Mô hình AI giá rẻ mới của Trung Quốc cạnh tranh trực tiếp với OpenAI và Anthropic

GLM-5.2 đang tạo nên làn sóng bàn luận sôi nổi tại Thung lũng Silicon nhờ khả năng lập trình và AI tác nhân (AI agent), tức khả năng thực hiện các nhiệm vụ phức tạp chỉ với rất ít chỉ dẫn từ người dùng. Hiệu năng của mô hình gần như sánh ngang các sản phẩm AI hàng đầu của Mỹ nhưng chỉ với một phần nhỏ chi phí. Một số chuyên gia gọi đây là "khoảnh khắc DeepSeek thu nhỏ" (mini DeepSeek moment).

Mô hình này nhanh chóng leo lên bảng xếp hạng mức độ sử dụng trên các nền tảng dành cho nhà phát triển AI bên thứ ba như OpenRouter, nơi hiện GLM-5.2 được xếp trên các mô hình của Anthropic. Đồng thời, nhiều lãnh đạo công nghệ, từ CEO nền tảng dữ liệu đám mây Snowflake là Sridhar Ramaswamy đến nhà đầu tư mạo hiểm Marc Andreessen, đều lên tiếng ca ngợi năng lực của mô hình này.

Mô hình AI giá rẻ GLM-5.2 của Trung Quốc đang gây chú ý khi được đánh giá tiệm cận OpenAI và Anthropic. Ảnh: Reuters

"Hiện chúng ta đã có một mô hình mã nguồn mở (open-weight) của Trung Quốc tốt ngang các mô hình hiện có của OpenAI và Anthropic", David Sacks, cựu Cố vấn AI của Tổng thống Mỹ Donald Trump, phát biểu vào tuần trước, trước khi Washington dỡ bỏ các hạn chế đối với các mô hình Fable và Mythos của Anthropic.

Những năng lực này đã đưa GLM-5.2 của Z.ai trở thành tâm điểm của cuộc tranh luận ngày càng sôi nổi về việc liệu Trung Quốc có đang bắt kịp Mỹ trong cuộc đua AI hay không, trong bối cảnh các lãnh đạo công nghệ cảnh báo rằng những quy định khó lường của Washington đối với ngành AI có nguy cơ làm suy giảm lợi thế của nước này trong lĩnh vực công nghệ tiên phong.

"Nó chỉ kém Opus 4.8 (của Anthropic) một chút và gần như ngang hàng với GPT-5.5 (của OpenAI)", Sacks nhận xét về GLM-5.2 trên podcast All-In, đồng thời nói thêm rằng: "Chúng ta không thể làm những điều khiến các công ty của mình chậm lại."

Một số chuyên gia cho rằng việc Mỹ áp đặt hạn chế đối với Anthropic cùng với việc OpenAI trì hoãn phát hành rộng rãi mô hình GPT-5.6 mới nhất đã góp phần thúc đẩy nhu cầu toàn cầu đối với mô hình AI của Trung Quốc.

"Cộng đồng các nhà phát triển quốc tế ngày càng nhận thức rõ rằng việc chỉ phụ thuộc vào các mô hình API độc quyền của Mỹ tiềm ẩn nhiều rủi ro", Brian Tse, nhà sáng lập kiêm CEO của công ty tư vấn an toàn AI Concordia AI có trụ sở tại Bắc Kinh, nhận định.

Việc GLM-5.2 được đón nhận tích cực trên toàn cầu cũng cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn đối với AI mã nguồn mở giá rẻ, bởi các doanh nghiệp đang chịu áp lực từ chi phí sử dụng AI ngày càng tăng và khó dự đoán để hoàn thành công việc. Nguyên nhân là các công cụ AI tác nhân mã nguồn đóng tiêu thụ ngày càng nhiều token, đơn vị dùng để đo mức sử dụng AI.

Hiện GLM-5.2 đứng thứ 5 trên bảng xếp hạng năng lực mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) của Artificial Analysis, bảng xếp hạng đánh giá hiệu suất dựa trên nhiều tiêu chí khác nhau nhằm đo lường năng lực tổng thể, bao gồm khả năng suy luận và lập trình.

Giám đốc điều hành OpenAI, Sam Altman. Ảnh: Reuters

Đồng thời, mô hình này cũng đứng thứ 2 trên bảng xếp hạng lập trình giao diện (front-end) của Code Arena, đánh giá khả năng tạo website và ứng dụng giao diện người dùng. Trong khi đó, chi phí vận hành chỉ bằng khoảng 1/6 so với các mô hình AI mã nguồn đóng hàng đầu của Mỹ như Claude hay dòng GPT.

Z.ai chưa công bố số tiền đã chi để phát triển GLM-5.2.

Trong một bài đăng trả lời Elon Musk trên mạng xã hội X vào tháng trước, nhà sáng lập Z.ai Tang Jie cho biết startup Trung Quốc này có thể phát triển một mô hình ngang tầm Fable của Anthropic trước quý I năm sau.

"Điểm thay đổi mà GLM-5.2 mang lại là mô hình mã nguồn mở giờ đây đã trở thành một sản phẩm 'cắm là chạy', có thể sử dụng ngay sau khi triển khai", Tiezhen Wang, cựu Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Hugging Face, startup đóng vai trò là trung tâm dành cho các nhà phát triển AI mã nguồn mở, cho biết.

"Bạn chỉ cần triển khai mô hình mà không cần thực hiện các hệ thống tinh chỉnh phức tạp, nó đã ở trạng thái sẵn sàng sử dụng với hiệu quả rất cao. Điều này giúp hạ thấp đáng kể rào cản trong việc ứng dụng AI mã nguồn mở."

Một trong những rào cản lớn nhất đối với việc GLM-5.2 được triển khai trên quy mô lớn vẫn là lo ngại về bảo mật dữ liệu, yếu tố đã hạn chế việc các doanh nghiệp Mỹ sử dụng các mô hình AI Trung Quốc, đặc biệt trong các ngành được quản lý chặt chẽ như ngân hàng và an ninh mạng.

Một báo cáo được tổ chức phi lợi nhuận RAND công bố đầu năm nay, dựa trên dữ liệu lưu lượng truy cập website tại 135 quốc gia, cho thấy thị phần toàn cầu của các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) Trung Quốc đã tăng từ 3% lên 13% trong vòng hai tháng sau khi DeepSeek ra mắt mô hình R1 vào tháng 1 năm ngoái. Sự kiện này từng châm ngòi cho đợt bán tháo cổ phiếu công nghệ trên toàn cầu khi chi phí phát triển thấp của DeepSeek tạo nên sự tương phản mạnh mẽ với các khoản đầu tư khổng lồ vào hạ tầng AI ở những nơi khác.

Mức tăng trưởng sử dụng LLM của Trung Quốc rõ rệt nhất tại các nước đang phát triển và những quốc gia có quan hệ chính trị, kinh tế chặt chẽ với Bắc Kinh.

Một số chuyên gia cho rằng những lo ngại về mức độ an toàn của các mô hình AI Trung Quốc đang bị thổi phồng. Họ lập luận rằng việc vận hành các mô hình này trên nền tảng điện toán đám mây của Mỹ hoặc trên máy chủ riêng của doanh nghiệp vẫn đảm bảo an toàn dữ liệu. Trong khi các tập đoàn lớn còn chậm trong việc chuyển đổi, các startup công nghệ cùng doanh nghiệp nhỏ và vừa lại đang dịch chuyển nhanh hơn nhiều.

Vũ Ánh