Mọi chính sách đều hướng tới phục vụ người dân và doanh nghiệp

Hoàn thiện hành lang pháp lý cho chuyển đổi số ngân hàng

Năm 2025 khép lại đánh dấu bước chuyển quan trọng của chuyển đổi số ngành Ngân hàng, khi những nỗ lực về thể chế, hạ tầng và công nghệ đã chuyển hóa thành các dịch vụ tài chính số thiết thực giúp tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao trải nghiệm người dùng. Từ những tấm biển chứa mã QR thanh toán ở các cửa hàng, đến việc chi trả lương hưu, trợ cấp an sinh xã hội qua tài khoản gắn với xác thực điện tử, một hệ sinh thái số đang được hình thành ngày càng rõ nét, từng bước làm thay đổi thói quen giao dịch của hàng chục triệu người Việt.

Những chuyển động đó gắn với nỗ lực điều hành và hoàn thiện thể chế trong năm 2025, tạo nền tảng vững chắc hơn cho chuyển đổi số ngân hàng và sự phát triển của hệ sinh thái số. Trong năm, NHNN ban hành loạt Thông tư về thanh toán không dùng tiền mặt, định danh xác thực điện tử (gồm sinh trắc học) và an toàn bảo mật dịch vụ trực tuyến, tiêu biểu là Thông tư 41/2025/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung Thông tư 40/2024/ TT-NHNN về trung gian thanh toán và Thông tư 30/2025/TT-NHNN sửa đổi Thông tư 15/2024/TT-NHNN về cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt. Đáng chú ý, Thông tư 30 yêu cầu tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phải bảo đảm hoạt động trên kênh số được duy trì ổn định, hạn chế gián đoạn, đồng thời có quy trình xử lý và báo cáo sự cố theo quy định. Cách tiếp cận này nâng chuẩn chất lượng vận hành, tăng tính liên tục của dịch vụ và củng cố niềm tin của người sử dụng trong bối cảnh giao dịch điện tử gia tăng nhanh.

Theo đánh giá của giới chuyên môn, các chính sách trên góp phần định hình và từng bước hoàn thiện khung pháp lý cho thanh toán số và giao dịch điện tử trong ngân hàng từ mở và sử dụng tài khoản, tổ chức hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt, yêu cầu xác thực khách hàng, đến chuẩn hóa an toàn bảo mật và hạ tầng chữ ký điện tử chuyên dùng. Nhờ đó, môi trường giao dịch số minh bạch, kỷ luật và an toàn hơn, tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng triển khai mạnh mẽ hơn các sản phẩm tài chính số, đồng thời giảm thiểu rủi ro gian lận, lừa đảo.

Một điểm nhấn chính sách quan trọng trong năm 2025 là Nghị định số 94/2025/NĐ-CP về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực ngân hàng. Nghị định cho phép thử nghiệm các sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới ứng dụng Fintech, trong đó có chấm điểm tín dụng và chia sẻ dữ liệu qua Open API. Cơ chế này tạo “hành lang có kiểm soát” để thúc đẩy đổi mới sáng tạo nhưng vẫn bảo đảm minh bạch, an toàn, hiệu quả và quản trị rủi ro, giúp hệ sinh thái ngân hàng tiếp nhận các mô hình công nghệ mới một cách thận trọng và bền vững.

PGS.TS. Phan Anh - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học Ngân hàng (Học viện Ngân hàng) đánh giá, nhờ định hướng và điều hành của NHNN, cùng với việc hoàn thiện khung pháp lý trong các lĩnh vực then chốt như thanh toán không dùng tiền mặt, định danh, xác thực điện tử, giao dịch điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân và an toàn thông tin, hệ thống ngân hàng ngày càng gắn kết chặt chẽ với nền tảng dữ liệu dân cư, dịch vụ công trực tuyến và hệ thống thanh toán quốc gia. Các quy định ngày càng rõ ràng, đồng bộ và sát thực tiễn công nghệ đã giúp giảm độ trễ chính sách, củng cố niềm tin của ngân hàng, doanh nghiệp công nghệ và người dân, đồng thời tạo điều kiện để các dịch vụ ngân hàng số được triển khai rộng khắp, an toàn hơn. Nhờ đó người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, giảm thủ tục giấy tờ và khâu trung gian; còn cơ quan quản lý nâng cao hiệu quả điều hành, tăng minh bạch và hạn chế rủi ro thực thi chính sách, qua đó thúc đẩy lan tỏa chuyển đổi số ngân hàng sang nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội. Đơn cử, 100% trường đại học, cao đẳng tại khu vực đô thị triển khai thu học phí không dùng tiền mặt; phần lớn trường mầm non, phổ thông đã sẵn sàng áp dụng hình thức này; hơn 88% bệnh viện triển khai thanh toán không dùng tiền mặt; và trên 80% người hưởng bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp tại khu vực đô thị nhận chi trả qua tài khoản cá nhân.

