Mô hình nhân văn giúp thanh, thiếu niên tránh xa nguy cơ vi phạm pháp luật

Công an xã Đô Lương duy trì hiệu quả mô hình "3 cùng thanh, thiếu niên" tại địa phương. Ảnh: CAXĐL

Kiên trì đồng hành để ngăn vi phạm từ gốc

Thực tiễn ở nhiều địa phương cho thấy, thanh, thiếu niên vi phạm pháp luật phần lớn đều trải qua những giai đoạn thiếu sự quản lý, định hướng của gia đình hoặc bị tác động bởi môi trường xã hội và các mối quan hệ trên không gian mạng. Nếu chỉ xử lý bằng chế tài, nguy cơ tái phạm vẫn hiện hữu. Vì vậy, Công an nhiều xã tại tỉnh Nghệ An đã lựa chọn cách tiếp cận mềm dẻo hơn, đó là chủ động phát hiện sớm, gần gũi, cảm hóa và hỗ trợ các em thay đổi nhận thức.

Đơn cử, tại xã Đô Lương, công tác rà soát thanh, thiếu niên có nguy cơ vi phạm pháp luật được triển khai thường xuyên, gắn với việc phân công cán bộ trực tiếp theo dõi từng trường hợp. Không chỉ nắm tình hình học tập, việc làm và các mối quan hệ xã hội, lực lượng Công an còn duy trì việc gặp gỡ, trao đổi để kịp thời tháo gỡ những vướng mắc trong tâm lý, định hướng cho các em tránh xa các hành vi vi phạm.

Em T.Đ.A (2009, trú xã Đô Lương) từng bỏ học, rời quê đi làm nhiều nơi, sau đó bị lôi cuốn vào các nhóm tụ tập, cổ vũ và tham gia đua xe trái phép. Trong quá trình rà soát, Công an xã Đô Lương đã nhiều lần liên hệ, động viên, phối hợp với gia đình để kết nối, thuyết phục em trở về địa phương.

Thượng úy Nguyễn Đức Đại (cán bộ Công an xã Đô Lương) cho biết, thời gian đầu, việc tiếp cận không hề dễ dàng bởi em thường né tránh. Cán bộ Công an phải nhiều lần gặp gia đình để tìm cách động viên, tạo niềm tin thay vì chỉ nhắc nhở hay xử lý hành chính. Sự kiên trì ấy đã mang lại kết quả tích cực. Sau thời gian suy nghĩ, nam thanh niên quyết định trở về quê, đăng ký học lại theo hệ trung cấp nghề chuyên ngành sửa chữa ô tô, đồng thời tham gia nhóm giao hàng tại địa phương để có thêm thu nhập. Đến nay, dù không còn thuộc diện quản lý đặc biệt, em vẫn thường xuyên giữ liên lạc với cán bộ Công an để được nhắc nhở, định hướng khi cần thiết.

Theo Thượng úy Đại cho biết, sau thời gian kiên trì triển khai các giải pháp giáo dục, cảm hóa, số thanh, thiếu niên thuộc diện quản lý trên địa bàn đã giảm từ 72 xuống còn 50 trường hợp. Nhiều em quay trở lại trường học, theo học tại các trung tâm giáo dục nghề nghiệp hoặc có việc làm ổn định; một số trường hợp đạt kết quả tốt trong học tập sau thời gian được hỗ trợ.

Công an xã Đô Lương tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật cho học sinh trường THPT trên địa bàn. Ảnh: CAXĐL

Xây dựng "lá chắn" từ cơ sở

Sau gần 1 năm thực hiện mô hình "3 cùng với thanh, thiếu niên" (cùng quan tâm, cùng cảm hóa, cùng vươn lên) do Công an tỉnh Nghệ An phối hợp cùng Tỉnh đoàn Nghệ An triển khai nhằm giáo dục, giúp đỡ và định hướng cho thanh, thiếu niên chậm tiến, có nguy cơ vi phạm pháp luật. Những kết quả đó khẳng định hiệu quả của phương châm lấy phòng ngừa làm trọng tâm, kết hợp hài hòa giữa giáo dục, quản lý và tạo điều kiện để thanh, thiếu niên phát triển lành mạnh.

Theo đánh giá của lực lượng Công an cơ sở, không ít trường hợp tham gia vi phạm không phải là người cầm đầu mà bị cuốn theo tâm lý đám đông hoặc những lời kích động trên mạng. Điều này đặt ra yêu cầu phải đổi mới phương thức quản lý, chủ động phát hiện sớm ngay từ cơ sở.

Thực tiễn cũng cho thấy, nhiều thanh, thiếu niên vi phạm có hoàn cảnh gia đình, thiếu sự quan tâm do cha mẹ đi làm ăn xa, ly hôn hoặc bận mưu sinh. Vì vậy, phòng ngừa từ sớm không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng Công an mà đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị.

Ở nhiều địa phương, cấp ủy, chính quyền đã chỉ đạo các tổ chức đoàn thể tăng cường giáo dục pháp luật, tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, hướng nghiệp, tạo sân chơi lành mạnh để thanh, thiếu niên phát huy năng lực và hạn chế tiếp xúc với các yếu tố tiêu cực. Cùng với đó, việc xây dựng các mô hình tạo việc làm, kết nối học nghề, hỗ trợ thanh niên hoàn lương, thanh niên có nguy cơ vi phạm cũng đang mở thêm những "lối ra" bền vững, giúp các em có điều kiện ổn định cuộc sống.

Bảo đảm ANTT từ cơ sở không chỉ là ngăn chặn hành vi vi phạm mà còn là giữ gìn tương lai cho thế hệ trẻ. Khi mỗi thanh, thiếu niên được quan tâm đúng lúc, được trao cơ hội sửa sai và được đồng hành trên con đường trưởng thành, hiệu quả phòng ngừa sẽ bền vững hơn bất kỳ biện pháp xử lý nào.

N.A