Lực lượng An ninh nhân dân: 80 năm hun đúc từ những chiến công thầm lặng

Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng An ninh nhân dân luôn giữ vai trò nòng cốt trên mặt trận bảo vệ an ninh quốc gia, từ những ngày đầu bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ đến cuộc đấu tranh chống gián điệp, phản động, bảo vệ công cuộc đổi mới và ứng phó với các thách thức an ninh phi truyền thống trong thời đại số. Mỗi giai đoạn lịch sử đều ghi dấu những chiến công thầm lặng nhưng có ý nghĩa đặc biệt đối với sự ổn định và phát triển của đất nước.

Trả lời PV Báo Điện tử VTC News nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946 - 12/7/2026), Thiếu tướng Phạm Quốc Huỳnh, nguyên Cục trưởng Cục Tham mưu Tổng cục VIII (Bộ Công an), nhận định, lịch sử 80 năm của lực lượng An ninh nhân dân được viết nên từ những chiến công trên từng chặng đường bảo vệ Tổ quốc.

Từ vụ án Ôn Như Hầu, chuyên án CM-12 đến những mặt trận bảo vệ an ninh quốc gia trong thời kỳ mới, mỗi dấu mốc đều phản ánh bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ.

Chiến công Ôn Như Hầu và mốc son khởi đầu

Nhắc đến lịch sử 80 năm của lực lượng An ninh nhân dân không thể không nhắc tới vụ án Ôn Như Hầu - chiến công đầu tiên mang ý nghĩa đặc biệt trong việc bảo vệ chính quyền cách mạng non trẻ và đặt nền móng cho truyền thống vẻ vang của lực lượng.

Thời điểm năm 1946, đất nước vừa giành được độc lập nhưng chính quyền cách mạng phải đối mặt với vô vàn khó khăn, cùng lúc chống “giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm” và các hoạt động chống phá từ các tổ chức phản động trong nước.

Lợi dụng việc quân Pháp chuẩn bị thay quân Tưởng vào miền Bắc theo Hiệp ước Hoa - Pháp, Quốc dân đảng đã lên kế hoạch gây bạo loạn, phối hợp với lực lượng bên ngoài nhằm lật đổ chính quyền cách mạng.

Trong bối cảnh đó, lực lượng An ninh vẫn còn rất non trẻ, quân số mỏng, phương tiện thiếu thốn, kinh nghiệm thực tiễn chưa nhiều. Tuy nhiên, bằng tinh thần cảnh giác, sự mưu trí và nhạy bén về nghiệp vụ, lực lượng đã kịp thời phát hiện, bóc gỡ âm mưu đảo chính của Quốc dân đảng.

Qua công tác trinh sát, lực lượng Công an đã phát hiện âm mưu này từ sớm. Rạng sáng 12/7/1946, các đơn vị đồng loạt khám xét nhiều cơ sở của Quốc dân đảng tại Hà Nội và một số địa phương.

Tại số 7 phố Ôn Như Hầu (nay là phố Nguyễn Gia Thiều, Hà Nội), lực lượng chức năng phát hiện nhiều tài liệu, vũ khí, phương tiện phục vụ kế hoạch đảo chính cùng các bằng chứng về hoạt động phản cách mạng.

Trụ sở Quốc dân đảng ở số 7 Ôn Như Hầu (nay là phố Nguyễn Gia Thiều, Hà Nội).

Sau đó, hàng loạt cơ sở bí mật khác tiếp tục bị khám xét, hàng trăm đối tượng bị bắt giữ, qua đó đập tan âm mưu lật đổ chính quyền cách mạng trong bối cảnh đất nước đứng trước tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”.

“Ngày 12/7 sau này được chọn là Ngày truyền thống của lực lượng An ninh nhân dân cũng bắt nguồn từ ý nghĩa lịch sử đặc biệt của chiến công này. Đây không chỉ là niềm tự hào của lực lượng Công an nhân dân mà còn là một dấu mốc quan trọng trong lịch sử cách mạng Việt Nam”, Thiếu tướng Phạm Quốc Huỳnh nhấn mạnh.

Theo nguyên Cục trưởng Cục Tham mưu Tổng cục VIII, giá trị của vụ án Ôn Như Hầu không dừng lại ở một chiến công lịch sử mà còn để lại nhiều bài học nghiệp vụ có ý nghĩa lâu dài đối với công tác bảo vệ an ninh quốc gia.

Những bài học từ vụ án Ôn Như Hầu cũng được truyền lại cho nhiều thế hệ cán bộ An ninh qua các bài giảng, giáo trình nghiệp vụ và thực tiễn công tác. Thiếu tướng Phạm Quốc Huỳnh cho biết, ngay từ khi còn là học viên Học viện An ninh nhân dân, ông đã được Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn cùng nhiều lãnh đạo của Tổng cục An ninh trực tiếp giảng dạy, truyền đạt những kinh nghiệm quý báu về công tác bảo vệ an ninh quốc gia.

