Mở rộng 'cánh cửa' đón cơ hội việc làm chất lượng cao ở nước ngoài

Kiểm tra kỹ năng đối với người lao động Việt Nam trước khi xuất cảnh sang Hàn Quốc làm việc có thời hạn theo hợp đồng.

Tuy nhiên, theo đánh giá của cơ quan quản lý, đây chủ yếu là tác động từ những biến động của thị trường lao động quốc tế, trong khi nhu cầu tiếp nhận lao động tại nhiều thị trường trọng điểm vẫn duy trì ổn định.

Điều này đặt ra yêu cầu phải tiếp tục nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, hoàn thiện thể chế và mở rộng các thị trường việc làm có thu nhập cao, điều kiện làm việc tốt hơn cho người lao động Việt Nam.

Sự sụt giảm mang tính thời điểm...

Theo báo cáo của Cục Quản lý lao động ngoài nước (Bộ Nội vụ), trong 6 tháng đầu năm 2026, cả nước đã đưa 66.311 lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, đạt 59,2% kế hoạch năm và giảm 8.380 người, tương đương 11,22% so cùng kỳ năm 2025.

Trong cơ cấu các thị trường tiếp nhận, Nhật Bản tiếp tục đứng đầu với 31.560 lao động, tiếp đến là Đài Loan (Trung Quốc) với 27.777 lao động, Hàn Quốc 5.650 lao động, Trung Quốc 1.478 lao động, Singapore 625 lao động và Romania là 292 lao động.

Riêng các chương trình phi lợi nhuận do Trung tâm Lao động ngoài nước thực hiện đã đưa 3.034 người lao động đi làm việc ở nước ngoài. Trong đó, Chương trình EPS đưa 2.878 lao động sang Hàn Quốc; Chương trình IM Japan đưa 137 thực tập sinh sang Nhật Bản...

Song song với công tác phái cử, hoạt động tạo nguồn lao động tiếp tục được duy trì. Trung tâm Lao động ngoài nước đã phối hợp tổ chức kỳ thi tiếng Hàn Quốc cho hơn 1.500 lao động, sơ tuyển 520 hồ sơ ngành công nghiệp gốc theo Chương trình EPS, tổ chức 4 đợt thi tuyển cho 227 ứng viên tham gia Chương trình IM Japan, trong đó 130 người được đưa vào đào tạo chính thức.

Lý giải về việc số lượng lao động đi làm việc ở nước ngoài giảm trong nửa đầu năm nay, Phó Cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước Vũ Trường Giang cho biết: “Các thị trường truyền thống giảm tuyển dụng lao động, điều này không chỉ xảy ra với lao động Việt Nam mà nhiều nước khác trong khu vực cũng đang đối mặt”.

Theo đánh giá của cơ quan quản lý, sự suy giảm này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan. Những bất ổn chính trị, xung đột tại một số khu vực trên thế giới đã làm thay đổi dòng dịch chuyển lao động toàn cầu. Cùng với đó, kinh tế thế giới phục hồi chậm khiến nhiều doanh nghiệp nước ngoài thận trọng hơn trong kế hoạch mở rộng sản xuất và tuyển dụng nhân lực.

Phân tích rõ hơn về bối cảnh này, Phó Cục trưởng Vũ Trường Giang cho rằng: “Dòng người ở các quốc gia bất ổn chính trị di cư vào các thị trường lao động trọng điểm nên các doanh nghiệp giảm tuyển dụng lao động. Bên cạnh đó, kinh tế khó khăn, các doanh nghiệp cũng thu hẹp sản xuất, giảm tuyển dụng”.

Đối với thị trường Nhật Bản, sự mất giá của đồng Yên trong thời gian qua cũng ảnh hưởng đáng kể đến quyết định của người lao động. Khi thu nhập quy đổi giảm so trước, sức hấp dẫn của thị trường này phần nào bị tác động. Trong khi đó, thị trường lao động trong nước đang có nhiều khởi sắc, nhiều doanh nghiệp sẵn sàng trả mức lương từ 20-30 triệu đồng/tháng đối với lao động có tay nghề, tạo thêm lựa chọn việc làm cho người lao động ngay tại quê hương.

