Mỹ ký hợp đồng tăng sản lượng tên lửa Tomahawk lên 1.000 quả mỗi năm để bổ sung kho dự trữ

Quân đội Mỹ vừa trao hợp đồng trị giá 22,9 tỷ USD cho Tập đoàn Raytheon nhằm tăng mạnh sản lượng sản xuất tên lửa hành trình Tomahawk. Quyết định kéo dài 7 năm này phản ánh nỗ lực cấp bách của Washington trong việc giải quyết tình trạng sụt giảm kho dự trữ đạn dược, vốn bị tiêu hao nhanh chóng do tần suất sử dụng cường độ cao trong các chiến dịch quân sự gần đây.

Tên lửa hành trình Tomahawk được phóng thử từ tàu khu trục Chokai được trang bị hệ thống Aegis tại Thái Bình Dương ngày 28/7/2026. Ảnh: Kyodo/TTXVN phát

Áp lực suy giảm kho dự trữ đạn dược chiến lược

Thỏa thuận được công bố ngày 17/8 chính thức hóa khuôn khổ hợp tác giữa Lầu Năm Góc và Raytheon, hướng tới mục tiêu nâng công suất sản xuất Tomahawk từ mức khoảng 60 quả hiện nay lên hơn 1.000 quả mỗi năm. Bên cạnh Tomahawk, Washington cũng liên tiếp ký các thỏa thuận quy mô lớn khác, bao gồm hợp đồng 58,6 tỷ USD với Lockheed Martin để sản xuất tên lửa đánh chặn Patriot PAC-3, cùng hợp đồng hơn 3 tỷ USD với Lockheed Martin và Northrop Grumman nhằm gia tăng linh kiện cho Patriot và THAAD.

Theo nghiên cứu từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) công bố tháng 5, kho dự trữ tên lửa của Mỹ chịu sức ép lớn sau chiến dịch quân sự kéo dài 39 ngày tại Iran. Số liệu cho thấy Hải quân Mỹ đã sử dụng hơn 1.000 quả Tomahawk trong chiến dịch này, trong khi giai đoạn 2015–2026 trung bình chỉ đặt mua khoảng 86 quả mỗi năm. CSIS đánh giá các dòng tên lửa chủ lực như Tomahawk, Patriot và THAAD có thể cần từ 3 năm trở lên mới khôi phục về mức tồn kho trước thời điểm phát sinh xung đột.

Đáng lưu ý, tính đến cuối tháng 7, số lượng tên lửa đánh chặn Patriot của Mỹ ước tính giảm xuống dưới 1.000 quả, trong khi THAAD còn khoảng 250 quả. Việc phải đồng thời bảo đảm kho dự trữ nội địa, duy trì hỗ trợ cho các đồng minh như Ukraine và thực hiện các hợp đồng xuất khẩu thương mại đang tạo ra áp lực chưa từng có lên năng lực cung ứng.

Vai trò tác chiến của tên lửa hành trình Tomahawk

Tomahawk là tên lửa hành trình tấn công mặt đất chủ lực của Hải quân Mỹ, được triển khai từ tàu chiến nổi và tàu ngầm. Vũ khí này cho phép tiêu diệt mục tiêu ở khoảng cách xa mà không yêu cầu lực lượng không quân phải thâm nhập sâu vào các khu vực bị kiểm soát bởi hệ thống phòng không đối phương.

Tên lửa vận hành ở tốc độ cận âm, di chuyển ở độ cao thấp và tích hợp nhiều hệ thống dẫn đường kết hợp để tối ưu độ chính xác. Kể từ khi đưa vào phục vụ trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, Tomahawk đã trải qua nhiều đợt nâng cấp công nghệ và hiện diện trong nhiều chiến dịch tại Iraq, Nam Tư, Afghanistan, Libya và Syria. Khả năng tấn công chính xác tầm xa của Tomahawk đóng vai trò trụ cột trong việc gia tăng hỏa lực bộc phát cho các hạm đội hải quân.

Thách thức mở rộng năng lực công nghiệp quốc phòng

Thực tế vận hành cho thấy việc gia tăng sản lượng đạn dược không thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Trong nhiều năm, mô hình đặt hàng nhỏ lẻ thời bình khiến các nhà sản xuất không đầu tư mở rộng hạ tầng công nghiệp. Để chuyển dịch từ quy mô vài trăm lên hàng nghìn quả tên lửa mỗi năm, các doanh nghiệp quốc phòng phải mở rộng nhà xưởng, mua sắm thiết bị, đào tạo nhân lực và bảo đảm chuỗi cung ứng linh kiện chuyên dụng.

Nhằm giải quyết bài toán này, Lầu Năm Góc chuyển sang áp dụng các hợp đồng dài hạn, tạo cơ sở pháp lý và tài chính để các tập đoàn cam kết đầu tư lớn. Dù vậy, tính toán của CSIS chỉ ra rằng các lô tên lửa Tomahawk đặt mua theo ngân sách tài khóa 2027 dự kiến chỉ bắt đầu chuyển giao vào kho từ tháng 3/2030 sau chu kỳ sản xuất 34 tháng. Tiến trình bù đắp hoàn toàn số lượng tiêu hao có thể kéo dài đến cuối năm 2030, đòi hỏi Mỹ phải duy trì tốc độ tái thiết năng lực công nghiệp trong dài hạn.

Biển Xanh