MiG-29 sau Chiến tranh Lạnh: Vì sao nó vẫn chưa biến mất?

Sự tan rã của Liên Xô năm 1991 từng đặt ra câu hỏi về tương lai của MiG-29. Đây là dòng tiêm kích được phát triển cho chiến tranh quy mô lớn ở châu Âu, trong khi môi trường an ninh thế giới đã thay đổi đáng kể.

Tuy nhiên, hơn 3 thập niên sau, MiG-29 vẫn xuất hiện trong lực lượng không quân của nhiều quốc gia.

Một lý do quan trọng là số lượng MiG-29 được sản xuất khá lớn trong thời kỳ Liên Xô. Khi Liên Xô tan rã, hàng trăm máy bay được phân bổ cho các nước cộng hòa thuộc Liên Xô và các quốc gia Đông Âu.

Điều này tạo ra một lượng lớn máy bay, phụ tùng và cơ sở bảo dưỡng, giúp nhiều nước có thể tiếp tục khai thác chúng thay vì lập tức thay thế bằng một dòng tiêm kích hoàn toàn mới.

Chi phí cũng là yếu tố đáng kể. Đối với những quốc gia không có ngân sách quốc phòng lớn, việc duy trì một phi đội MiG-29 hiện có thường dễ thực hiện hơn so với mua mới toàn bộ lực lượng tiêm kích. Một số nước lựa chọn hiện đại hóa máy bay, thay vì loại biên ngay lập tức.

MiG-29 cũng có nền tảng đủ khả năng để nâng cấp. Qua nhiều chương trình hiện đại hóa, một số biến thể được trang bị radar mới, hệ thống điện tử hàng không hiện đại hơn, hệ thống liên lạc và dẫn đường được cải tiến, đồng thời có khả năng sử dụng nhiều loại vũ khí mới.

Những thay đổi này giúp kéo dài tuổi thọ của khung máy bay và mở rộng nhiệm vụ mà nó có thể đảm nhận.

Ấn Độ là một ví dụ đáng chú ý. Nước này tiếp tục vận hành MiG-29 và phát triển các chương trình nâng cấp để duy trì khả năng chiến đấu của phi đội.

Nga cũng phát triển những biến thể hiện đại hơn như tiêm kích MiG-29SMT, tập trung vào khả năng tác chiến đa nhiệm và tăng bán kính hoạt động.

Tuy nhiên, MiG-29 cũng đối mặt với nhiều hạn chế. Khung máy bay có thiết kế từ thời Chiến tranh Lạnh, tuổi thọ của nhiều chiếc đã cao và việc duy trì động cơ, phụ tùng cùng hệ thống điện tử ngày càng trở thành vấn đề.

Những tiêm kích thế hệ mới có radar, cảm biến và khả năng tác chiến mạng tiên tiến cũng tạo ra sức ép lớn đối với MiG-29.

Dù vậy, MiG-29 chưa biến mất bởi nó không chỉ là một chiếc máy bay cũ. Nó là một nền tảng đã được sản xuất với số lượng lớn, có khả năng nâng cấp và vẫn đáp ứng được yêu cầu của nhiều lực lượng không quân.

MiG-29 vì thế đang bước vào giai đoạn cuối của vòng đời ở nhiều quốc gia, nhưng quá trình này diễn ra chậm hơn nhiều so với dự đoán. Một thiết kế từ cuối Chiến tranh Lạnh vẫn có thể tồn tại nhiều thập niên nếu chi phí, hạ tầng và nhu cầu tác chiến vẫn khiến việc duy trì nó có ý nghĩa.

Việt Hùng