Luật Thủ đô (sửa đổi): Rà soát, bảo đảm cơ chế trao cho TP Hà Nội thực sự vượt trội

Qua thảo luận, tán thành với định hướng này, một số ý kiến đại biểu Quốc hội đề nghị tiếp tục rà soát, bảo đảm cơ chế trao cho Thủ đô thực sự vượt trội nhằm tạo điều kiện để Hà Nội phát triển, đáp ứng yêu cầu xây dựng Thủ đô Hà Nội “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia; trung tâm kiến tạo phát triển, có vai trò dẫn dắt, định hình các mô hình phát triển mới, tư duy mới của quốc gia.

Phát biểu tại phiên thảo luận ở tổ của Quốc hội về dự án Luật, đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) đánh giá cao việc dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được xây dựng với tinh thần trao quyền mạnh mẽ cho Thủ đô, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền ở mức cao nhất nhằm tạo điều kiện để Hà Nội phát huy tối đa lợi thế là trung tâm hành chính, chính trị của cả nước, đồng thời thực hiện tốt vai trò của một đô thị đặc biệt, với định hướng “Thủ đô vì cả nước và cả nước vì Thủ đô”.

Đại biểu ghi nhận, trong bối cảnh triển khai các kết luận của cơ quan có thẩm quyền, việc chuẩn bị dự án Luật Thủ đô (sửa đổi) đã được tiến hành rất sớm, khẩn trương, thể hiện rõ tinh thần đổi mới.

Điều này càng có ý nghĩa khi đặt trong bối cảnh vừa diễn ra Đại hội Đảng toàn quốc và Đại hội Đảng bộ TP Hà Nội lần thứ XVIII và quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đại biểu Trịnh Xuân An cũng đề nghị Cơ quan soạn thảo, đặc biệt là thành phố Hà Nội, cần rà soát kỹ các cơ chế đặc thù, vượt trội đã được quy định trong các luật khác, từ đó xác định rõ các cơ chế đặc thù quy định trong dự thảo Luật đã thực sự vượt trội so với quy định tại các luật, nghị quyết hiện hành hay chưa.

Theo đại biểu, thực hiện rà soát kỹ sẽ giúp tránh tình trạng khi Luật được ban hành lại phát sinh sự so sánh, chồng chéo với các nghị quyết, quy định khác, dẫn đến việc các chính sách liên tục “đuổi nhau” về mức độ ưu đãi.

Khoản 7 Điều 36 dự thảo Luật quy định, đối với dự án, gói thầu do cơ quan có thẩm quyền của thành phố Hà Nội quyết định hoặc chấp thuận theo quy định của pháp luật về đầu tư công, đầu tư, đầu tư theo phương thức đối tác công tư, nhà ở, đấu thầu chậm triển khai trước ngày Luật này có hiệu lực, HĐND Thành phố quy định hoặc quyết định chính sách, biện pháp đặc biệt, khác với quy định của pháp luật để tháo gỡ vướng mắc để xử lý để sớm đưa dự án đó vào thực hiện nhằm khơi thông, phát huy hiệu quả nguồn lực.

Cùng với việc nêu rõ các nguyên tắc, yêu cầu phải đảm bảo, dự thảo Luật cũng quy định, việc xử lý dự án chậm triển khai quy định tại khoản này phải hoàn thành trước ngày 1/1/2031.

Về nội dung này, đại biểu Nguyễn Hải Dũng (đoàn Ninh Bình) nhận định, đây là nhiệm vụ rất nặng nề đối với Thủ đô. Thực tiễn cho thấy, số lượng các dự án chậm triển khai trên địa bàn rất lớn, dẫn tới việc xử lý đòi hỏi nhiều thời gian, nguồn lực và công cụ pháp lý đủ mạnh.

Do đó, để bảo đảm tính khả thi, đại biểu đề nghị dự thảo Luật cần đồng thời thiết kế các cơ chế, chính sách và thẩm quyền đủ mạnh, đủ linh hoạt để chính quyền Thủ đô có thể xử lý hiệu quả các tồn tại này.

Đại biểu kỳ vọng, với khuôn khổ pháp lý mới, Thủ đô sẽ có đầy đủ công cụ để hoàn thành nhiệm vụ quan trọng theo đúng lộ trình đề ra.

Trong khi đó, đại biểu Trình Lam Sinh (đoàn An Giang) cũng chỉ ra, phân cấp, phân quyền là vấn đề cốt lõi nhất của dự thảo Luật. Theo đại biểu, chỉ khi phân cấp, phân quyền mạnh mẽ và kiểm soát quyền lực mới bảo đảm Thủ đô có đủ thẩm quyền, đủ nguồn lực, công cụ để chủ động quyết định sự phát triển vượt trội.

Tuy nhiên, đại biểu cũng cho rằng, nhiệm vụ giao cho Hà Nội rất nhiều nhưng nguồn lực lại chưa tương xứng.

“Nếu so sánh về mặt nguồn lực, tôi thấy Hà Nội không có ưu thế gì so với TP Hồ Chí Minh, vậy làm sao có thể trở thành trung tâm của khu vực và quốc tế?”, đại biểu nói và đề xuất “đã thí điểm thì phải thí điểm cho tới”.

Với quan điểm như vậy, đại biểu đề nghị thí điểm Hà Nội như một trung tâm tài chính chiến lược cấp quốc gia.

Về một số nội dung cụ thể, đại biểu đề xuất trao quyền cho TP Hà Nội ban hành một số sắc thuế, phí, lệ phí đặc thù, đặc trưng của một đô thị quy mô lớn, vượt qua khung pháp lý chung để tạo nguồn lực phát triển cho thành phố.

Đồng thời, TP được hưởng phần lớn giá trị gia tăng từ đất đai do đầu tư hạ tầng mang lại, coi đó là nguồn lực cho phát triển.

Bên cạnh đó, đại biểu cũng đề nghị cho phép Hà Nội quyền phát hành trái phiếu quốc tế có kiểm soát để huy động nguồn lực cho phát triển dài hạn; cho phép Thủ đô xây dựng một trung tâm tài chính mang tầm vóc khu vực với cơ chế thử nghiệm vượt trội về tài chính, công nghệ, quản trị.

Tường Minh