Nâng cao chất lượng giáo dục mầm non cho con em công nhân, lao động di cư

Trẻ được tiếp cận giáo dục mầm non sớm có khả năng thích ứng cao hơn trong tương lai. Ảnh minh họa

Thông tin được bà Hoàng Thị Dinh, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục Mầm non (Bộ GD-ĐT), cho biết tại Hội thảo "Hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng giáo dục mầm non" do Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam tổ chức sáng 8/4 tại Hà Nội.

Theo đó, trước hết sẽ mở rộng mạng lưới cơ sở giáo dục mầm non, ưu tiên tại các khu vực có nhu cầu cao. Song song đó là nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên thông qua đào tạo, bồi dưỡng và cải thiện chế độ đãi ngộ. Cơ sở vật chất cũng sẽ được đầu tư theo hướng hiện đại, an toàn và thân thiện với trẻ.

Một điểm mới đáng chú ý là việc tăng cường tính linh hoạt trong tổ chức chăm sóc, giáo dục trẻ, phù hợp với đặc thù thời gian làm việc của phụ huynh tại khu công nghiệp. Đồng thời, chương trình cũng khuyến khích huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy hợp tác công, tư để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

Về dài hạn, đến năm 2045, Việt Nam hướng tới xây dựng một hệ thống giáo dục mầm non hiện đại, công bằng và bền vững, gắn với mục tiêu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây không chỉ là nhiệm vụ của ngành giáo dục mà cần sự chung tay của toàn xã hội.

Toàn cảnh Hội thảo.

GS.TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam cho rằng, giáo dục mầm non không đơn thuần là bước chuẩn bị cho trẻ trước khi vào tiểu học, mà là giai đoạn mang tính quyết định đối với sự phát triển toàn diện về thể chất, trí tuệ và cảm xúc.

Nhiều nghiên cứu quốc tế đã chỉ ra rằng trẻ được tiếp cận giáo dục mầm non sớm có kết quả học tập tốt hơn, kỹ năng xã hội vững vàng hơn và khả năng thích ứng cao hơn trong tương lai.

Từ góc độ phát triển quốc gia, điều này đồng nghĩa với việc đầu tư cho giáo dục mầm non chính là đầu tư cho chất lượng nguồn nhân lực. "Đây không phải là khoản chi tiêu ngắn hạn mà là đầu tư chiến lược, mang lại lợi ích dài hạn cho nền kinh tế", ông Vinh nhấn mạnh.

Dù vai trò đã được khẳng định nhưng giáo dục mầm non tại Việt Nam vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt trong bối cảnh đô thị hóa và công nghiệp hóa diễn ra nhanh chóng. Tại các khu đô thị lớn và khu công nghiệp, nhu cầu gửi trẻ tăng cao, trong khi hệ thống cơ sở giáo dục mầm non chưa theo kịp.

Theo định hướng triển khai Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, Việt Nam đặt mục tiêu mở rộng phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 3 tuổi, đồng thời tăng tỷ lệ huy động trẻ dưới 3 tuổi đến trường. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều địa phương vẫn thiếu trường lớp, thiếu giáo viên, cơ sở vật chất xuống cấp hoặc chưa đáp ứng yêu cầu.

Đặc biệt, tại các khu công nghiệp, nơi tập trung đông lao động nhập cư, áp lực càng lớn. Nhiều gia đình công nhân phải gửi con về quê hoặc trông cậy vào các nhóm trẻ tự phát, tiềm ẩn nhiều rủi ro về chất lượng chăm sóc và an toàn.

Trước yêu cầu đổi mới, Bộ GD-ĐT đã ban hành chương trình giáo dục mầm non thí điểm năm 2026, với các định hướng chú trọng phát triển năng lực, tăng cường tính liên thông giữa các cấp học, đồng thời đặc biệt quan tâm đến kỹ năng cảm xúc xã hội cho trẻ. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dục ngay từ gốc.

Dịch vụ chăm sóc trẻ là "đòn bẩy" cho lao động nữ

Một điểm nhấn đáng chú ý tại Hội thảo là mối liên hệ chặt chẽ giữa giáo dục mầm non và thị trường lao động, đặc biệt là lao động nữ. Bà Cathy McWilliam, Bí thư thứ nhất Đại sứ quán Úc, cho rằng đầu tư vào dịch vụ chăm sóc trẻ không chỉ mang ý nghĩa xã hội mà còn có tác động kinh tế rõ rệt.

Theo bà, khi phụ nữ có thể tiếp cận các dịch vụ chăm sóc trẻ chất lượng, họ sẽ có nhiều cơ hội tham gia và duy trì việc làm hơn. Điều này không chỉ cải thiện thu nhập của gia đình mà còn góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Bà Cathy McWilliam, Bí thư thứ nhất, Đại sứ quán Úc, chia sẻ tại hội thảo.

Quan điểm này được củng cố qua báo cáo "Chăm sóc để phát triển" do bà Helle Buchhave, Trưởng nhóm toàn cầu về giới của Ngân hàng Thế giới trình bày. Báo cáo chỉ ra rằng lực lượng lao động nữ chiếm tỷ lệ lớn trong các khu công nghiệp.

Tuy nhiên, khả năng tham gia thị trường lao động của họ lại phụ thuộc đáng kể vào việc có hay không các dịch vụ chăm sóc trẻ phù hợp. Thiếu hụt dịch vụ, đặc biệt đối với trẻ dưới 3 tuổi, đang là rào cản lớn khiến nhiều phụ nữ phải rời bỏ công việc hoặc chấp nhận những lựa chọn kém ổn định.

Ngược lại, khi được hỗ trợ bởi hệ thống chăm sóc trẻ hiệu quả, phụ nữ không chỉ duy trì việc làm mà còn có cơ hội nâng cao thu nhập. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy đầu tư vào giáo dục mầm non không chỉ mang lại lợi ích giáo dục mà còn tạo ra hiệu ứng lan tỏa về kinh tế, xã hội.

Tuấn Khang