Mỹ bắn hỏng tàu hàng Iran: Quy trình phong tỏa được thực thi ra sao?

Theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM), tàu Touska bị chặn khi đang di chuyển với tốc độ khoảng 17 hải lý/giờ hướng về Iran. Trong suốt 6 giờ, phía Mỹ liên tục phát cảnh báo rằng hành trình này vi phạm lệnh cấm vận, nhưng con tàu không đáp ứng.

CENTCOM cho biết thủy thủ đoàn của tàu Touska đã không tuân thủ các cảnh báo lặp đi lặp lại trong suốt 6 giờ. (Nguồn: BI)

Quy trình tiêu chuẩn trong những tình huống như vậy thường bắt đầu bằng việc yêu cầu cung cấp thông tin về hàng hóa, điểm đến và chủ tàu. Nếu có nghi ngờ, lực lượng Mỹ sẽ đề nghị kiểm tra trực tiếp. Phần lớn các vụ việc dừng lại ở đây mà không cần dùng vũ lực.

Tuy nhiên, khi tàu không hợp tác, Hải quân Mỹ có thể chuyển sang bước cao hơn: vô hiệu hóa phương tiện. Trong trường hợp này, thủy thủ đoàn Touska được yêu cầu rời khỏi phòng máy trước khi USS Spruance bắn nhiều phát đạn pháo 127mm vào khu vực động cơ, khiến con tàu mất khả năng di chuyển.

Vì sao phải bắn vào động cơ?

Theo các chuyên gia hải quân, việc bắn vào hệ thống động lực là biện pháp nhằm buộc tàu dừng lại mà vẫn hạn chế tối đa thương vong. Đây là bước leo thang đã được quy định, nhưng hiếm khi phải áp dụng trong thực tế.

Ông Bradley Martin, cựu thuyền trưởng Hải quân Mỹ, cho biết hành động này nằm trong quy trình cho phép khi một tàu cố tình vượt phong tỏa. Mục tiêu là tạo điều kiện an toàn hơn cho lực lượng kiểm tra lên tàu, đồng thời ngăn nguy cơ bỏ trốn hoặc chống đối.

Việc tiếp cận và kiểm soát một tàu hàng dài gần 270 mét như Touska không hề đơn giản. Tốc độ cao, kích thước lớn và khả năng thủy thủ đoàn chống cự đều là rủi ro.

Sau khi con tàu bị vô hiệu hóa, lực lượng Thủy quân lục chiến Mỹ đã lên tàu để kiểm tra. Tùy tình huống, họ có thể tiếp cận bằng trực thăng hoặc xuồng nhỏ theo mô hình kiểm tra – lên tàu – tìm kiếm – bắt giữ (VBSS).

Dấu hiệu căng thẳng leo thang

Hiện chưa rõ số phận cuối cùng của tàu Touska, nhưng phía Mỹ cho biết con tàu đang bị kiểm soát và kiểm tra. Trong khi đó, Iran lên án vụ việc là hành vi "cướp biển" và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn.

Sự cố này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng Mỹ–Iran gia tăng, khi các cuộc đàm phán gặp nhiều khó khăn và eo biển Hormuz bị đóng cửa. Trước đây, cả hai bên hiếm khi đi xa đến mức phong tỏa và đối đầu trực tiếp như hiện nay.

Đáng chú ý, dù Mỹ đã chặn hoặc yêu cầu quay đầu hàng chục tàu trong thời gian gần đây, đây là trường hợp đầu tiên được biết đến phải dùng đến hỏa lực.

Xuân Minh