Mùa thu bất diệt

Những ngày mùa thu rực lửa cách mạng Tháng Tám năm 1945 giờ đã trở thành ký ức của lịch sử. Nhưng trong những ngày thu tháng Tám hôm nay, đi giữa những con đường rợp bóng cở đỏ sao vàng, hào khí của mùa thu lịch sử ấy vẫn như còn vang vọng.

Cách đây 81 năm, nắm bắt thời cơ lịch sử, ngay khi thực dân Pháp đầu hàng Nhật và giao quyền cai trị Đông Dương cho phát xít Nhật, Trung ương Đảng đã ra Chỉ thị “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”, hướng dẫn toàn Đảng, toàn dân chuẩn bị điều kiện nổi dậy giành chính quyền.

Vùng quê cách mạng Thiệu Toán - nơi Tỉnh ủy Thanh Hóa tổ chức hội nghị mở rộng để quyết định đưa ra chủ trương, biện pháp và thời gian tiến hành khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945.

Tại Thanh Hóa, dưới sự chỉ đạo của Tỉnh ủy lâm thời, các huyện Hoằng Hóa, Yên Định, Thiệu Hóa, Thọ Xuân và nhiều phủ, huyện khác không khí cách mạng đã lan sâu vào từng thôn xóm, những cuộc đấu tranh chống bắt phu, chống sưu thuế liên tiếp nổ ra, phong trào “phá kho thóc để cứu đói”, “sắm vũ khí tự trang bị” phát triển sâu rộng.

Cuộc khởi nghĩa ở Hoằng Hóa là “lá cờ đầu” của công cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ở Thanh Hóa.

Sáng 24/7/1945, các đội tự vệ chiến đấu của Hoằng Hóa đã tổ chức tập kích quân địch định kéo xuống khủng bố phong trào cách mạng của Hoằng Hóa tại Đằng Trung và Liên Châu - Hoá Lộc, bắt sống tri phủ và 12 tên lính bảo an tại cồn Mã Nhón (xã Hoằng Đạo cũ). Buổi trưa cùng ngày, đông đảo du kích và Nhân dân tổ chức cuộc mít tinh mừng chiến thắng quy mô lớn tại cồn Ba Cây (xã Hoằng Thắng cũ).

Khởi nghĩa giành chính quyền ở Hoằng Hóa thành công sớm đã có tác động sâu sắc tới phong trào cách mạng trong cả tỉnh.

Ngày 13/8/1945, Tỉnh ủy đã triệu tập Hội nghị mở rộng tại nhà ông Tô Đình Bảng ở làng Mao Xá, xã Thiệu Toán, huyện Thiệu Hoá (cũ) để quyết định những chủ trương, biện pháp khẩn cấp phát động Nhân dân nổi dậy giành chính quyền. Mặc dù chưa nhận được Chỉ thị của Trung ương Đảng, song hội nghị đánh giá thời cơ khởi nghĩa đã đến và quyết định thành lập Ủy ban Khởi nghĩa tỉnh gồm 7 đồng chí, do đồng chí Lê Tất Đắc làm Trưởng ban và quyết định 12 giờ đêm 18, rạng sáng 19/8/1945 tiến hành Tổng khởi nghĩa trong toàn tỉnh.

Sau 2 ngày chuẩn bị, đêm 18, rạng sáng 19/8/1945, lệnh khởi nghĩa của Ủy ban Khởi nghĩa tỉnh được phát ra. Ngay trong đêm 18/8, quần chúng cách mạng và tự vệ huyện Thiệu Hóa đã tiến hành bao vây đội lính bảo an gồm 40 tên tại trường tiểu học và bao vây phủ lỵ Thiệu Hóa.

Ở cả hai địa điểm trên, quân địch đều điên cuồng chống cự, buộc lực lượng cách mạng phải nổ súng tấn công. Trận chiến đấu diễn ra ác liệt, đến sáng 19/8, quân cách mạng đã làm chủ hoàn toàn phủ lỵ, chính quyền cách mạng được giành về tay Nhân dân Thiệu Hóa.

