Mường Chiên gìn giữ bản sắc văn hóa qua trang phục dân tộc

Phụ nữ bản Bon, xã Mường Chiên gìn giữ nghề thêu thủ công.

Chiếm hơn 70% dân số, đồng bào Thái ở Mường Chiên gồm hai ngành Thái đen và Thái trắng, với trang phục mang nét đặc trưng riêng nhưng đều toát lên vẻ đẹp duyên dáng, kín đáo, tinh tế. Trong đó, người Thái trắng chiếm đa số, vẫn gìn giữ khá trọn vẹn nét đẹp trang phục truyền thống trong đời sống hằng ngày. Dễ dàng bắt gặp hình ảnh những chiếc áo cóm sáng màu, nổi bật với cổ khoét hình trái tim mềm mại, ôm vừa vặn cơ thể, tôn lên vóc dáng thanh thoát của người phụ nữ, đi kèm là thắt lưng màu hồng.

Trang phục áo vải chàm của người Thái trắng ở Mường Chiên.

Khác với phụ nữ Thái đen, trong sinh hoạt thường ngày, phụ nữ Thái trắng ít sử dụng khăn piêu, thay vào đó tập trung làm nổi bật vẻ đẹp trang phục qua kiểu dáng và màu sắc tinh tế. Điểm nhấn “ẻo nẻm” (nếp xếp ly) trên vai áo ôm sát bờ vai người phụ nữ, góp phần tạo nên sự mềm mại, uyển chuyển trong tổng thể trang phục. Vào các dịp lễ, tết hay sự kiện quan trọng của gia đình, họ còn khoác thêm áo dài vải chàm, vừa trang nghiêm vừa thể hiện sự trân trọng đối với phong tục truyền thống.

Chị Hoàng Thị Dung, bản Bon cho biết: Đối với phụ nữ Thái trắng, bộ trang phục truyền thống thể hiện sự chỉn chu, nền nếp của mỗi người. Dù cuộc sống có nhiều thay đổi, chị em trong bản vẫn luôn ý thức gìn giữ, mặc trang phục truyền thống trong các dịp quan trọng như một cách thể hiện sự trân trọng và tự hào về cội nguồn.

Nghề dệt vải của người Thái trắng xã Mường Chiên.

Khác với vẻ dịu dàng của trang phục Thái, trang phục của người Mông Đen ở Mường Chiên gây ấn tượng mạnh bởi sự rực rỡ và kỹ thuật tạo hình độc đáo như vẽ sáp ong, thêu tay và ghép vải. Một chiếc váy truyền thống hoàn thiện phải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ. Từ việc dùng “nẩu” (bút vẽ sáp ong) làm bằng đồng vẽ sáp ong lên vải lanh, tạo nên các hoa văn hình học đối xứng như vỏ ốc, hình vuông, chữ S…, đến công đoạn nhuộm chàm nhiều lần, phơi khô, đánh tan sáp ong để hoa văn hiện lên rõ nét.

Hoa văn được vẽ bằng sáp ong với nhiều họa tiết đặc sắc.

Với đồng bào Mông, trang phục là thước đo sự trưởng thành, là niềm tự hào và là biểu tượng của bản sắc dân tộc. Chị Sùng Thị Tàng, bản Khâu Pùm, tâm sự: Giữ nghề thêu, nghề vẽ sáp ong chính là giữ gốc rễ của dân tộc. Những bộ trang phục được truyền từ đời này sang đời khác không chỉ là kỷ vật, mà còn là niềm tự hào của mỗi gia đình.

Phụ nữ dân tộc Mông truyền dạy nghề thêu cho các em nhỏ.

Đồng bào Dao ở Mường Chiên thuộc nhóm Dao Đỏ. Bộ trang phục truyền thống gồm khăn vấn đầu, áo, váy và dây lưng, nổi bật với hai gam màu chủ đạo là đỏ và đen. Chiếc khăn đội đầu với các họa tiết thổ cẩm tinh tế cùng những chi tiết kim loại nhỏ lấp lánh tạo nên nét duyên dáng, nổi bật cho người phụ nữ Dao. Mỗi sản phẩm là kết quả của hàng tháng, thậm chí cả năm, lao động miệt mài. Ngay từ nhỏ, các bé gái đã được truyền dạy kỹ năng thêu thùa, từng bước làm quen với những họa tiết truyền thống.

Phụ nữ dân tộc Mông ở bản Khâu Pùm trong trang phục truyền thống.

Trước những tác động của đời sống hiện đại, việc bảo tồn trang phục truyền thống đang đứng trước không ít thách thức. Ông Điêu Chính Hải, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Chiên, cho biết: Là địa phương có nhiều dân tộc cùng sinh sống, xã luôn chú trọng gìn giữ, bảo tồn bản sắc văn hóa gắn với phát triển du lịch, tổ chức các lễ hội văn hóa dân tộc... Thời gian tới, xã tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, phát huy vai trò của người dân trong truyền dạy nghề thêu, may cho thế hệ trẻ. Đồng thời, gắn bảo tồn văn hóa với phát triển du lịch, góp phần tạo sinh kế bền vững và nâng cao đời sống cho nhân dân.

Dân tộc Kháng xã Mường Chiên mặc trang phục dân tộc biểu diễn tại Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc.

Từ các bà, các mẹ đến các thiếu nữ ở Mường Chiên đều đang âm thầm lưu giữ và lan tỏa giá trị văn hóa qua từng nếp áo, đường kim mũi chỉ của trang phục truyền thống. Đây là cách giúp bản sắc dân tộc được truyền trao vẹn nguyên qua nhiều thế hệ, khẳng định lòng tự hào, tự tôn và nhắc nhở mỗi cá nhân về nguồn cội giữa dòng chảy hội nhập.

Vũ Huyền