Mô hình bệnh tật tại Việt Nam đang có sự dịch chuyển hết sức phức tạp

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn phát biểu tai Ngày Dinh dưỡng cộng đồng Việt Nam lần 7. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Hiện nay, mô hình bệnh tật tại Việt Nam đang có sự dịch chuyển hết sức phức tạp. Các bệnh truyền nhiễm từng bước được kiểm soát, nhưng các bệnh không lây nhiễm đang ngày một nghiêm trọng hơn.

Theo báo cáo mới nhất của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tỷ lệ thanh thiếu niên ít vận động cao nhất thế giới. Các số liệu thống kê chỉ ra rằng có tới hơn 87% thanh thiếu niên chưa đạt mức hoạt động thể chất được khuyến nghị, trong đó đáng báo động là 91% ở nữ và 82% ở nam.

Thông tin trên được đưa ra tại Chương trình Ngày Dinh dưỡng cộng đồng Việt Nam lần 7, do Báo Sức khỏe và Đời sống, với sự đồng hành của Herbalife Việt Nam, tổ chức sáng 28/6 tại Hà Nội. Sự kiện diễn ra đúng dịp kỷ niệm Ngày Gia đình Việt Nam (28/6), thu hút sự tham gia của hàng ngàn người dân Thủ đô.

Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia nhấn mạnh tình trạng lười vận động đặc biệt phổ biến trong độ tuổi từ 16 đến 30 tuổi, gây ảnh hưởng lớn đến sức bền và sức mạnh thể lực chung. Đây là những con số mang tính cảnh báo mức độ cao đối với toàn xã hội. Cùng với đó, thói quen tiêu thụ thức ăn chế biến sẵn, thực phẩm chứa nhiều đường, muối và chất béo bão hòa đang âm thầm tạo ra một thế hệ đối diện sớm với các bệnh lý mãn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, béo phì, và suy giảm chức năng chuyển hóa.

Đại diện Ban Tổ chức cùng ấn nút khai mạc Ngày Dinh dưỡng cộng đồng Việt Nam lần 7. (Ảnh: PV/Vietnam+)

“Nếu chúng ta thiếu đi các biện pháp can thiệp quyết liệt ngay từ bây giờ, sự suy yếu về mặt thể lực này sẽ đe dọa trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực của đất nước trong hai đến ba thập kỷ tới. Sự gia tăng của số lượng bệnh nhân mắc bệnh không lây nhiễm chắc chắn sẽ tạo ra gánh nặng kinh tế khổng lồ, làm tiêu hao ngân sách quốc gia và kéo lùi tốc độ phát triển kinh tế,” Thứ trưởng Trần Văn Thuấn nhấn mạnh.

Từ đó, Thứ trưởng Bộ Y tế khuyến cáo người dân học theo bí quyết trường thọ của Đại danh y Tuệ Tĩnh và Đại danh y Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác: “Thanh tâm quả dục, thủ chân luyện hình,” giữ cho tâm trí ổn định, tiết chế những nhu cầu vật chất thái quá, kiên trì rèn luyện hình thể chính là phương pháp y tế dự phòng mang lại hiệu quả cao nhất. Có bệnh thì dùng thuốc để chữa, nhưng tốt nhất là phòng bệnh bằng cách ăn uống và sinh hoạt điều độ. Các triết lý y học cổ truyền này hoàn toàn tương đồng với các nguyên lý y tế dự phòng hiện đại. Sự điều độ trong nếp sống hằng ngày chính là biện pháp an toàn và bền vững nhất,” Thứ trưởng Bộ Y tế chia sẻ.

Giáo sư Trần Văn Thuấn khẳng định sự kiện được tổ chức vào đúng Ngày Gia đình Việt Nam là một sự trùng hợp mang ý nghĩa sâu sắc. Điều này hướng toàn xã hội đến một mục đích chung đó là khỏe từ mỗi cá nhân, lan tỏa đến mỗi gia đình và rộng ra toàn xã hội. Trước thực trạng bệnh tật diễn biến phức tạp, việc kiện toàn hệ thống chăm sóc sức khỏe ban đầu bắt buộc phải lấy nền tảng gia đình làm gốc rễ. Bởi nỗ lực của hệ thống y tế sẽ luôn phải đối mặt với nguy cơ quá tải nếu người dân không chú trọng chủ động phòng bệnh cho chính bản thân mình.