Đó không chỉ là những bài học về nghiệp vụ, mà còn là sự kế thừa truyền thống mưu trí, bản lĩnh và tinh thần chủ động mà các thế hệ đi trước đã gây dựng từ những chiến công như vụ án Ôn Như Hầu.

Viết tiếp trang sử trên những mặt trận mới

Bước vào công tác sau ngày đất nước thống nhất, Thiếu tướng Phạm Quốc Huỳnh có gần 20 năm gắn bó với lực lượng An ninh, từ học viên Học viện An ninh nhân dân, trinh sát an ninh đến công tác tại Tổng cục An ninh, tham gia nghiên cứu, tổng kết nhiều đề tài nghiệp vụ phục vụ công tác tham mưu chiến lược.

Theo ông, dù bối cảnh lịch sử thay đổi, những nguyên tắc cốt lõi của công tác an ninh vẫn luôn được kế thừa và phát triển để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong từng giai đoạn.

Nếu vụ án Ôn Như Hầu được xem là chiến công mở đầu của lực lượng An ninh nhân dân trong những ngày đầu bảo vệ chính quyền cách mạng thì gần bốn thập kỷ sau, chuyên án CM-12 lại trở thành một trong những chiến công phản gián tiêu biểu, thể hiện sự trưởng thành vượt bậc về bản lĩnh và nghệ thuật nghiệp vụ của lực lượng trong thời kỳ sau thống nhất đất nước.

Thiếu tướng Phạm Quốc Huỳnh nhớ lại, đầu những năm 1980, trong bối cảnh tình hình khu vực diễn biến phức tạp, các tổ chức phản động lưu vong câu kết với lực lượng bên ngoài xây dựng kế hoạch đưa biệt kích, gián điệp, vũ khí và tiền giả xâm nhập Việt Nam bằng đường biển, với mục tiêu móc nối lực lượng trong nước, tiến tới gây bạo loạn, lật đổ chính quyền.

Trước tình hình đó, Bộ Công an xác lập chuyên án CM-12 - chiến dịch phản gián kéo dài nhiều năm nhằm đấu tranh, vô hiệu hóa toàn bộ kế hoạch xâm nhập của các tổ chức phản động.

Bằng các biện pháp nghiệp vụ, lực lượng An ninh từng bước làm chủ tình hình, tổ chức đón lõng nhiều chuyến xâm nhập, bắt giữ hàng trăm đối tượng, thu giữ số lượng lớn vũ khí, phương tiện quân sự và tiền giả, qua đó làm thất bại hoàn toàn âm mưu chống phá từ bên ngoài.

Theo Thiếu tướng Phạm Quốc Huỳnh, thành công của CM-12 không chỉ nằm ở việc triệt phá một tổ chức phản động, mà còn đánh dấu bước phát triển mới về tư duy và nghệ thuật phản gián của lực lượng An ninh.

“Sau khi đất nước thống nhất, tình hình có nhiều chuyển biến mới. Chúng tôi phải đấu tranh với chiến tranh phá hoại nhiều mặt, chống tình báo, gián điệp của các nước lớn. Đó đều là những nhiệm vụ rất mới...”, ông nhớ lại.

Thiếu tướng Huỳnh cho rằng, nếu như trước đây lực lượng An ninh chủ yếu đối mặt với các hoạt động gián điệp, biệt kích và âm mưu phá hoại từ bên ngoài thì quá trình đổi mới, mở cửa và hội nhập quốc tế đã đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác bảo vệ an ninh quốc gia.

Lực lượng An ninh nhân dân chủ động bảo vệ an ninh quốc gia trước những thách thức trong giai đoạn mới.

Cùng với việc mở rộng quan hệ đối ngoại và hội nhập sâu rộng, nhiệm vụ của lực lượng An ninh không chỉ là đấu tranh với các đối tượng chống phá mà còn phải nghiên cứu, tham mưu để vừa bảo đảm an ninh quốc gia, vừa tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội và hợp tác quốc tế.

“Trong Công an nhân dân có nhiều lực lượng, nhưng lực lượng An ninh là lực lượng hoạt động rất thầm lặng. Có những cán bộ làm nhiệm vụ nhiều năm ở trong nước, ngoài nước, nơi biên giới, hải đảo hay trên những mặt trận không tiếng súng, cống hiến và hy sinh mà rất ít người biết đến. Chính sự hy sinh thầm lặng ấy đã góp phần giữ vững an ninh quốc gia, bảo vệ cuộc sống bình yên của Nhân dân và tạo môi trường ổn định để đất nước phát triển”, Thiếu tướng Phạm Quốc Huỳnh chia sẻ.

Trải qua 80 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, những chiến công từ vụ án Ôn Như Hầu, chuyên án CM-12 đến nhiều mặt trận bảo vệ an ninh quốc gia qua các thời kỳ đã góp phần hun đúc truyền thống mưu trí, bản lĩnh và tinh thần tận tụy của lực lượng An ninh nhân dân. Đó cũng là nền tảng để các thế hệ cán bộ, chiến sĩ hôm nay tiếp tục hoàn thành sứ mệnh bảo vệ an ninh quốc gia trong giai đoạn mới.

Minh Quang