Lối thoát nào cho xung đột Trung Đông?

Tham mưu trưởng quân đội Israel, tướng Eyal Zamir cho biết Israel đang chuyển sang “giai đoạn tiếp theo” của cuộc chiến với Iran sau khi thực hiện 2.500 cuộc tấn công với hơn 6.000 vũ khí. “Chúng tôi còn nhiều bất ngờ phía trước”, tướng Eyal Zamir cho biết.

Giai đoạn tiếp theo đang chứng kiến quân đội Israel (IDF) mở chiến dịch tập kích vào khu ngoại ô phía Nam thủ đô Beirut của Lebanon nhằm vào các trụ sở làm việc, nơi trú ẩn của các lãnh đạo lực lượng Hezbollah - đồng minh của Iran.

Khói bốc lên sau loạt vụ nổ ở Tehran (Iran), ngày 1/3/2026. Ảnh: Fatemeh Bahrami/Anadolu via Getty Images.

Trong khi đó, Đô đốc Brad Cooper, chỉ huy Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) cho biết Mỹ đang triển khai “một số năng lực mới” trong cuộc chiến với Iran. Ông giải thích rằng Mỹ không chỉ sử dụng vũ khí đắt tiền để đánh chặn những chiếc UAV tương đối rẻ tiền.

“Nếu tôi nhìn lại vài năm trước, bạn còn nhớ trước đây người ta thường nói, ‘chúng ta bắn hạ một chiếc UAV 50.000 USD bằng một quả tên lửa 2 triệu USD’. Ngày nay, chúng ta dành nhiều thời gian để bắn hạ những chiếc UAV 100.000 USD bằng vũ khí 10.000 USD”, ông nói với các phóng viên hôm 5/3 trong một cuộc họp báo tại Bộ Tư lệnh Trung tâm. Ông cũng cho biết máy bay không người lái tấn công LUCAS, một hệ thống mà Mỹ phát triển sau khi thu giữ và phân tích ngược kỹ thuật các máy bay không người lái của Iran, đã trở nên “không thể thiếu”.

Có dấu hiệu cuộc chiến đã lan rộng ra ngoài khu vực khi một chiếc UAV được cho là phóng đi từ Iran đã đánh trúng nhà ga một sân bay ở gần biên giới Iran và Azerbaijan khiến 2 người bị thương và một chiếc UAV khác rơi gần một trường học trong khu vực. Ngay sau đó, một quả tên lửa cũng được cho là bắn từ Iran đã bay đến không phận Thổ Nhĩ Kỳ và bị đánh chặn. Thổ Nhĩ Kỳ là thành viên khối NATO cho nên sự cố này gây lo ngại sẽ lôi kéo khối NATO tham gia cuộc chiến. Tuy nhiên, Tổng thư ký NATO Mark Rutte ngay lập tức lên tiếng bác bỏ khả năng kích hoạt Điều 5 của Hiệp ước NATO và sẽ không bị lôi kéo vào cuộc chiến.

Cùng với loạt tên lửa mới bắn vào Israel hằng đêm, Iran tiếp tục tấn công các quốc gia Vùng Vịnh láng giềng, vốn được trang bị vũ khí và hệ thống phòng không của Mỹ. Tên lửa đã bắn trúng một nhà máy lọc dầu ở Bahrain hôm 5/3, theo một thông cáo báo chí của chính phủ và video được đăng tải trên mạng xã hội. Và, hôm qua, Iran đã phóng UAV tấn công một trung tâm dữ liệu của Amazon ở Bahrain, theo một hãng thông tấn nhà nước đưa tin. UAV của Iran cũng đã nhắm mục tiêu vào 2 cơ sở của Amazon ở Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE).

Sau 7 ngày chiến sự, hơn 200 mục tiêu ở Iran cũng như hàng trăm mục tiêu ở Israel, các cơ sở quân sự, ngoại giao của Mỹ ở Trung Đông đã bị đánh trúng, trong đó có Hạm đội 5 của Mỹ đóng tại Bahrain, Al Udeid ở Qatar - căn cứ đồn trú lớn nhất của Mỹ tại Trung Đông, là nơi đặt các đơn vị tiền phương, không quân và đặc nhiệm thuộc Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông. Cơ sở này được bảo vệ bởi lưới phòng không đa tầng, trong đó có những tổ hợp Patriot của Mỹ và Qatar. Đặc biệt, một cơ sở của CIA trong khu vực cũng đã bị đánh trúng.

