Miễn phí bảo hiểm y tế cho người từ 65 tuổi: 'Tấm đệm an sinh' từ những điều bình dị

Ảnh minh họa

Nỗi lo tuổi già sau gánh hàng rong

74 tuổi, khi nhiều người đã an hưởng tuổi già bên con cháu, bà Hoàng Thị Mai vẫn mỗi sáng đẩy chiếc xe hoa quả rong len lỏi qua từng con phố Hà Nội. Gánh hàng nhỏ là nguồn thu nhập duy nhất giúp bà trang trải cuộc sống.

Quê ở Hưng Yên, bà lên Hà Nội mưu sinh từ nhiều năm trước. Mỗi ngày, nếu thuận lợi, bà bán được khoảng 200.000 đồng. Sau khi trừ tiền nhập hàng, tiền thuê chỗ ở và sinh hoạt, số tiền còn lại chẳng đáng là bao.

Điều khiến bà không khỏi chạnh lòng là tuổi càng cao, sức khỏe càng giảm. Những cơn đau nhức xương khớp xuất hiện thường xuyên hơn, mỗi lần đi khám bệnh lại là một lần bà phải cân nhắc từng đồng viện phí.

Phía sau gánh hàng rong là cả một cuộc đời nhiều vất vả. Chồng bà từng tham gia quân đội nhưng không được hưởng chế độ do thiếu giấy tờ, mất sớm sau nhiều năm đau bệnh. Một mình bà nuôi hai con khôn lớn. Đến nay, các con đã có gia đình riêng nhưng bà vẫn lựa chọn tiếp tục lao động. "Tôi còn khỏe thì còn làm, không muốn trở thành gánh nặng của con cháu", bà Mai chia sẻ.

Điều bà lo nhất không phải những ngày mưa nắng ngoài đường mà là những lần phải bước chân vào bệnh viện.

Bởi vậy, khi nghe thông tin cử tri Hà Nội đề xuất nghiên cứu cấp miễn phí thẻ bảo hiểm y tế cho người từ 65 tuổi trở lên, ánh mắt người phụ nữ ngoài bảy mươi tuổi như sáng hơn.

Bà Hoàng Thị Mai ngồi nghỉ bên xe hàng rong

"Nếu Nhà nước có chính sách như vậy thì mừng lắm. Một năm cũng đỡ được một khoản. Người buôn thúng bán mẹt như chúng tôi được hỗ trợ đồng nào quý đồng ấy", bà tâm sự.

Không riêng bà Mai, ông Nguyễn Bá Thông (Hà Nội), gần 65 tuổi, vẫn đều đặn chạy xe ôm mỗi ngày để kiếm thêm thu nhập.

Không có lương hưu, không có nguồn thu ổn định, cuộc sống của ông phụ thuộc hoàn toàn vào những cuốc xe. Cách đây không lâu, ông phải nhập viện điều trị 1 tuần rối loạn tiền đình. Khoản viện phí sau đợt điều trị khiến người đàn ông đã lớn tuổi thêm trăn trở.

"Lần đó tôi nằm viện mới thấy tấm thẻ bảo hiểm y tế quý đến mức nào. Nhưng thực sự tôi chưa có điều kiện để mua", ông chia sẻ.

Theo ông Thông, ở tuổi ngoài 60, sức khỏe không còn như trước nhưng vẫn phải lao động để duy trì cuộc sống. Nếu người từ 65 tuổi được Nhà nước hỗ trợ miễn phí bảo hiểm y tế thì đó sẽ là chỗ dựa thiết thực, giúp người cao tuổi yên tâm hơn mỗi khi đau ốm và giảm gánh nặng tài chính cho cả gia đình.

Đằng sau câu chuyện của bà Mai hay ông Thông là hình ảnh của không ít người cao tuổi trong khu vực lao động phi chính thức. Họ đã đi qua gần hết cuộc đời lao động nhưng không có lương hưu, không thuộc diện được ngân sách mua thẻ bảo hiểm y tế, trong khi thu nhập ngày càng bấp bênh và nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng lớn.

Đó cũng là lý do đề xuất miễn phí bảo hiểm y tế cho người từ 65 tuổi trở lên nhanh chóng nhận được sự đồng tình của nhiều người dân. Với họ, đây không đơn thuần là một tấm thẻ, mà còn là sự bảo đảm để tuổi già bớt nỗi lo bệnh tật.

Chính sách nhân văn cần đi cùng bài toán khả thi

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh. Khi tuổi thọ tăng lên, nhu cầu khám chữa bệnh cũng tăng theo, kéo theo áp lực ngày càng lớn đối với hệ thống an sinh xã hội.

PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Lao động và Xã hội, xét từ góc độ người dân, bất kỳ chính sách nào giúp giảm chi phí chăm sóc sức khỏe đều rất đáng hoan nghênh. "Tất nhiên, được miễn đóng bảo hiểm y tế thì người dân càng được hưởng lợi", bà cho biết.

Tuy nhiên, bà cho rằng mỗi chính sách đều phải được xây dựng trên cơ sở tính toán kỹ về nguồn lực tài chính và tính đồng bộ với toàn bộ hệ thống an sinh xã hội.

Theo phân tích của bà, hiện Việt Nam có khoảng 16 triệu người cao tuổi. Nếu lựa chọn mốc 65 tuổi thì số người thuộc diện được miễn đóng bảo hiểm y tế sẽ rất lớn. Khi đó cần trả lời hàng loạt câu hỏi: Quỹ bảo hiểm y tế có đủ khả năng chi trả hay không? Ngân sách sẽ bố trí từ nguồn nào? Tổng chi phí phát sinh là bao nhiêu?

Đây là những vấn đề cần được lượng hóa trước khi ban hành chính sách. Một điểm được chuyên gia đặc biệt lưu ý là việc lựa chọn mốc 65 tuổi.

Theo bà Lan Hương, hiện hệ thống chính sách xã hội của Việt Nam đang sử dụng những ngưỡng tuổi tương đối thống nhất như người cao tuổi từ 60 tuổi trở lên hoặc đối tượng hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 tuổi và đang đề xuất giảm xuống 70 tuổi.

Nếu bổ sung thêm một mốc mới là 65 tuổi chỉ dành riêng cho bảo hiểm y tế thì hệ thống chính sách sẽ thiếu tính đồng bộ. "Thông thường, các chính sách xã hội nên dựa trên những chuẩn chung. Không nên mỗi chính sách lại sử dụng một mốc tuổi khác nhau", bà nhấn mạnh.

Để không ai bị bỏ lại phía sau

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lan Hương, thay vì mở rộng đồng loạt cho toàn bộ người từ 65 tuổi trở lên, cần ưu tiên những nhóm thực sự dễ bị tổn thương.

Thực tế hiện nay, người nghèo, cận nghèo, người hưởng trợ cấp xã hội và nhiều nhóm yếu thế khác đã được Nhà nước hỗ trợ hoặc cấp miễn phí thẻ bảo hiểm y tế. Những người tham gia bảo hiểm xã hội cũng được hưởng bảo hiểm y tế khi nghỉ hưu.

Vì vậy, nhóm cần được quan tâm nhiều hơn là những người cao tuổi không có lương hưu, không thuộc diện trợ cấp xã hội nhưng thu nhập rất thấp và vẫn phải lao động để mưu sinh.

Theo bà, nếu ngân sách cho phép, việc giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội từ 75 xuống 70 tuổi, đồng thời cấp kèm thẻ bảo hiểm y tế sẽ tạo ra một chính sách đồng bộ, vừa hỗ trợ thu nhập, vừa bảo đảm chăm sóc sức khỏe.

Đó cũng là hướng đi đang được nhiều chuyên gia đánh giá là phù hợp với tiến trình già hóa dân số tại Việt Nam. Ở góc độ xã hội, việc mở rộng diện bao phủ bảo hiểm y tế không chỉ giúp người dân giảm gánh nặng chi phí khám chữa bệnh mà còn góp phần phòng ngừa nguy cơ tái nghèo do bệnh tật, giảm áp lực tài chính cho gia đình và hệ thống y tế trong dài hạn.

Tuy nhiên, một chính sách tốt không chỉ cần tính nhân văn mà còn phải bảo đảm tính khả thi, cân đối được nguồn lực và hài hòa với toàn bộ hệ thống an sinh.

Đề xuất miễn phí bảo hiểm y tế cho người từ 65 tuổi vì thế không chỉ là câu chuyện của một tấm thẻ bảo hiểm, đây là bài toán về cách Nhà nước chuẩn bị cho một xã hội đang già hóa nhanh chóng.

Già hóa dân số đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải mở rộng và hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội, trong đó bảo hiểm y tế là một trong những "tấm đệm" quan trọng giúp người cao tuổi giảm bớt gánh nặng khi đau ốm.

Đề xuất miễn phí bảo hiểm y tế cho người từ 65 tuổi trở lên vừa là sự hỗ trợ về tài chính vừa thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với chất lượng cuộc sống của người cao tuổi. Dù còn nhiều vấn đề cần được tính toán để bảo đảm tính khả thi và cân đối nguồn lực, kỳ vọng về một chính sách nhân văn, đồng bộ và bền vững vẫn là mong mỏi của hàng triệu người dân đang bước vào tuổi xế chiều.

Trường Lê