Tuy nhiên, sự sụt giảm về số lượng trong ngắn hạn không đồng nghĩa với việc cơ hội việc làm ở nước ngoài bị thu hẹp. Ngược lại, đây là dấu hiệu cho thấy thị trường lao động quốc tế đang bước vào giai đoạn cạnh tranh cao hơn, đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ tay nghề, ngoại ngữ và kỹ năng nghề nghiệp tốt hơn trước.

Nâng chất lượng lao động, mở rộng thị trường tiềm năng

Trước những thay đổi của thị trường lao động quốc tế, Cục Quản lý lao động ngoài nước xác định mục tiêu trọng tâm trong 6 tháng cuối năm là hoàn thành chỉ tiêu đưa 112.000 lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng và phấn đấu đạt 150.000 lao động theo chỉ đạo của Bộ Nội vụ.

Để thực hiện mục tiêu này, nhiệm vụ ưu tiên hàng đầu là tiếp tục hoàn thiện thể chế, chính sách. Cục sẽ tập trung xây dựng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, đồng thời nghiên cứu, đề xuất xây dựng Chiến lược đưa người Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Cùng với hoàn thiện khung pháp lý, công tác hợp tác quốc tế sẽ được đẩy mạnh nhằm tạo thêm cơ hội việc làm cho người lao động. Theo kế hoạch, Việt Nam sẽ tiếp tục đàm phán và triển khai các thỏa thuận hợp tác lao động với: Nhật Bản, Hàn Quốc, Đức, Canada, Australia, Israel, Kuwait, Saudi Arabia, Nga, Hy Lạp, Albania, Bulgaria, Đài Loan (Trung Quốc) và Chương trình IM Japan.

Trong định hướng phát triển thị trường, các thị trường truyền thống như: Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) tiếp tục được xác định là những địa bàn trọng điểm cần duy trì ổn định. Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ tập trung khai thác các thị trường có thu nhập cao, điều kiện làm việc tốt và nhu cầu lao động dài hạn như Cộng hòa Liên bang Đức, Canada và một số quốc gia châu Âu khác.

Một trong những giải pháp mang tính căn cơ được xác định là nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Theo đó, công tác đào tạo nghề, ngoại ngữ và giáo dục định hướng sẽ được đổi mới theo hướng gắn chặt hơn với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp tiếp nhận. Mục tiêu không chỉ là tăng số lượng lao động xuất cảnh mà còn nâng cao chất lượng việc làm, thu nhập và khả năng phát triển nghề nghiệp của người lao động sau khi ra nước ngoài làm việc.

Bên cạnh đó, công tác quản lý nhà nước tiếp tục được siết chặt, Cục Quản lý lao động ngoài nước sẽ tăng cường thanh tra, kiểm tra hoạt động của các doanh nghiệp dịch vụ; xử lý nghiêm các hành vi thu phí vượt quy định, môi giới trái phép hoặc lợi dụng nhu cầu đi làm việc ở nước ngoài của người lao động để trục lợi. Việc bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động tiếp tục được xác định là yêu cầu xuyên suốt trong toàn bộ quá trình tuyển chọn, đào tạo và phái cử.

Cải cách hành chính và chuyển đổi số cũng là một trong những hướng đi quan trọng. Từ giữa tháng 6 vừa qua, hệ thống ColabContract đã được đưa vào vận hành, cho phép ký kết điện tử đối với hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, hợp đồng ký quỹ và biên bản thanh lý hợp đồng. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong hiện đại hóa công tác quản lý, giảm chi phí, thời gian thực hiện thủ tục cho người dân và doanh nghiệp.

Thực tiễn cho thấy, lao động đi làm việc ở nước ngoài không chỉ góp phần giải quyết việc làm, nâng cao thu nhập cho người lao động mà còn giúp hình thành đội ngũ nhân lực có kỹ năng, tác phong công nghiệp và kinh nghiệm làm việc quốc tế sau khi trở về nước. Trong bối cảnh thị trường lao động toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng, việc chuyển từ mục tiêu tăng trưởng về số lượng sang nâng cao chất lượng nguồn lao động được xem là hướng đi phù hợp, tạo nền tảng để hoạt động đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài phát triển bền vững những năm tới.

NHẬT ANH