Mảnh giấy cói 2.300 năm tuổi trở lại sau bom tấn 'The Odyssey'

Mảnh giấy cói với những dòng trích từ Odyssey của Homer, khoảng năm 285-250 trước Công nguyên. Ảnh: Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan.

The Odyssey trở lại tâm điểm chú ý khi Bảo tàng Nghệ thuật Metropolitan (Met) đưa mảnh văn bản cổ nhất còn được lưu giữ của tác phẩm trở lại phòng trưng bày, theo Artnews. Động thái này diễn ra trong bối cảnh một bộ phim của Christoper Nolan lấy cảm hứng từ văn học kinh điển đang gây chú ý tại các rạp chiếu mùa hè này.

Sau một thời gian dài không được giới thiệu với công chúng, mảnh giấy cói hiện được trưng bày tại Gallery 162, thuộc khu vực Nghệ thuật Hy Lạp và La Mã của Met. Đây là một trong những chứng tích sớm nhất còn tồn tại cho thấy cách sử thi của Homer được lưu truyền trong thời cổ đại.

Trong bài viết tổng hợp những hiện vật trong bộ sưu tập liên quan đến The Odyssey, Met cho biết đây là mảnh văn bản thuộc thời kỳ Ptolemy sơ kỳ đầu tiên được phát hiện. Hiện vật có niên đại khoảng 285-250 trước Công nguyên và được tạo ra tại Ai Cập.

Mảnh giấy cói có kích thước khiêm tốn nhưng ghi lại một giai đoạn quan trọng trong lịch sử lưu truyền tác phẩm. Văn bản được viết bằng than và nước, sử dụng bút stylus trên giấy cói - một trong những chất liệu phổ biến để ghi chép vào thời cổ đại.

Đáng chú ý, mảnh giấy cói có ba dòng không xuất hiện trong văn bản The Odyssey được biết đến ngày nay. Điều này cho thấy tác phẩm từng được lưu truyền dưới những cách thức khác nhau trước khi các ấn bản hiện đại xác lập một văn bản chuẩn.

Ba dòng bổ sung này hiện tại chưa có giải thích cụ thể về nội dung. Tuy nhiên, theo Sean Hemmingway, người phụ trách bộ phận Nghệ thuật Hy Lạp và La Mã của Met, chúng có thể liên quan đến quá trình truyền miệng của sử thi.

The Art Newspaper dẫn lại một video mới được đăng trên Instagram của Met cho biết The Odyssey từng được các thi sĩ khác nhau kể lại. Những người kể chuyện này đôi khi thêm thắt chi tiết hoặc truyền lại những phiên bản khác nhau của cùng một câu chuyện.

Vì vậy, văn bản trên mảnh giấy cói có thể phản ánh một trong những biến thể từng tồn tại trong quá trình tác phẩm được lưu truyền bằng hình thức kể chuyện.

Mảnh giấy cói cho thấy tác phẩm đã thay đổi trong quá trình được lưu truyền trước khi hình thành phiên bản văn bản quen thuộc với độc giả đại chúng. Những khác biệt trên hiện vật cũng giúp hình dung cách một sử thi được ghi lại và truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác trong thời cổ đại.

Một cảnh trong phim The Odyssey đang thu hút sự chú ý của khán giả và công chúng. Ảnh: The Odyssey.

Hiện vật được trưng bày để khách tham quan có thể quan sát cả hai mặt của mảnh giấy cói. Trong video trên Instagram của Met, Hemmingway cũng giới thiệu cả mặt trước và mặt sau của hiện vật.

Sự thay đổi của The Odyssey qua thời gian cũng gợi liên tưởng đến hành trình của Odysseus - nhân vật trung tâm của sử thi, người trải qua hành trình dài để trở về quê nhà sau chiến tranh.

Trong bài viết giới thiệu bộ sưu tập, Met viết: “Giống như người chiến binh Hy Lạp này, hiện vật nhắc chúng ta rằng câu chuyện The Odyssey cũng đã trải qua một hành trình riêng trong lịch sử”.

Thư Vũ