Chương trình đã tạo ra một không gian kết nối cộng đồng hấp dẫn đưa các kiến thức y học dự phòng, chăm sóc sức khỏe tiếp cận người dân một cách trực quan, chuẩn xác và dễ hiểu. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Nhà báo Trần Tuấn Linh - Tổng Biên tập Báo Sức khỏe và Đời sống, Trưởng ban Tổ chức cho hay, thời gian qua, không ít người dân vẫn bị cuốn vào vòng xoáy của tin giả và các trào lưu “chữa lành” phản khoa học. Người dân hằng giờ vẫn phải tiếp nhận các hướng dẫn ăn kiêng cực đoan, các liệu trình thanh lọc cơ thể vô lý, hoặc các lời quảng cáo thổi phồng công dụng của thực phẩm chức năng trôi nổi, kém chất lượng. Nhiều trường hợp đã phải nhập viện cấp cứu trong tình trạng suy kiệt cơ thể, tổn thương chức năng gan, thận do áp dụng các công thức thực dưỡng sai lệch hoặc tin theo các bài thuốc truyền miệng trên mạng xã hội. Có vụ việc cơ quan công an đã vào cuộc điều tra và bắt giữ nhiều đối tượng. Do đó, truyền thông về y tế, về sức khỏe phải có tính liên tục, phải đổi mới và ngày càng trực quan, trực diện hơn.

Ngày Dinh dưỡng cộng đồng Việt Nam lần thứ 7 trùng với Ngày Gia đình Việt Nam 28/6, tập trung chuyển tải các thông điệp về y tế dự phòng, gắn liền với việc khẳng định vai trò nền tảng của gia đình trong cấu trúc y tế quốc gia, tiếp nối những chuyển biến đột phá, tích cực trong chính sách bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Những nội dung của Ngày Dinh dưỡng cộng đồng Việt Nam thể hiện việc hiện thực hóa các nội dung của Nghị quyết số 72-NQ/TW do Bộ Chính trị ban hành ngày 09/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân, trong đó nhấn mạnh quan điểm chuyển mạnh từ tư duy "khám, chữa bệnh" sang "quản lý sức khỏe và phòng bệnh chủ động". Đây là định hướng quan trọng nhằm xây dựng một hệ thống y tế hiện đại, hiệu quả, lấy người dân làm trung tâm và hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng cuộc sống của toàn xã hội.

Nhân viên y tế, khám-tư vấn cho người dân tại Chương trình. (Ảnh: PV/Vietnam+)

Chương trình Ngày Dinh dưỡng cộng đồng Việt Nam lần thứ 7 đã tạo ra một không gian kết nối cộng đồng hấp dẫn đưa các kiến thức y học dự phòng, chăm sóc sức khỏe tiếp cận người dân một cách trực quan, chuẩn xác và dễ hiểu. Tại Chương trình, Ban Tổ chức huy động các chuyên gia y tế, các bác sỹ đầu ngành tham gia đo chỉ số sinh học, tư vấn trực tiếp cho người dân ngay tại không gian công cộng đang cộng hưởng mạnh mẽ với chủ trương khám sàng lọc miễn phí.

Lãnh đạo Bộ Y tế cũng đề nghị mỗi người dân tiếp tục lan tỏa tinh thần sống khỏe, tràn đầy năng lượng như tinh thần của Ngày Dinh dưỡng cộng đồng, đồng thời thiết lập các mục tiêu cải thiện thể chất ngắn hạn và dài hạn cho gia đình mình. Đặc biệt, các cấp chính quyền địa phương cần tiếp tục quan tâm, tạo điều kiện mở rộng các không gian công cộng, đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ nhu cầu tập luyện thể dục thể thao của nhân dân./.

(Vietnam+)