Tin mừng Thiệu Hóa giành chính quyền đã nhanh chóng được truyền đi khắp nơi trong tỉnh đã thêm sức mạnh để các phủ, huyện miền xuôi như: Thọ Xuân, Vĩnh Lộc, Yên Định, Đông Sơn, Quảng Xương, Hậu Lộc, Hà Trung, Nga Sơn dưới sự lãnh đạo của Ủy ban Khởi nghĩa, quần chúng cách mạng và tự vệ không phân biệt già, trẻ, nam, nữ đều nhất tề vùng lên giành chính quyền về tay Nhân dân.

Ông Đinh Ngọc Mai (101 tuổi) - cán bộ tiền khởi nghĩa ở xã Sao Vàng chia sẻ về khí thế rực lửa cách mạng của những ngày thu tháng Tám năm 1945.

Ông Đinh Ngọc Mai, sinh năm 1925 - là cán bộ tiền khời nghĩa ở xã Sao Vàng, tỉnh Thanh Hóa, quê gốc tại xã Trung Chính, huyện Nông Cống (cũ). Giờ đây mặc dù sức khỏe đã yếu nhưng trí tuệ vẫn còn minh mẫn. Hồi tưởng về khí thế cách mạng của những ngày Tổng khởi nghĩa giành chính quyền ông vẫn thấy xốn xang, tự hào: “Huyện Nông Cống đã chuẩn bị chu đáo cho tổng khởi nghĩa. Từ tháng 3/1945 đã thành lập được 3 trung đội tự vệ của các xã Minh Khôi, Tân Ninh, Trung Chính, huấn luyện bài bản. Đúng tối 20/8/1945, 3 trung đội tự vệ được trang bị đầy đủ gươm dao cùng với đông đảo Nhân dân kéo về giải phóng phủ lỵ Nông Cống. Bè lũ quan phủ phải đầu hàng, bàn giao sổ sách, giấy tờ cho lực lượng cách mạng. Sáng 21/8/1945, Nhân dân vui mừng, phấn khởi mang cờ đỏ sao vàng cắm xung quanh phủ lỵ Nông Cống”.

Sau khi các địa phương trong tỉnh giành được chính quyền, ngày 23/8/1945, từ đình làng Ngô Xá Hạ, căn cứ cách mạng của huyện Thiệu Hóa, lực lượng cứu quốc quân gồm hàng ngàn tự vệ của các huyện Thiệu Hóa, Đông Sơn, Yên Định, Thọ Xuân tập trung tiến về thị xã Thanh Hoá ra mắt quốc dân đồng bào. Quần chúng cách mạng vừa đi vừa hô lớn những khẩu hiệu cách mạng.

Theo nhà nghiên cứu lịch sử Phạm Tấn - Tổng Thư ký Hội Khoa học lịch sử Thanh Hóa, “cách mạng Tháng Tám năm 1945 là kết tinh của sức mạnh đại đoạn kết dân tộc của mấy nghìn năm lịch sử, thể hiện chủ trương, đường lối và quyết sách đúng đắn của Đảng và Bác Hồ về chớp thời cơ Tổng khởi nghĩa. cách mạng Tháng Tám thành công đã mở ra một chặng đường lịch sử mới cho dân tộc, đưa đất nước thoát khỏi áp bức, bóc lột, từng bước giành độc lập, tự do cho Nhân dân”.

Hào khí cách mạng Tháng Tám năm 1945 đã tiếp thêm niềm tin, ý chí và sức mạnh cho Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân Thanh Hóa trong hành trình đổi mới, phát triển và hội nhập.

Hào khí cách mạng Tháng Tám năm 1945 sau 81 năm vẫn vang vọng bản hùng ca bất diệt, tiếp thêm niềm tin, ý chí và sức mạnh cho toàn Đảng, toàn quân, toàn dân Thanh Hóa trên hành trình bảo vệ và dựng xây quê hương, đất nước.

Từ những làng quê từng rợp cờ khởi nghĩa, từ những con đường từng in dấu chân đoàn quân cứu quốc, Thanh Hóa hôm nay đang tiếp tục viết những trang mới bằng tinh thần đoàn kết, đổi mới, sáng tạo và khát vọng vươn lên. Những thành tựu to lớn đạt trên trên tất cả các lĩnh vực của Thanh Hóa hôm nay chính là sự tiếp nối xứng đáng với ý chí của thế hệ những người đã hiên ngang đứng lên trong mùa thu lịch sử năm ấy.

Mai Ngọc