Luật Báo chí 2025 và bài toán quản trị tòa soạn trong kỷ nguyên số: Công nghệ là công cụ, trách nhiệm pháp lý là cốt lõi

Hội nghị phát đi thông điệp quan trọng: Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số mang lại không gian phát triển mới cho báo chí, nhưng cơ quan báo chí và nhà báo phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về mặt pháp lý và đạo đức đối với mọi sản phẩm thông tin.

Quy mô kết nối rộng lớn và sự đồng thuận cao đối với đạo luật mới

Hội nghị do ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí chủ trì, diễn ra theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến tới 97 điểm cầu trên toàn quốc. Tại điểm cầu trung tâm Trung tâm Hội nghị Công đoàn Việt Nam (Hà Nội) có sự tham dự của gần 200 đại biểu đại diện Lãnh đạo Cục Báo chí, Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, cùng đại diện các Bộ, ngành, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, cơ quan chủ quản báo chí và đông đảo đại diện các cơ quan báo chí Trung ương, địa phương.

Ông Lưu Đình Phúc - Cục trưởng Cục Báo chí trao đổi tại hội nghị.

Quán triệt các nội dung cốt lõi, Cục trưởng Lưu Đình Phúc cho biết Luật Báo chí năm 2025 đã được Quốc hội thông qua với tỷ lệ tán thành rất cao (92,98%). Đạo luật gồm 4 chương, 50 điều, được xây dựng trên cơ sở tổng kết sâu sắc thực tiễn và tiếp thu tối đa ý kiến từ các tòa soạn, cơ quan quản lý và các chuyên gia.

Luật tập trung vào 4 nhóm chính sách chiến lược:

Tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về báo chí;
Nâng cao chuẩn mực nghiệp vụ và đạo đức của đội ngũ nhà báo;
Thúc đẩy cơ chế phát triển kinh tế báo chí trong bối cảnh mới;
Xác lập hành lang pháp lý chuẩn hóa hoạt động báo chí trên không gian mạng.

Báo chí trên không gian mạng: Từ nơi đăng tải lại thành môi trường hoạt động chính thức

Phân tích về bối cảnh ban hành, ông Lưu Đình Phúc nhấn mạnh sự phát triển bùng nổ của Internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo và sự thay đổi căn bản trong hành vi tiếp nhận thông tin của công chúng.

Ông đưa ra cảnh báo: "Nếu báo chí không thay đổi, nếu cơ quan quản lý nhà nước, luật pháp không có những quy định thúc đẩy phát triển mặt tích cực thì chúng ta sẽ bị bỏ lại phía sau".

Điểm đột phá lớn của Luật Báo chí 2025 là lần đầu tiên xác lập địa vị pháp lý chính thức cho hoạt động báo chí trên các nền tảng số. Theo đó, không gian mạng không còn đơn thuần là 'kho chứa' để đăng lại bài viết từ báo in hay báo hình, mà trở thành không gian tác nghiệp và phân phối nội dung chính thức của báo chí cách mạng, mở ra cơ hội phát triển hệ sinh thái nền tảng số báo chí quốc gia và mô hình tòa soạn đa dịch vụ.

Siết chặt quy chuẩn nhà báo và cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính

Trình bày về 3 Thông tư hướng dẫn thi hành Luật, bà Mai Hương Giang, Phó Cục trưởng Cục Báo chí cho biết các văn bản này tập trung quy định cụ thể hóa về:

Hoạt động của văn phòng đại diện, cơ quan thường trú và phóng viên thường trú;
Quy trình cấp, đổi, cấp lại và thu hồi thẻ nhà báo;
Trình tự, thủ tục cấp phép hoạt động báo chí trên nền tảng số và truyền thống.

Bà Mai Hương Giang, Phó Cục trưởng Cục Báo chí trao đổi thông tin tại hội nghị.

Bà Mai Hương Giang nhấn mạnh các Thông tư mới hướng mạnh vào cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm thành phần hồ sơ, rút ngắn thời gian giải quyết và đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến, tạo thuận lợi tối đa cho các tòa soạn.

Đặc biệt, một điểm mới có tính chất bước ngoặt được Phó Cục trưởng Cục Báo chí lưu ý: Từ ngày 1/1/2027, người đề nghị cấp thẻ nhà báo lần đầu bắt buộc phải hoàn thành lớp bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí và đạo đức nghề nghiệp. Khóa học có thời lượng tối thiểu 5 ngày (40 tiết), kết hợp linh hoạt giữa trực tiếp và trực tuyến, tập trung vào kỹ năng làm báo số, lý luận quản lý nhà nước và đạo đức, trách nhiệm xã hội của người làm báo. Cục Báo chí dự kiến tổ chức các khóa bồi dưỡng đầu tiên từ quý IV/2026.

Tháo gỡ vướng mắc, hướng tới nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn và chuẩn mực

Tại phiên thảo luận, đại diện Lãnh đạo Cục Báo chí đã trực tiếp đối thoại, giải đáp và làm rõ nhiều vướng mắc thực tiễn của các cơ quan báo chí về kinh tế báo chí, bản quyền nội dung trên môi trường số, quy chế quản lý phóng viên thường trú và cơ chế kiểm soát chất lượng thông tin.

Các đại biểu tham dự hội nghị.

Hội nghị tập huấn có ý nghĩa thiết thực, giúp các cơ quan báo chí thống nhất cách hiểu và chuẩn hóa quy trình vận hành theo khung pháp lý mới của Luật Báo chí 2025. Đây chính là nền tảng vững chắc để các tòa soạn nâng cao chất lượng thông tin, giữ vững tôn chỉ mục đích và kiên định giá trị cốt lõi của báo chí cách mạng Việt Nam trong tình hình mới.

THÔNG ĐIỆP CHỈ ĐẠO VỀ ỨNG DỤNG AI:
"Trí tuệ nhân tạo (AI) chỉ là công cụ hỗ trợ trong hoạt động báo chí, còn trách nhiệm pháp lý vẫn phải thuộc về cơ quan báo chí và nhà báo. AI có thể tạo ra hoặc bổ sung thông tin không chính xác nếu không được kiểm chứng nghiêm ngặt. Các tòa soạn tuyệt đối không được sử dụng AI để phát tán thông tin sai sự thật hoặc vi phạm pháp luật"- Ông Lưu Đình Phúc, Cục trưởng Cục Báo chí.

Tường Linh