Nghịch lý 'sống thọ nhưng chưa sống khỏe' và gánh nặng bệnh tật kép ở người cao tuổi Việt Nam

Sáng ngày 26/6, tại Đảng ủy phường Long Biên đã diễn ra buổi Hội thảo về nghiên cứu xây dựng mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày. Theo kế hoạch, Hà Nội sẽ triển khai thí điểm mô hình tại 5 xã, phường trước khi tổng kết, đánh giá hiệu quả để xem xét nhân rộng trên toàn thành phố.

Tại buổi Hội thảo, TS Phạm Vũ Hoàng - Phó Cục trưởng cục Dân số (Bộ Y tế) cho biết, tuổi thọ trung bình của người Việt Nam hiện đã đạt mức đáng khích lệ là 74,7 tuổi (số liệu năm 2025). Mức tuổi thọ này hoàn toàn có thể sánh ngang với các quốc gia có thu nhập cao hơn trên thế giới.

TS. Phạm Vũ Hoàng - Phó Cục trưởng Cục Dân số, Bộ Y tế.

Tuy nhiên, số liệu từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Cục Dân số cũng chỉ ra một nghịch lý đáng lo ngại: tuổi thọ bình quân khỏe mạnh của người Việt chỉ đạt 65,4 tuổi. Điều này đồng nghĩa với việc người cao tuổi có gần 10 năm cuối đời phải sống chung với các vấn đề về sức khỏe.

Gánh nặng từ mô hình bệnh tật thay đổi

Báo cáo nhấn mạnh, người cao tuổi Việt Nam hiện đang phải mang gánh nặng "bệnh tật kép" do xu hướng dịch chuyển từ bệnh lây nhiễm sang các bệnh mãn tính không lây nhiễm. Bình quân, mỗi người cao tuổi nước ta đang phải chống chọi với khoảng 03 loại bệnh cùng lúc.

Bên cạnh đó, các hạn chế về mặt thể chất và suy giảm chức năng cũng là rào cản lớn: Tỷ lệ gặp khó khăn về hoạt động chức năng ở nhóm dân số cao tuổi lên tới 35,7%. Con số này cao vượt trội so với các nhóm tuổi khác trong xã hội (như nhóm từ 6–15 tuổi chỉ chiếm 2,24% và nhóm từ 16–59 tuổi chỉ chiếm 4,39%).

Hội thảo về nghiên cứu xây dựng mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày được diễn ra vào sáng ngày 26/6 với sự tham dự của nhiều nhà nghiên cứu, chuyên gia.

Chi phí y tế đắt đỏ, áp lực cho các gia đình

Sức khỏe suy giảm cũng kéo theo hệ lụy lớn về mặt kinh tế. Chi tiêu y tế bình quân của một người cao tuổi trong vòng 12 tháng hiện cao gấp 4 lần so với nhóm trẻ em từ 0–4 tuổi và gần gấp 2 lần so với nhóm thanh niên từ 15–24 tuổi. Đây là một áp lực tài chính cực kỳ lớn khi phần lớn người cao tuổi hiện nay vẫn đang sinh sống tại các vùng nông thôn với nguồn thu nhập không ổn định.

Trước thực trạng "chưa giàu đã già" và gánh nặng bệnh tật ngày càng tăng, các chuyên gia tại hội thảo thống nhất rằng việc xây dựng và nhân rộng các mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện – bao gồm việc trang bị kỹ năng chăm sóc tại nhà và phát triển các câu lạc bộ sức khỏe tại cộng đồng – là chìa khóa vàng để thích ứng chủ động với kỷ nguyên già hóa dân số tại Việt Nam.