPHCM chiếm 17,8 tỷ USD), vốn giải ngân đạt 21,07 tỷ USD. Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài hiện đóng góp khoảng 20,35% GDP và chiếm tới trên 80% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TPHCM phát biểu tại hội thảo chiều 26/10. Ảnh: Phước Sáng

Tuy nhiên, một nghịch lý được PGS.TS Nguyễn Hữu Huân chỉ ra: Hiện tại, giá trị gia tăng nước ngoài trong tổng xuất khẩu vẫn chiếm tới 48%, phản ánh mức độ phụ thuộc lớn vào việc nhập khẩu nguyên phụ liệu. Đáng chú ý, dòng vốn FDI dành cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) chỉ chiếm vỏn vẹn 1,9% tổng vốn FDI đăng ký mới; tỷ lệ lao động kỹ năng cao trong ngành chế biến chế tạo cũng chỉ đạt khoảng 5%.

“Nếu chỉ dừng lại ở vai trò là công xưởng gia công, lắp ráp chi phí thấp, Việt Nam sẽ khó lòng vượt qua bẫy thu nhập trung bình và đối mặt với rủi ro đứt gãy lớn khi các chính sách thương mại toàn cầu biến động," PGS. TS. Nguyễn Hữu Huân nhận định

Cũng theo ông Huân, những hạn chế này cho thấy Việt Nam cần chuyển từ mô hình thu hút đầu tư dựa trên quy mô vốn và năng lực sản xuất sang lựa chọn các dự án có khả năng tạo ra giá trị gia tăng cao, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực công nghệ trong nước.

Các lĩnh vực cần ưu tiên gồm trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng số, bán dẫn, robot và tự động hóa, công nghệ sinh học, năng lượng sạch, vật liệu tiên tiến và tài chính số. Trong đó, công nghệ lượng tử cần được chuẩn bị với tầm nhìn dài hạn.

Tuy nhiên, theo ông Huân, việc lựa chọn ngành ưu tiên phải đi kèm xác định những công đoạn Việt Nam có khả năng tạo ra lợi thế, chẳng hạn thiết kế chip, phát triển giải pháp AI, chế tạo linh kiện hoặc sở hữu công nghệ. Quyết định phân bổ vốn cũng cần dựa trên nhu cầu thị trường, chất lượng nhân lực và khả năng lan tỏa sang hệ thống doanh nghiệp trong nước.

Trong quá trình này,  mô hình Trung tâm tài chính quốc tế tại TPHCM (VIFC-HCMC) được kỳ vọng sẽ trở thành “trạm bơm” thu hút và cung ứng vốn và là “cánh cửa” kết nối dòng vốn tài chính quốc tế thế hệ mới với hệ sinh thái nghiên cứu, viện trưởng và doanh nghiệp công nghên trong 

"Vốn FDI không chạy theo số lượng, tổng vốn mà tập trung đo lường chất lượng dòng vốn hướng vào công nghệ lõi và đổi mới sáng tạo", ông nhấn mạnh.

Các chuyên gia thảo luận tại hội nghị chiều 26/10. Ảnh: Phước Sáng

Theo kế hoạch được ông Huân chia sẻ tại Chương trình CEO500, VIFC-HCMC sẽ tập trung khơi thông 3 dòng vốn tương ứng với từng giai đoạn phát triển, gồm giai đoạn R&D, giai đoạn thương mại và giai đoạn sản xuất quy mô lớn và hạ tầng.

Từ định hướng trên, ông kêu gọi các tập đoàn và nhà đầu tư quốc tế cùng TP.HCM phát triển những ngành công nghiệp tương lai. VIFC-HCMC cam kết hỗ trợ kết nối nguồn lực, tạo điều kiện thuận lợi để nhà đầu tư đạt được lợi ích tương xứng với đóng góp cho sự phát triển của Việt Nam.

Ở góc độ quốc tế, ông Fazurin Jamaludin, Trưởng đại diện Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) tại Việt Nam và Lào nhận định Việt Nam đang đứng trước cơ hội hưởng lợi từ làn sóng đầu tư vào AI. Tuy nhiên, khả năng tận dụng cơ hội này phụ thuộc lớn vào vị trí của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Ông Fazurin Jamaludin chỉ ra rằng chi phí đi vay và lãi suất thực dài hạn trên toàn cầu vẫn neo cao, nợ công của nhiều nền kinh tế lớn chạm ngưỡng kỷ lục, chuỗi cung ứng công nghệ cao tập trung cục bộ và thị trường năng lượng tiếp tục biến động khó lường.

Các chuyên gia, doanh nghiệp chụp ảnh lưu niệm cùng lãnh đạo UBND TPHCM tại hội thảo. Ảnh: Phước Sáng

Trước bối cảnh rủi ro suy giảm vẫn lấn át, đại diện IMF khuyến nghị Việt Nam trong ngắn hạn cần ưu tiên kiên định mục tiêu kiểm soát lạm phát, ổn định giá cả và giữ vững dư địa tài khóa. Trong trung và dài hạn, chìa khóa duy trì sức bật nằm ở việc quyết liệt cải cách cơ cấu: từ cải thiện hiệu quả đầu tư công, nâng cao năng suất lao động, củng cố độ vững chắc của thị trường tài chính - vốn, đến minh bạch hóa cơ sở dữ liệu kinh tế.

Thu Hà

Phước Sáng