Israel được trang bị hệ thống phòng không hiện đại, với mạng lưới đánh chặn nhiều tầng, nhiều lớp. Thế nhưng, mạng lưới đánh chặn này vẫn để lọt nhiều quả tên lửa hiện đại của Iran, đặc biệt là tên lửa đạn đạo và siêu vượt âm lần đầu tiên được Tehran triển khai.

Số thương vong sau 7 ngày chiến sự đã vượt qua con số nghìn người, trong đó Bộ Ngoại giao Iran cho biết có 1.230 người tử vong ở Iran, trong đó có nhiều phụ nữ và trẻ em, hàng chục người chết ở Lebanon và hàng chục người ở Israel và các quốc gia còn lại, đặc biệt là 6 lính Mỹ tại căn cứ ở Kuwait tử vong trong vụ tấn công bằng máy bay không người lái của Iran hôm 1/3.

Trực thăng MH-60R Sea Hawk của Hải quân Mỹ hạ xuống boong hàng không mẫu hạm USS Abraham Lincoln, khi chiến hạm lớp Nimitz này hoạt động trên Ấn Độ Dương. Ảnh: US Navy.

Vừa đánh bằng tên lửa, Mỹ và Israel cũng triển khai cả đòn tâm lý chiến. Tổng thống Mỹ Trump hôm 5/3 đã liên tục kêu gọi các nhà ngoại giao Iran nộp đơn xin tị nạn và hứa sẽ giải quyết; đồng thời, ông cũng tuyên bố sẽ miễn trừ hình phạt đối với quân đội và cảnh sát Iran nếu họ đầu hàng. Phát biểu tại Nhà Trắng, ông Trump đã kêu gọi quân đội Iran đầu hàng và người dân Iran nổi dậy lật đổ chính quyền thần quyền đã lãnh đạo đất nước kể từ cuộc cách mạng Hồi giáo năm 1979.

Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth nhắc lại rằng người dân Iran không nên biểu tình trong bối cảnh chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel chống lại Iran, nhưng nói rằng sẽ có “một thời điểm” khi Tổng thống Trump hoặc người dân Iran sẽ quyết định “đã đến lúc nắm bắt lợi thế” và nổi dậy chống lại chính phủ.

Phản ứng của cộng đồng quốc tế đối với cuộc chiến là rất dè dặt và thận trọng. Châu Âu đã tỏ ra rất dè dặt khi Tổng thống Mỹ Trump yêu cầu tham gia cuộc chiến tấn công Iran. Tây Ban Nha đã từ chối thẳng, trong khi các quốc gia đồng minh thân cận như Pháp, Đức, Anh,... thận trọng trong việc cho phép Mỹ sử dụng các sân bay, căn cứ quân sự cho mục đích phòng thủ, không tấn công.

Trong khi đó, Bộ trưởng Quốc phòng Italy Guido Crosetto hôm 5/3 tuyên bố rằng quyết định tấn công Iran của Mỹ và Israel là “nằm ngoài các quy tắc của luật pháp quốc tế”, trong khi Italy đóng cửa Đại sứ quán tại Tehran và gửi vũ khí phòng thủ đến vùng Vịnh Ba Tư. Nhiều nghị sĩ đối lập Italy đã cáo buộc Mỹ và Israel vi phạm các quy tắc quốc tế về chiến tranh.

Bộ Ngoại giao Nga cho biết, trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Iran Abbas Araghchi hôm 3/3, Ngoại trưởng Sergei Lavrov đã kêu gọi giảm leo thang chiến tranh ở Trung Đông. Cuộc điện đàm diễn ra sau khi Tổng thống Vladimir Putin đồng ý chuyển đến Tehran những lo ngại về an ninh của một số quốc gia Vùng Vịnh, những nước đã hứng chịu các cuộc tấn công trả đũa của Iran trong những ngày gần đây.

Trương Hùng (Tổng hợp)