Mỹ 'bật đèn xanh' trở lại cho hai mô hình AI tiên tiến nhất hiện nay, cuộc đua quản lý lại nóng lên

Động thái này diễn ra trong bối cảnh Washington đang tăng cường giám sát các mô hình AI thế hệ mới, khi giới chức Mỹ ngày càng lo ngại công nghệ tiên tiến có thể bị khai thác cho mục đích quân sự, tình báo hoặc an ninh mạng tại một số quốc gia.

Trước đó, vào ngày 12/6, Anthropic đã nhận lệnh phải lập tức hạn chế quyền truy cập đối với Mythos 5 và Fable 5 cho người dùng nước ngoài. Tuy nhiên, do công ty không thể xác minh quốc tịch người dùng theo thời gian thực, toàn bộ quyền truy cập đối với cả hai mô hình buộc phải tạm dừng trên phạm vi toàn cầu.

Sau quyết định siết kiểm soát này, chính phủ Mỹ từng cho phép Anthropic mở lại giới hạn đối với Mythos 5 nhưng chỉ dành cho một nhóm nhỏ tổ chức được đánh giá là đáng tin cậy tại nền kinh tế lớn nhất thế giới. Đây là mô hình chuyên phục vụ việc phát hiện lỗ hổng an ninh mạng, vốn trước đó đã được triển khai cho nhiều doanh nghiệp trong khuôn khổ dự án Glasswing.

Đến ngày 1/7, Anthropic xác nhận toàn bộ hạn chế xuất khẩu đã được gỡ bỏ sau khi công ty hoàn tất việc triển khai thêm nhiều lớp bảo vệ kỹ thuật nhằm giảm thiểu nguy cơ bị lạm dụng.

Theo kế hoạch mới, Mythos 5 sẽ tiếp tục được mở rộng cho các đối tác trong nước và quốc tế thuộc chương trình Glasswing. Trong khi đó, Fable 5, mô hình hướng tới người dùng đại chúng với cơ chế bảo vệ chặt chẽ hơn, sẽ chính thức được cung cấp trở lại từ ngày 2/7.

Song song với việc được nới lỏng kiểm soát, Anthropic cũng cho biết đang tăng cường hợp tác với chính phủ Mỹ nhằm xây dựng bộ tiêu chuẩn an toàn mới cho ngành AI. Theo đó, công ty sẽ cấp quyền truy cập sớm cho các cơ quan được chỉ định đối với cả mô hình hiện tại lẫn những sản phẩm sẽ ra mắt trong tương lai.

Ngoài ra, Anthropic hiện cũng phối hợp với Amazon, Microsoft, Google cùng nhiều đối tác khác để xây dựng tiêu chuẩn chung nhằm phát hiện và xử lý các hình thức “jailbreak”, tức kỹ thuật vượt qua hàng rào bảo mật của AI.

Theo một bức thư từ Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick gửi Anthropic, công ty đã cam kết phối hợp chặt chẽ với Washington trong việc thiết lập các giao thức an toàn cho Fable, Mythos và những mô hình tương lai. Đồng thời, Anthropic cũng có trách nhiệm báo cáo với chính phủ Mỹ nếu phát hiện bất kỳ hành vi sử dụng độc hại nào.

Tuy nhiên, Bộ Thương mại Mỹ nhấn mạnh quyết định nới lỏng hiện tại không mang tính vĩnh viễn. Cơ quan này vẫn bảo lưu quyền đánh giá lại tình hình và có thể tái áp đặt các yêu cầu cấp phép nếu bối cảnh thay đổi hoặc Anthropic không thực hiện đầy đủ cam kết.

Theo Reuters, nguyên nhân dẫn tới lệnh siết kiểm soát trước đó bắt nguồn từ báo cáo của nhóm nghiên cứu thuộc Amazon, trong đó phát hiện phương thức vượt qua cơ chế bảo vệ của Fable 5. Lỗ hổng này cho phép mô hình xác định các điểm yếu trong phần mềm, thậm chí trong một trường hợp còn tạo ra đoạn mã mô phỏng cách khai thác lỗ hổng.

Sau sự cố này, Anthropic cho biết đã triển khai cơ chế chặn mới nhằm ngăn tái diễn tình trạng tương tự. Theo đó, các yêu cầu bị đánh giá là nhạy cảm hoặc có nguy cơ cao sẽ được tự động chuyển sang mô hình Opus 4.8 để xử lý ở mức kiểm soát nghiêm ngặt hơn.

Dù thừa nhận biện pháp bảo vệ bổ sung có thể khiến trải nghiệm người dùng trở nên hạn chế hơn, Anthropic cho rằng đây là sự đánh đổi cần thiết để đảm bảo các mô hình AI tiên tiến vẫn có thể được triển khai trên quy mô rộng mà không tạo ra rủi ro lớn về an toàn.

Công ty cũng cảnh báo rằng, việc xây dựng một mô hình AI hoàn toàn miễn nhiễm với các hình thức jailbreak gần như là điều bất khả thi. Do vậy, nguy cơ xuất hiện một “universal jailbreak”, tức phương thức vượt rào có thể vô hiệu hóa hàng loạt cơ chế an toàn, vẫn được xem là mối đe dọa nghiêm trọng đối với toàn ngành AI.

Trong bối cảnh đó, Anthropic không phải là doanh nghiệp duy nhất chịu áp lực từ Washington. OpenAI gần đây cũng xác nhận đã trì hoãn việc phát hành rộng rãi GPT-5.6 theo đề nghị từ chính phủ Mỹ, qua đó chỉ giới hạn quyền truy cập cho một nhóm đối tác đã được thẩm định.

Diễn biến mới cho thấy, cuộc đua AI toàn cầu đang bước sang giai đoạn nhạy cảm hơn, khi các mô hình ngày càng mạnh không còn chỉ là vấn đề công nghệ, mà đã trở thành bài toán liên quan trực tiếp đến an ninh quốc gia, kiểm soát xuất khẩu và cán cân cạnh tranh chiến lược giữa các cường quốc.

(theo Reuters)

Trung Anh