'Lớp học lịch sử trực quan' từ không gian giới thiệu Di sản tư liệu của Việt Nam

Việc ra mắt Không gian giới thiệu này thể hiện rõ cam kết của ngành Lưu trữ trong việc cung cấp nguồn thông tin gốc xác thực, phục vụ nghiên cứu, giáo dục và lan tỏa các giá trị lịch sử - văn hóa đến cộng đồng trong nước và quốc tế.

Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước hiện là cơ quan trực tiếp quản lý 2 Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam được UNESCO ghi danh, gồm Mộc bản triều Nguyễn và Châu bản triều Nguyễn. Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu là kết quả của một quá trình chuẩn bị công phu, liên tục và có định hướng dài hạn, bám sát các chủ trương, chỉ đạo nhất quán của Đảng, Nhà nước và Lãnh đạo Chính phủ về bảo vệ và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ quốc gia.

Đồng thời, việc hình thành Không gian này cũng phù hợp với thông lệ quốc tế, khi cơ quan lưu trữ quốc gia của mỗi nước luôn là địa chỉ tin cậy giới thiệu những tư liệu quý giá, tiêu biểu nhất, phản ánh chiều sâu lịch sử, văn hóa và truyền thống quản trị của quốc gia.

Phát biểu tại lễ giới thiệu, Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước Đặng Thanh Tùng nhấn mạnh tài liệu lưu trữ quốc gia là nguồn sử liệu gốc đặc biệt quan trọng, phản ánh trung thực tiến trình lịch sử, văn hóa, tư duy quản trị và sự phát triển của đất nước qua các thời kỳ. Trong đó, Mộc bản triều Nguyễn và Châu bản triều Nguyễn - hai khối di sản tư liệu thế giới được UNESCO ghi danh - không chỉ là niềm tự hào của ngành Lưu trữ, mà còn là tài sản vô giá của quốc gia, của dân tộc Việt Nam.

Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước Đặng Thanh Tùng phát biểu tại lễ ra mắt.

Nhận thức sâu sắc giá trị đó, dưới sự quan tâm, chỉ đạo nhất quán của Đảng, Nhà nước và Chính phủ, đặc biệt thông qua các Đề án trọng điểm về bảo quản và phát huy giá trị tài liệu Châu bản triều Nguyễn, Mộc bản triều Nguyễn do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2016, ngành Lưu trữ đã từng bước chuyển từ tư duy "lưu giữ" sang tư duy bảo quản gắn với phát huy và chuyển đổi mạnh mẽ sang phục vụ xã hội, phục vụ cộng đồng.

Không gian giới thiệu không chỉ hiện thực hóa quy định của Luật Lưu trữ năm 2024 trong việc chủ động bảo đảm quyền tiếp cận thông tin, nâng cao khả năng thụ hưởng giá trị di sản của nhân dân, mà còn phù hợp với thông lệ quốc tế, khi cơ quan lưu trữ của một quốc gia phải là địa chỉ tin cậy nhất giới thiệu những tài liệu quý, tiêu biểu, phản ánh chiều sâu lịch sử, văn hóa và truyền thống của mỗi quốc gia.

Đặc biệt, quán triệt tinh thần Nghị quyết số 57 về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngành Lưu trữ xác định: chuyển đổi số trong lưu trữ chính là chuyển đổi cách thức cung cấp thông tin, cách công chúng tiếp cận và sử dụng tài liệu lưu trữ. Không gian giới thiệu này chính là nơi hiện thực hóa cách tiếp cận đó và được xác định là trọng tâm trong chiến lược chuyển đổi số và phục vụ xã hội của ngành Lưu trữ trong giai đoạn mới.

Không gian giới thiệu nhằm giúp công chúng "chạm" vào quá khứ thông qua Di sản tư liệu Mộc bản, Châu bản và các Bảo vật quốc gia, tài liệu lưu trữ quý của dân tộc.

"Không gian ngày hôm nay sẽ là "hạt giống" quan trọng khởi đầu cho một hành trình mới. Để trong một tương lai rất gần, một không gian xứng tầm sẽ hiện hữu - như một sự tri ân tất yếu của thế hệ hôm nay dành cho quá khứ, và là món quà ý nghĩa nhất mà chúng ta trang trọng trao truyền lại cho muôn đời sau.

Chúng tôi mong muốn nơi đây sẽ trở thành một điểm đến văn hóa có chiều sâu, một "lớp học lịch sử trực quan", một hệ sinh thái học tập mở, phục vụ đa dạng đối tượng: từ học sinh, sinh viên, nhà nghiên cứu đến đông đảo công chúng và bạn bè quốc tế", Cục trưởng Cục Văn thư và Lưu trữ Nhà nước kỳ vọng.

Ấn vàng "Sắc Mệnh Chi Bảo" đúc năm Minh Mạng thứ 8 (1827), dùng để ban cấp cáo sắc cho quan văn, võ cùng phong tặng cho thần và người.

Không gian giới thiệu sẽ bao gồm 3 không gian hợp phần, trong đó, trung tâm là Không gian Media hiện đại - nơi tài liệu lưu trữ được chuyển hóa thành nội dung media, dữ liệu số, sản phẩm tương tác đa phương tiện.

Bên cạnh đó, Không gian Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu sẽ mang đến cho công chúng trong nước và quốc tế một cái nhìn tổng quan, dễ tiếp cận về di sản tư liệu và tài liệu lưu trữ quốc gia, đồng thời, cho phép công chúng có thể tìm hiểu, tra cứu, tương tác và học tập từ tài liệu lưu trữ gốc thông qua các màn hình tương tác, tìm kiếm thông tin.

Đặc biệt, trong khuôn khổ ra mắt Không gian giới thiệu, một số tài liệu lưu trữ gốc tiêu biểu về Quốc kỳ, Quốc ca, Quốc huy và Hiến pháp được lựa chọn giới thiệu tới công chúng - như những biểu tượng thiêng liêng của quốc gia, kết tinh ý chí, khát vọng độc lập, tự do của dân tộc Việt Nam.

Ngoài ra, Không gian Lịch sử ngành Lưu trữ Việt Nam được bố trí với mục đích tôn vinh hành trình hình thành và phát triển của nghề lưu trữ, cùng những thế hệ người làm lưu trữ đã lặng thầm gìn giữ, bảo vệ và trao truyền các di sản tư liệu, tài liệu lưu trữ quốc gia qua các thời kỳ.

Các hiện vật được trưng bày tại Không gian giới thiệu, trong đó có nhiều hiện vật gốc lần đầu được trưng bày.

Tọa lạc tại trung tâm Thủ đô Hà Nội ngàn năm văn hiến, Không gian giới thiệu được kỳ vọng trở thành điểm đến văn hóa có chiều sâu, đồng thời là không gian sinh hoạt chuyên đề và hệ sinh thái học tập mở, nơi công chúng trong và ngoài nước có thể tiếp cận một cách tổng thể, hệ thống và chân thực tiến trình lịch sử, văn hóa và truyền thống quản trị quốc gia của Việt Nam thông qua các tài liệu lưu trữ gốc.

Lễ ra mắt Không gian giới thiệu thu hút đông đảo các nhà khoa học, đại diện các cơ sở đào tạo, các Đại sứ quán, tổ chức quốc tế.

Lê Mạnh Quốc