Mở rộng cơ hội cấp chứng chỉ kỹ năng nghề cho lao động vùng khó

Giờ thực hành của sinh viên Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông lâm Phú Thọ.

Khoảng cách giữa đào tạo và công nhận kỹ năng nghề

Đào tạo nghề đang góp phần chuyển đổi sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân địa bàn nghèo ở Phú Thọ. Tuy nhiên, bên cạnh việc mở rộng quy mô đào tạo, yêu cầu nâng cao chất lượng, đánh giá và công nhận kỹ năng nghề cho người lao động ngày càng trở nên cấp thiết.

Theo báo cáo của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Phú Thọ, giai đoạn 2021 - 2025, thực hiện Dự án 5 “Phát triển giáo dục đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực” thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào DTTS và miền núi, toàn tỉnh đã triển khai 4 tiểu dự án.

Các hoạt động tập trung tạo điều kiện học tập, đào tạo nghề, nâng cao kỹ năng cho người dân, đồng thời tăng cường năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở.

Trong đó, Tiểu dự án 3 hướng vào nâng cao kỹ năng nghề nghiệp và giải quyết việc làm. Toàn tỉnh đã hỗ trợ đào tạo nghề cho hơn 22.000 lượt người DTTS; triển khai 173 mô hình đào tạo nghề cho 12.712 người; hỗ trợ 9.462 người tham gia học nghề. Đáng chú ý, có 75 người được cấp chứng chỉ nghề quốc gia và 8 người được đào tạo nghề, học ngoại ngữ để đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài.

Những con số phản ánh nỗ lực mở rộng cơ hội học nghề cho lao động vùng khó. Tuy nhiên, cần hiểu rõ giữa đào tạo nghề và đánh giá kỹ năng nghề quốc gia, khác với bằng tốt nghiệp trung cấp, cao đẳng hoặc chứng chỉ đào tạo thông thường; chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia được cấp trên cơ sở đánh giá năng lực theo tiêu chuẩn kỹ năng nghề quốc gia ở bậc trình độ tương ứng.

Vì vậy, số người tham gia học nghề không đồng nghĩa với số người đủ điều kiện được cấp chứng chỉ kỹ năng nghề quốc gia. Việc đánh giá còn phụ thuộc vào nghề, điều kiện tham gia và năng lực tổ chức theo quy định. Đây là yếu tố cần xem xét khi đánh giá hiệu quả chính sách hỗ trợ lao động vùng khó.

Theo ông Nguyễn Hải, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Phú Thọ, đào tạo nghề cho lao động vùng cao được triển khai gắn với nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp và các mô hình sản xuất tại chỗ.

Cùng với đó, địa hình phức tạp, giao thông khó khăn, dân cư phân tán ảnh hưởng đến việc tổ chức lớp học. Một bộ phận người lao động chưa chủ động tiếp cận ngành nghề mới. Những hạn chế này cho thấy việc mở rộng đánh giá kỹ năng nghề cần tính đến điều kiện thực tế của từng địa bàn.

Sinh viên Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông lâm Phú Thọ tăng cường thực hành, góp phần nâng cao kỹ năng nghề (Ảnh: Trung Hiếu).

Gắn công nhận kỹ năng nghề với nhu cầu việc làm

Tại Trường Cao đẳng Cơ điện và Nông lâm Phú Thọ (xã Thanh Ba), đào tạo và đánh giá kỹ năng nghề theo chuẩn quốc gia được xác định là một trong những định hướng trọng tâm.

Ông Lê Đức Vũ, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho biết, đơn vị tập trung đào tạo nhân lực kỹ thuật trong các lĩnh vực cơ điện, nông nghiệp, lâm nghiệp, địa chính, môi trường và chế biến nông sản, thực phẩm.

Nhà trường chú trọng đào tạo, đánh giá kỹ năng nghề theo chuẩn quốc gia, tiếp cận chuẩn ASEAN-4; đồng thời tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ vào giảng dạy và sản xuất.

Với địa bàn tuyển sinh gồm nhiều khu vực khó khăn, vùng DTTS, miền núi như Lào Cai, Tuyên Quang, Lai Châu… nhà trường xác định đào tạo phải gắn với nhu cầu nhân lực địa phương và giải quyết việc làm.

Phương châm “Đào tạo những gì xã hội cần, không phải đào tạo những gì nhà trường có” thể hiện định hướng lấy nhu cầu sử dụng lao động làm cơ sở tổ chức đào tạo. Cùng với đào tạo chuyên môn, nhà trường đẩy mạnh tư vấn học nghề, cung cấp thông tin thị trường lao động, giúp người học lựa chọn ngành nghề phù hợp với năng lực và điều kiện gia đình.

Từ thực tế này, việc nâng cao chất lượng đào tạo cần được xem xét đồng thời với khả năng đánh giá, công nhận kỹ năng nghề. Đối với lao động vùng khó, chứng chỉ chỉ thực sự phát huy giá trị khi gắn với năng lực làm việc và nhu cầu tuyển dụng.

Để khắc phục khó khăn, Phú Thọ đang triển khai các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo nghề. Các cơ sở giáo dục nghề nghiệp được ưu tiên đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị dạy học; khuyến khích đào tạo theo mô hình “cầm tay chỉ việc”, “học đi đôi với hành”, gắn với chuỗi sản xuất và tiêu thụ sản phẩm tại chỗ.

Giai đoạn 2026 - 2030, tỉnh đặt mục tiêu trên 40% lao động DTTS được đào tạo nghề phù hợp và có việc làm ổn định, trong đó 50% là lao động nữ; mỗi năm thu hút trên 3% lao động vùng cao chuyển sang công nghiệp, dịch vụ và du lịch.

Để thực hiện mục tiêu này, cùng với mở rộng đào tạo, cần xác định rõ nhu cầu đánh giá kỹ năng nghề, lựa chọn ngành nghề phù hợp và tạo điều kiện để người lao động tiếp cận hoạt động đánh giá.

Đặc biệt, cần tăng cường thông tin về điều kiện tham gia, địa điểm đánh giá và chính sách hỗ trợ; đồng thời thúc đẩy liên kết giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp, gắn công nhận kỹ năng nghề với tuyển dụng.

Từ kết quả 75 người được cấp chứng chỉ nghề quốc gia giai đoạn 2021 - 2025, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng số người được đánh giá, mà còn bảo đảm việc công nhận kỹ năng nghề phù hợp với nhu cầu việc làm thực tế. Đây là hướng đi cần thiết để nâng cao hiệu quả đào tạo, tạo thêm cơ hội cho lao động vùng khó Phú Thọ được công nhận năng lực nghề nghiệp, cải thiện thu nhập và giảm nghèo bền vững.

Minh Sơn - Long Anh