Năm đầu giới hạn 15 nguyện vọng vào đại học: Sắp xếp thế nào để tăng cơ hội trúng tuyển?

Thí sinh đăng ký tối đa 15 nguyện vọng xét tuyển đại học 2026. Ảnh: Lê Nguyễn.

Trong bối cảnh mới, việc phân nhóm nguyện vọng và xác định thứ tự ưu tiên trở thành yếu tố then chốt.

Thí sinh cần dựa vào năng lực, điểm chuẩn các năm trước và định hướng nghề nghiệp để lựa chọn phù hợp. Khi nắm rõ nguyên tắc xét tuyển, 15 nguyện vọng vẫn đủ để bảo đảm cơ hội trúng tuyển và hạn chế rủi ro.

Chủ động xây dựng chiến lược nguyện vọng

Thời điểm này, khi học sinh lớp 12 trên địa bàn Hà Nội vừa hoàn thành kỳ khảo sát chất lượng toàn thành phố và chuẩn bị bước vào kiểm tra cuối kỳ, thông tin về những điều chỉnh trong tuyển sinh đại học năm 2026 đang thu hút sự quan tâm đặc biệt. Theo quy chế tuyển sinh mới, mỗi thí sinh được đăng ký tối đa 15 nguyện vọng trên hệ thống chung và phải sắp xếp theo thứ tự ưu tiên từ cao xuống thấp.

Điểm đáng chú ý là hệ thống xét tuyển sẽ tự động xác định thí sinh trúng tuyển ở nguyện vọng cao nhất đủ điều kiện. Điều này đồng nghĩa với việc chiến lược lựa chọn và sắp xếp thứ tự nguyện vọng trở nên quan trọng hơn, thay vì chỉ đăng ký nhiều để “tăng cơ hội” như trước.

Tại Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp diễn ra tại Hà Nội vào tháng 3 vừa qua, trước băn khoăn của nhiều thí sinh, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho rằng thí sinh không nên quá lo lắng về việc giới hạn số lượng nguyện vọng.

Theo ông, yếu tố cốt lõi vẫn là năng lực học tập và sự chuẩn bị của mỗi học sinh. Việc xác định đúng khả năng, đầu tư cho kết quả học tập cũng như lựa chọn phương thức xét tuyển phù hợp mới là “chìa khóa” quyết định.

Từ thực tiễn nhiều năm, các chuyên gia đều nhấn mạnh một nguyên tắc quan trọng: Không phải số lượng nguyện vọng, mà là chất lượng từng lựa chọn mới quyết định khả năng trúng tuyển. Khi bị giới hạn ở mức 15, thí sinh buộc phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn, từ đó hình thành tư duy lựa chọn có trách nhiệm.

Bà Phạm Thanh Hà, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Quản lý đào tạo của Trường Đại học Ngoại thương nhận định, việc giới hạn nguyện vọng không nhằm gây khó khăn, mà giúp thí sinh đăng ký có chiến lược hơn.

Thay vì đăng ký dàn trải, các em cần dành thời gian tìm hiểu ngành học, chương trình đào tạo, mức điểm chuẩn các năm trước và đặc biệt là đánh giá đúng năng lực bản thân.

Nhiều hiệu trưởng cũng cho rằng quy định mới góp phần định hướng thí sinh lựa chọn ngành nghề chín chắn hơn. Khi phải suy nghĩ kỹ trước mỗi nguyện vọng, các em sẽ tránh được tình trạng đăng ký theo cảm tính hoặc thiếu định hướng.

Ghi nhận tại một số trường phổ thông cho thấy sự thay đổi trong cách tiếp cận của học sinh. Em Nguyễn Mai Hoa, học sinh Trường Trung học phổ thông Trần Hưng Đạo - Thanh Xuân chia sẻ, sau khi được tư vấn, em nhận ra điều quan trọng nhất vẫn là xác định rõ ngành học mình yêu thích và nỗ lực đạt kết quả thi tốt nhất.

Theo em, khi nắm rõ thông tin, hiểu về nguyên tắc xét tuyển thì giới hạn 15 nguyện vọng không tạo áp lực lớn như lo lắng ban đầu.