Mang lại lợi ích trực tiếp cho người sử dụng

Nhìn lại năm 2025, PGS.TS. Phan Anh khẳng định đây là một năm quan trọng của tiến trình chuyển đổi số quốc gia, trong đó ngành Ngân hàng tiếp tục giữ vai trò tiên phong và dẫn dắt. Sự bứt phá của chuyển đổi số ngân hàng trong năm 2025 không chỉ đến từ một chính sách đơn lẻ, mà là kết quả của một chuỗi quyết sách có tính chiến lược, đồng bộ và nhất quán, trong đó NHNN đóng vai trò trung tâm trong kiến tạo thể chế, định hướng công nghệ và bảo đảm an toàn hệ thống.

Những thành tựu đạt được là nền tảng quan trọng để ngành Ngân hàng bước vào giai đoạn 2026 - 2030 với tâm thế chủ động, tự tin và sẵn sàng đóng góp nhiều hơn nữa cho mục tiêu phát triển kinh tế số, xã hội số của đất nước.

Ở góc độ cơ quan điều hành, Phó Thống đốc NHNN Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh, mọi chính sách, công nghệ hay sáng kiến của ngành Ngân hàng đều phải hướng tới việc phục vụ người dân và doanh nghiệp. Các nỗ lực chuyển đổi số, đổi mới công nghệ hay kết nối liên ngành chỉ thực sự có ý nghĩa khi mang lại lợi ích trực tiếp cho người sử dụng. Phó Thống đốc tin tưởng rằng các ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán và doanh nghiệp công nghệ sẽ tiếp tục tăng cường hợp tác, chia sẻ và cùng hành động để cung cấp các dịch vụ ngân hàng ngày càng tiện lợi, chi phí hợp lý, an toàn và thông suốt. Đồng thời, việc duy trì hoạt động liên tục của hệ thống, song hành với bảo đảm an toàn và bảo mật, tiếp tục được xác định là nền tảng quan trọng để giữ vững niềm tin của khách hàng trong môi trường số hóa.

“Chuyển đổi số là con đường tất yếu để phát triển bền vững và hội nhập quốc tế. Toàn ngành Ngân hàng sẽ tiếp tục tiên phong, dẫn dắt trong chuyển đổi số, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo là đột phá chiến lược, góp phần cùng đất nước bước vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”, lãnh đạo NHNN khẳng định.

Để hiện thực hóa định hướng này, NHNN đã ban hành Quyết định số 3579/QĐ-NHNN phê duyệt Chiến lược chuyển đổi số ngành Ngân hàng đến năm 2030. Văn bản này tạo cơ sở định hướng thống nhất cho toàn hệ thống, xác định rõ vai trò kiến tạo thể chế, định hướng công nghệ và điều phối triển khai của NHNN, đồng thời đặt người dân và doanh nghiệp ở vị trí trung tâm của quá trình chuyển đổi số. Việc chuyển từ triển khai các kế hoạch theo từng giai đoạn sang một chiến lược dài hạn, đồng bộ, dựa trên dữ liệu và công nghệ số đã giúp toàn hệ thống ngân hàng có chung tầm nhìn, lộ trình và mục tiêu, tạo điều kiện để các tổ chức tín dụng chủ động đầu tư, đổi mới mô hình hoạt động và phát triển ngân hàng số một cách bền vững, có chiều sâu.

Theo định hướng chiến lược đó, trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp thúc đẩy chuyển đổi số: hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và phát triển dịch vụ công trực tuyến; mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt đi đôi với tăng cường bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động ngân hàng. Cùng với đó, NHNN nghiên cứu, triển khai các mô hình và công nghệ thanh toán mới, thanh toán xuyên biên giới; đồng thời tập trung thực hiện quyết liệt, hiệu quả các nhiệm vụ được giao trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Song song với các nhiệm vụ trên, NHNN tiếp tục phát triển cơ sở dữ liệu thông tin tín dụng quốc gia; đẩy mạnh kết nối, chia sẻ với các cơ sở dữ liệu quốc gia khác; mở rộng nguồn thông tin tới các chủ thể mới trong hệ sinh thái thông tin tín dụng, qua đó tạo điều kiện thuận lợi để người dân và doanh nghiệp tiếp cận tín dụng công bằng, minh bạch.

Hồng Sơn