Luật sư: Cấm mượn làn ngược chiều vượt xe để tránh tai nạn thảm khốc

Mới đây, tại cuộc làm việc với Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng), Cục CSGT (Bộ Công an) đề nghị cần kiên quyết loại bỏ việc cho phép phương tiện mượn làn đường ngược chiều để vượt xe như hiện nay.

Trả lời Báo Điện tử VTC News, luật sư Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng luật sư Chính Pháp cho biết, đề xuất của Cục CSGT về việc không cho phép phương tiện mượn làn đường ngược chiều để vượt xe tại những tuyến đường không bảo đảm điều kiện an toàn là cần thiết, có cơ sở thực tiễn và phù hợp với mục tiêu ưu tiên bảo vệ tính mạng, sức khỏe của người tham gia giao thông.

Ông Cường cho rằng, việc đề xuất cấm hành vi mượn làn đường ngược chiều để vượt xe đưa ra trong bối cảnh nhiều vụ tai nạn giao thông đặc biệt nghiêm trọng thời gian qua đều xuất phát từ hành vi này.

Khi người điều khiển phương tiện lấn sang làn đường ngược chiều, họ không chỉ đặt bản thân vào tình thế nguy hiểm mà còn tước đi cơ hội phòng tránh của phương tiện đi đúng phần đường. Chỉ cần một sai số nhỏ về khoảng cách, tốc độ hoặc khả năng xử lý tình huống cũng có thể dẫn đến va chạm trực diện với hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.

Dưới góc độ pháp lý, nguyên tắc cơ bản của Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ là người điều khiển phương tiện phải đi đúng phần đường, làn đường và chỉ được vượt xe khi bảo đảm đầy đủ các điều kiện an toàn. Quyền vượt xe không phải là quyền tuyệt đối mà bị giới hạn bởi yêu cầu bảo đảm an toàn cho người và phương tiện tham gia giao thông.

Vì vậy, việc cấm mượn làn đường ngược chiều để vượt xe không nhằm hạn chế quyền của người tham gia giao thông mà nhằm bảo vệ quyền được an toàn về tính mạng, sức khỏe của cộng đồng. Bên cạnh việc hoàn thiện quy định pháp luật, cần tăng cường giám sát bằng hệ thống camera, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình lấn làn, đồng thời đẩy mạnh tuyên truyền để hình thành văn hóa “không đánh đổi an toàn lấy vài phút di chuyển”.

Trong giao thông đường bộ, chỉ một quyết định vượt xe sai thời điểm cũng có thể để lại hậu quả không thể khắc phục đối với nhiều gia đình và toàn xã hội.

Thực tế cho thấy, hành vi lấn sang phần đường ngược chiều để vượt xe tiềm ẩn nguy cơ tai nạn thảm khốc, nhất là tại đường hẹp, đường cong, đèo dốc hoặc những nơi tầm nhìn bị hạn chế.

Chỉ cần tài xế tính toán sai khoảng cách, tốc độ hoặc xuất hiện xe đi ngược chiều thì có thể xảy ra va chạm trực diện với hậu quả nghiêm trọng.

Tài xế xe bồn lấn hoàn toàn làn ngược chiều để vượt.

Theo ông Cường, Cục CSGT cho biết hành vi vượt xe mượn làn ngược chiều chiếm trung bình khoảng 15% trong tổng số nguyên nhân tai nạn giao thông được thống kê. Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng đề xuất này không đồng nghĩa với việc cấm mọi trường hợp vượt xe bằng cách chuyển sang phần đường bên trái trên tất cả các tuyến đường.

Cục CSGT đang hướng tới việc thay đổi cách tổ chức giao thông, trước mắt tập trung vào những đoạn đường mà việc vượt bằng cách lấn sang chiều ngược lại thực sự nguy hiểm. Đây là một trong những giải pháp để đảm bảo trật tự, an toàn giao thông, kéo giảm các vụ tai nạn giao thông trong các tình huống vượt xe.

Về mặt pháp lý, nếu đã xác định đây là những khu vực có nguy cơ cao thì việc tổ chức giao thông bằng vạch tim đường liền, biển báo và các chỉ dẫn rõ ràng là rất quan trọng. Khi người tham gia giao thông nhìn thấy tín hiệu giao thông thì họ có cơ sở để biết rằng tại vị trí đó không được chuyển sang phần đường ngược chiều để vượt.

“Tôi cho rằng đây cũng là một bước chuyển từ tư duy ‘xử phạt hành vi vi phạm’ sang ‘phòng ngừa nguy cơ xảy ra tai nạn’. Quy định giao thông không chỉ nhằm xử lý người vi phạm sau khi sự việc xảy ra mà quan trọng hơn là phải thiết kế một hệ thống giao thông khiến người lái xe khó hoặc không thể thực hiện những thao tác nguy hiểm. Tuy nhiên, nếu cấm mượn làn ngược chiều để vượt thì phải đồng thời giải quyết bài toán tổ chức giao thông”, ông Cường phân tích.

Theo vị luật sư này, những tuyến đường thường xuyên có nhu cầu vượt cần được nghiên cứu mở rộng, bố trí làn vượt hoặc các điểm vượt an toàn. Nếu chỉ cấm nhưng hạ tầng không đáp ứng, phương tiện di chuyển chậm phía trước kéo dài có thể gây ùn tắc, tạo tâm lý sốt ruột và làm phát sinh những hành vi vượt nguy hiểm ở vị trí khác.

Đặc biệt, ông Cường cho rằng cần phân loại từng tuyến đường, từng đoạn đường và từng điều kiện giao thông, không nên áp dụng một cách máy móc. Đường cong, đường đèo dốc, đường hẹp, khu vực tầm nhìn hạn chế là những nơi cần ưu tiên cấm vượt qua phần đường ngược chiều.

Còn trên những đoạn đường đủ rộng, tầm nhìn bảo đảm và được thiết kế phù hợp thì có thể tổ chức làn vượt hoặc phương thức vượt an toàn khác.

“Theo tôi, mục tiêu cuối cùng của chính sách này không phải là ‘cấm để cấm’, mà là loại bỏ những tình huống đối đầu trực diện giữa hai dòng phương tiện, giảm thiểu nguy cơ tai nạn đặc biệt nghiêm trọng. Đây là hướng tiếp cận lấy an toàn tính mạng con người làm trung tâm và rất đáng được nghiên cứu, hoàn thiện”, luật sư Đặng Văn Cường nêu quan điểm.

Minh Tuệ