Phân nhóm nguyện vọng, sắp xếp hợp lý

Một trong những khuyến nghị được nhiều chuyên gia nhấn mạnh là thí sinh nên chia nguyện vọng thành các nhóm rõ ràng để tối ưu hóa cơ hội trúng tuyển.

Học sinh Trường THPT Nguyễn Gia Thiều tìm hiểu thông tin xét tuyển đại học 2026. Ảnh: Lê Nguyễn.

Theo ông Nguyễn Tiến Thảo, từ 15 nguyện vọng, thí sinh nên phân thành ba nhóm: Nguyện vọng ước mơ, nguyện vọng phù hợp với năng lực và nguyện vọng an toàn. Với cấu trúc này, thí sinh vừa có cơ hội thử sức ở những ngành, trường yêu thích, vừa bảo đảm có lựa chọn phù hợp với khả năng thực tế.

Cụ thể hơn, ông Nguyễn Quang Trung, Phó Trưởng phòng Truyền thông và Tuyển sinh Trường Đại học Thương mại gợi ý, nhóm nguyện vọng kỳ vọng nên gồm khoảng 2 - 5 lựa chọn, có thể cao hơn năng lực hiện tại nhưng phù hợp với định hướng nghề nghiệp.

Nhóm thứ hai là các nguyện vọng “vừa sức”, có điểm chuẩn tương đương với năng lực dự kiến.

Nhóm cuối cùng là các lựa chọn an toàn hơn, với mức điểm chuẩn thấp hơn từ 1,5 đến 2,5 điểm để bảo đảm chắc chắn có ít nhất một cơ hội trúng tuyển.

Theo ông Nguyễn Quang Trung, việc tham khảo phổ điểm và điểm chuẩn của các năm gần đây là cơ sở quan trọng để thí sinh đánh giá khả năng của mình. Khi có dữ liệu cụ thể, việc lựa chọn sẽ bớt cảm tính và sát thực tế hơn.

Một lưu ý quan trọng là thứ tự sắp xếp nguyện vọng phải phản ánh đúng mức độ ưu tiên. Thí sinh cần đặt ngành và trường mình thực sự mong muốn ở vị trí cao hơn, bởi hệ thống chỉ xét trúng tuyển một nguyện vọng duy nhất - nguyện vọng cao nhất đủ điều kiện.

Các chuyên gia cũng chỉ ra rằng sai lầm phổ biến hiện nay không phải do thiếu thông tin, mà do cách sắp xếp chưa hợp lý, chưa hiểu rõ nguyên tắc xét tuyển nên dễ trúng vào ngành không chưa hẳn mình muốn học. Vì vậy, thí sinh cần tìm hiểu kỹ phương thức xét tuyển, tổ hợp môn của từng ngành để lựa chọn đúng thế mạnh. Đồng thời, không nên chạy theo “danh tiếng” trường học mà cần ưu tiên ngành phù hợp, bởi chỉ khi học đúng sở thích, người học mới có đủ động lực để theo đuổi lâu dài.

Một thuận lợi của thí sinh năm nay là được đăng ký nguyện vọng sau khi đã biết điểm thi tốt nghiệp trung học phổ thông. Khi có kết quả thực tế, các em có thể điều chỉnh chiến lược, đối chiếu với điểm chuẩn các năm trước để sắp xếp lại thứ tự nguyện vọng một cách hợp lý hơn.

Em Trần Minh An, học sinh Trường Trung học phổ thông Nguyễn Văn Cừ cho biết đang tham khảo điểm chuẩn ba năm gần đây ở tổ hợp mà em dự kiến đăng ký xét tuyển, so sánh với kết quả học tập của bản thân để lựa chọn ngành sát thực tế hơn. Theo em, việc giới hạn nguyện vọng khiến mỗi quyết định đều cần cân nhắc kỹ, không thể đăng ký theo kiểu “cho có” như trước.

Các nhà trường cũng khuyến cáo thí sinh cần theo dõi sát đề án tuyển sinh của từng cơ sở đào tạo, nắm rõ điều kiện của từng phương thức để tránh sai sót khi đăng ký. Đồng thời, không nên có tâm lý đăng ký cho đủ 15 nguyện vọng, mà mỗi lựa chọn cần có cơ sở rõ ràng.

Thống Nhất