Mỏi mắt, khó chịu là biểu hiện của bệnh gì?

Mỏi mắt là tình trạng khá phổ biến, xảy ra khi mắt phải làm việc với cường độ cao trong thời gian dài. Đây là tập hợp các triệu chứng xuất hiện do mắt phải gắng sức quá mức, tương tự những dấu hiệu ban đầu của một số bệnh lý về mắt, bao gồm cảm giác mệt mỏi, khó chịu… Hiện tượng này thường gặp khi đọc sách quá lâu, lái xe đường dài, nhìn màn hình máy tính hoặc các thiết bị điện tử khác.

Mỏi mắt có thể gây nhiều phiền toái trong sinh hoạt hằng ngày nhưng thường sẽ nhanh chóng thuyên giảm nếu mắt được nghỉ ngơi, thư giãn đúng cách. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, mỏi mắt có thể là dấu hiệu cảnh báo các bệnh lý về mắt cần được quan tâm và điều trị kịp thời.

1. Nguyên nhân gây tình trạng mỏi mắt

Mỏi mắt chủ yếu xuất phát từ việc sử dụng thiết bị điện tử trong thời gian dài, thường kèm theo cảm giác khô, cộm và khó chịu ở mắt. Bên cạnh đó, những thói quen sinh hoạt không hợp lý cũng góp phần làm gia tăng tình trạng này.

- Do đục thủy tinh thể

Mỏi mắt kèm theo các triệu chứng như nhìn mờ, thấy chấm đen hoặc lóa sáng có thể là dấu hiệu của bệnh đục thủy tinh thể. Bệnh xảy ra khi thủy tinh thể bị mờ đục do tác động của các yếu tố bên trong cơ thể và môi trường bên ngoài.

Sự biến tính của cấu trúc protein khiến thủy tinh thể mất dần độ mềm dẻo và khả năng điều tiết linh hoạt. Ở giai đoạn sớm, bệnh ít có triệu chứng rõ ràng và thường chỉ được phát hiện khi khám chuyên khoa mắt. Khi bệnh tiến triển nặng, người bệnh có thể gặp tình trạng nhìn màu không chuẩn, xuất hiện bóng mờ, chấm đen, vệt sáng và lóa mắt khi gặp ánh sáng mạnh.

- Do khô mắt

Mỏi mắt kèm theo cảm giác khô rát là dấu hiệu điển hình của hội chứng khô mắt. Tình trạng này có thể do nhiều yếu tố môi trường như làm việc trong phòng điều hòa, thời tiết nóng bức hoặc không khí ô nhiễm.

Tia cực tím từ ánh nắng mặt trời và các hóa chất độc hại trong không khí cũng làm gia tăng tình trạng khô mắt, từ đó làm tăng nguy cơ suy giảm thị lực. Tuổi tác là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến tình trạng này. Khi lớn tuổi, lượng nước mắt và khả năng duy trì độ ẩm của phim nước mắt suy giảm. Đặc biệt, phụ nữ sau mãn kinh thường dễ bị khô mắt do thay đổi nội tiết tố.

Việc lạm dụng điện thoại, máy tính trong thời gian dài khiến tần suất chớp mắt giảm, làm tăng nguy cơ khô và mỏi mắt.

- Hội chứng thị giác màn hình

Mỏi mắt kèm theo khó tập trung, đau đầu là biểu hiện thường gặp của hội chứng thị giác màn hình. Nguyên nhân chủ yếu do tác động của ánh sáng xanh phát ra từ các thiết bị như máy tính, máy tính bảng, điện thoại và tivi.

Ngoài ra, ánh sáng từ đèn LED và đèn huỳnh quang cũng góp phần gây mỏi mắt¹. Ánh sáng xanh có thể tác động trực tiếp lên võng mạc, làm tổn thương tế bào thị giác và dẫn đến chết tế bào võng mạc. Việc tiếp xúc lâu dài với ánh sáng xanh có thể gây rối loạn điều tiết, suy giảm thị lực và làm tăng nguy cơ mù lòa. Vì vậy, hạn chế thời gian sử dụng thiết bị điện tử và áp dụng các biện pháp bảo vệ mắt là điều hết sức cần thiết.

