Maybank: Xung đột Trung Đông kéo dài có thể đẩy lạm phát Việt Nam vượt quá 5,5%

Báo cáo mới nhất về Kinh tế Việt Nam với tựa đề “Lukewarm Tet Month, Clouds Gather from Mideast Storm”, tạm dịch "Dư âm tháng Tết, mây đen kéo đến từ cơn bão Trung Đông", các nhà nghiên cứu của Maybank gồm Chua Hak Bin và Brian Lee Shun Rong duy trì dự báo tăng trưởng GDP Việt Nam năm 2026 ở mức +7,6%, dựa trên kịch bản cơ bản rằng xung đột vùng Vịnh kéo dài khoảng một đến hai tháng. Dự báo tăng trưởng GDP quý 1 sẽ giảm xuống khoảng +7,7%. Lạm phát trung bình năm 2025 lên 4,1% (thay vì mức 3,7%).

Xung đột Trung Đông đã làm lu mờ tác động của việc giảm thuế tạm thời từ việc bãi bỏ thuế quan có đi có lại dựa trên IEEPA của Trump. Mức thuế suất thực tế của Mỹ đối với Việt Nam ước tính đã giảm -2,1 điểm phần trăm với mức thuế toàn cầu mới 15% theo Mục 122. Đáng chú ý, số phận của mức thuế 40% của Trump đối với hàng hóa bị coi là vận chuyển quá cảnh bất hợp pháp vẫn chưa chắc chắn, không được đề cập trong khuôn khổ thuế quan Mục 122.

Khối phân tích của Ngân hàng Maybank nâng dự báo lạm phát trung bình lên 4,1% trong năm 2026 (từ 3,7%). Giá dầu khó có thể phục hồi hoàn toàn về mức trước xung đột ngay cả khi có lệnh ngừng bắn do cơ sở hạ tầng bị hư hại và tình trạng gián đoạn vận chuyển kéo dài ở eo biển Hormuz.

Tuy nhiên, theo các nhà phân tích, trong lần điều chỉnh giá xăng dầu trong nước mới nhất ngày 5.3.2026, giá xăng bán lẻ tại Việt Nam đã tăng khoảng 10% và tiếp tục tăng mạnh 2 ngày sau đó. Chi phí vận tải chiếm 10% rổ chỉ số giá tiêu dùng (CPI), trong đó xăng dầu chiếm khoảng 4% tổng CPI.

Với các tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz bị hạn chế và khả năng các quốc gia hạn chế xuất khẩu để ưu tiên nhu cầu trong nước, có thể xảy ra gián đoạn nguồn cung dầu. Việt Nam là nước nhập khẩu ròng dầu khí, với thâm hụt thương mại năng lượng ròng (bao gồm dầu thô, xăng dầu và khí đốt) lên tới -3,2% GDP vào năm 2025. Trung Đông, đặc biệt là Kuwait, chiếm khoảng 88% lượng dầu thô nhập khẩu của Việt Nam.

Nền kinh tế sẽ chịu ảnh hưởng kép từ chi phí cao hơn và nhu cầu yếu hơn trong trường hợp xung đột Trung Đông kéo dài và lan rộng. Điều này kéo theo rủi ro giảm tốc độ tăng trưởng GDP, có thể xuống khoảng 5,5%-6%.

Maybank bang bieu

Việc giá nhiên liệu nhập khẩu tăng đột biến sẽ gây áp lực lên chi phí hậu cần và sản xuất, ảnh hưởng đến các doanh nghiệp địa phương và tâm lý kinh doanh. Các áp lực chi phí khác sẽ phát sinh từ sự gián đoạn các tuyến thương mại Trung Đông, bao gồm chi phí bảo hiểm hàng hải tăng cao và thời gian giao hàng kéo dài hơn.

Nhóm kinh tế toàn cầu của MayBank ước tính rằng việc giá dầu thô tăng bền vững 10% sẽ làm giảm tăng trưởng GDP toàn cầu 0,2 điểm phần trăm, điều này sẽ ảnh hưởng đến xuất khẩu và FDI. Trong môi trường chi phí vận chuyển cao, các trung tâm nhu cầu chính như Mỹ (32% xuất khẩu) và EU (11,9% xuất khẩu) có thể ưu tiên các nhà xuất khẩu ở vị trí gần hơn so với Việt Nam, chẳng hạn như Mexico hoặc Đông Âu. Một kênh tác động khác sẽ là thông qua cú sốc chi phí sinh hoạt, điều này sẽ ảnh hưởng đến tiêu dùng nội địa vốn đã thận trọng.

Lượng khách du lịch đến, đặc biệt là từ châu Âu và Trung Đông, sẽ bị ảnh hưởng bởi việc đóng cửa không phận Trung Đông kéo dài và giá vé máy bay cao trên các tuyến đường này. Tuy nhiên, thị trường khách du lịch của Việt Nam tương đối đa dạng. Lượng khách đến từ châu Âu (không bao gồm Nga) chiếm khoảng 9,8% tổng số khách du lịch năm 2025, trong khi lượng khách đến từ Trung Đông chiếm chưa đến 5,8%.

Kịch bản cơ bản của Maybank vẫn là Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (SBV) duy trì lãi suất chính sách tiền tệ hiện tại, mức trần lãi suất tiền gửi dưới 6 tháng vào năm 2026. Với việc VNĐ mất giá và áp lực lạm phát gia tăng trong trường hợp chiến tranh Trung Đông kéo dài, rủi ro nghiêng về phía chính sách tiền tệ thắt chặt hơn và lãi suất tiền gửi/cho vay ngân hàng cao hơn. Đồng Việt Nam đã mất giá -0,6% so với đô la Mỹ (USD) kể từ khi các cuộc tấn công vào Iran bắt đầu.

Q. Nguyễn