- Thoái hóa điểm vàng

Mỏi mắt kèm theo hiện tượng nhìn méo hình, song thị là triệu chứng đặc trưng của thoái hóa điểm vàng. Trong cuộc sống hiện đại, ánh sáng xanh từ các thiết bị điện tử và nguồn sáng nhân tạo là tác nhân chính thúc đẩy bệnh lý này.

Ánh sáng xanh tác động vào võng mạc, gây tổn thương và làm chết các tế bào thị giác. Quá trình này diễn ra âm thầm nhưng liên tục, khiến mắt dần suy yếu và dẫn đến thoái hóa hoàng điểm. Triệu chứng điển hình là nhìn hình biến dạng, méo mó, kèm theo mờ vùng trung tâm, xuất hiện ám điểm và rối loạn thị giác màu.

Một số nguyên nhân khác

Việc lạm dụng điện thoại, máy tính trong thời gian dài khiến tần suất chớp mắt giảm, làm tăng nguy cơ khô và mỏi mắt. Nhìn màn hình ở khoảng cách quá gần, ánh sáng chói hoặc phản chiếu mạnh cũng khiến mắt nhanh mệt.

Ngoài ra, mất cân bằng cơ mắt hoặc các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị, loạn thị không được điều chỉnh đúng cách có thể gây mỏi mắt kéo dài. Những yếu tố khác như ngồi sai tư thế, đọc sách liên tục không cho mắt nghỉ ngơi, lái xe đường dài hoặc làm việc đòi hỏi tập trung thị giác cao cũng góp phần gây mỏi mắt.

2. Điều trị mỏi mắt như thế nào?

Khi xuất hiện tình trạng mỏi mắt kéo dài hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời. Tùy từng nguyên nhân, bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp xử trí phù hợp.

Với hội chứng khô mắt, có thể sử dụng nước mắt nhân tạo để bổ sung độ ẩm và giảm triệu chứng khó chịu. Bên cạnh đó, việc bổ sung các vitamin và khoáng chất như vitamin A, C, E, nhóm B và kẽm đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ và cải thiện sức khỏe đôi mắt nhờ khả năng chống oxy hóa và giảm mỏi mắt.

Trong trường hợp mỏi mắt do bệnh lý, việc điều trị sẽ tập trung vào nguyên nhân gây bệnh. Chẩn đoán và can thiệp sớm giúp ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.

3. Phòng ngừa mỏi mắt

Mỏi mắt là vấn đề thường gặp nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng cách thay đổi thói quen sinh hoạt. Không nên dụi mắt vì có thể gây trầy xước giác mạc, dẫn đến viêm nhiễm. Khi ra ngoài, cần đeo kính bảo vệ để hạn chế tác động của bụi bẩn và tia UV.

Hạn chế sử dụng điện thoại, máy tính, máy tính bảng và xem tivi trong thời gian dài giúp giảm ảnh hưởng của ánh sáng xanh lên mắt. Điều chỉnh ánh sáng phù hợp khi đọc sách hoặc xem tivi, tránh quá sáng hoặc quá tối.

Áp dụng quy tắc 20-20-20: cứ sau 20 phút làm việc, cho mắt nghỉ 20 giây và nhìn vào vật ở khoảng cách 20 feet (khoảng 6m). Nháy mắt thường xuyên và đầy đủ giúp giữ ẩm cho mắt, ngăn ngừa khô mắt – nguyên nhân chính gây mỏi mắt.

Ngoài ra, cần duy trì tư thế ngồi đúng, mắt cách màn hình 50–60cm, tâm màn hình thấp hơn mắt khoảng 10–20cm để giảm căng thẳng cho mắt khi làm việc lâu dài.

Bs. Nguyễn Thị Thu Hiền